Gen ACTA2 nằm trên nhiễm sắc thể 10, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein thuộc họ actin có tên là actin alpha (α)-2 của cơ trơn. Các protein actin rất quan trọng đối với quá trình di chuyển của tế bào và sự căng (co) của cơ bắp.
Chức năng chính
A-2 actin cơ trơn hiện diện trong các tế bào cơ trơn. Cơ trơn nằm trong các cơ quan nội tạng, bao gồm cả mạch máu, dạ dày và ruột. Trong tế bào cơ trơn, α-2 actin của cơ trơn tạo thành lõi của sarcomere—thành phần cần thiết cho cơ co lại. Cơ trơn co lại và duỗi ra như một phần của chức năng bình thường mà không bị kiểm soát bởi ý thức.
Các lớp tế bào cơ trơn có mặt trong thành động mạch—những mạch máu mang máu từ tim đến phần còn lại của cơ thể. Cơ trơn α-2 actin góp phần vào khả năng co của các cơ này, chúng cho phép động mạch duy trì hình dạng thay vì căng ra khi máu được bơm qua.
Đột biến gây bệnh
Phình và tách động mạch chủ ngực gia đình
Hơn 30 đột biến gen ACTA2 gây ra phình và tách động mạch chủ ngực gia đình (familial thoracic aortic aneurysm and dissection). Bệnh liên quan đến các vấn đề với động mạch chủ—mạch máu lớn phân phối máu từ tim đến phần còn lại của cơ thể. Động mạch chủ suy yếu và căng rồi gây ra phình thành mạch máu (chứng phình động mạch). Động mạch chủ bị giãn cũng có thể dẫn đến hiện tượng rách đột ngột các lớp trong thành động mạch chủ (bóc tách động mạch chủ). Phình động mạch chủ và bóc tách có thể gây chảy máu trong đe dọa tính mạng.
Đột biến gen ACTA2 thay đổi các axit amin trong protein α-2 actin của cơ trơn. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của protein trong quá trình co cơ trơn, chúng tác động đến khả năng ngăn động mạch giãn của sarcomere. Động mạch chủ—nơi lực bơm máu trực tiếp từ tim mạnh nhất—đặc biệt dễ bị tổn thương khi kéo giãn này, do đó triệu chứng phình động mạch chủ và bóc tách khởi phát.
Các vấn đề khác
Ít nhất một đột biến gen ACTA2 gây ra hội chứng rối loạn chức năng cơ trơn đa hệ (multisystemic smooth muscle dysfunction syndrome). Hội chứng làm suy yếu hoạt động của các cơ trơn khắp cơ thể và dẫn đến các vấn đề lan rộng bao gồm bất thường mạch máu, giảm phản ứng của đồng tử với ánh sáng, bàng quang yếu và suy yếu các cơ co bóp để di chuyển thức ăn qua đường tiêu hóa (giảm nhu động).
Đột biến thay thế axit amin arginine bằng axit amin histidine tại vị trí protein 179 (Arg179His hoặc R179H). Do đó, cơ trơn suy giảm khả năng co bóp tại nhiều cơ quan, dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng rối loạn chức năng cơ trơn đa hệ. Người ta chưa rõ vì sao đột biến gen ACTA2 lại ảnh hưởng đến cơ trơn khắp cơ thể trong khi những đột biến khác chỉ ảnh hưởng đến động mạch chủ.
Các tên gọi khác
- AAT6
- ACTA_HUMAN
- actin, aortic smooth muscle
- ACTSA
- alpha 2 actin
- alpha-actin-2
- cell growth-inhibiting gene 46 protein
- growth-inhibiting gene 46
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. ACTA2 actin alpha 2, smooth muscle [Homo sapiens (human)]. Retrieved October 17, 2022 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/59/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. ACTIN, ALPHA-2, SMOOTH MUSCLE, AORTA; ACTA2. Retrieved October 17, 2022 from https://omim.org/entry/102620
- National Library of Medicine. ACTA2 gene. Retrieved October 17, 2022 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/acta2/