Gen EDAR nằm trên nhiễm sắc thể 2, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein thụ thể ectodysplasin A. Chúng tham gia truyền tín hiệu trong quá trình phát triển trước sinh.
Chức năng chính
Trong giai đoạn phôi sớm, lớp tế bào ngoại bì và trung bì là nền tảng tạo ra nhiều cơ quan và mô quan trọng cho cơ thể. Protein thụ thể ectodysplasin A tham gia vào hoạt động tương tác giữa tế bào ngoại bì và trung bì của phôi thai. Các tương tác này hình thành nên da, tóc, móng, răng và tuyến mồ hôi.
Trên bề mặt tế bào, thụ thể ectodysplasin A sẽ tương tác với protein ectodysplasin A1 do gen EDA tạo ra. Khi hai protein này liên kết với nhau, chúng sẽ kích hoạt chuỗi tín hiệu ảnh hưởng đến hoạt động phân chia, tăng trưởng và trưởng thành của tế bào. Ngoài ra, chuỗi tín hiệu này kiểm soát quá trình hình thành cấu trúc ngoài da như nang lông, tuyến mồ hôi và răng trước khi sinh.
Hơn nữa, một số biến thể gen EDAR phổ biến có liên quan đến độ dày và độ thẳng của tóc người Đông Á.
Đột biến gây bệnh
Loạn sản ngoại bì giảm tiết mồ hôi
Hơn 50 đột biến gen EDAR gây ra loạn sản ngoại bì giảm tiết mồ hôi (hypohidrotic ectodermal dysplasia). Đột biến gen EDAR là nguyên nhân gây ra khoảng 10% trường hợp mắc bệnh. Người bệnh có da, tóc, móng, răng và tuyến mồ hôi phát triển bất thường trước sinh. Do đó, họ có các biểu hiện lâm sàng gồm giảm tiết mồ hôi, lông và tóc thưa, thiểu sản răng hoặc răng dị dạng.
Phần lớn đột biến gen EDAR thay đổi trình tự axit amin của protein thụ thể, do đó, thụ thể ectodysplasin A tạo thành có cấu trúc bất thường hoặc mất chức năng. Chúng không thể liên kết hiệu quả với ectodysplasin A1 để kích hoạt chuỗi tín hiệu. Nếu thiếu chuỗi tín hiệu này, tế bào ngoại bì và trung bì sẽ tương tác sai cách, dẫn đến nang lông, răng, tuyến mồ hôi và các cấu trúc ngoài da khác hình thành bất thường trong giai đoạn phôi thai. Vì vậy, người bệnh khi sinh xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh loạn sản ngoại bì giảm tiết mồ hôi.
Xem thêm Loạn sản ngoại bì giảm tiết mồ hôiCác vấn đề khác
Người ta cũng phát hiện đột biến gen EDAR trên một số trường hợp thiếu răng không triệu chứng (nonsyndromic tooth agenesis). Biểu hiện chung của người bệnh là thiếu một hoặc nhiều răng. Họ không có triệu chứng khác của loạn sản ngoại bì dù thiếu răng là biểu hiện đặc trưng của loạn sản ngoại bì. Người ta chưa rõ tại sao đột biến gen EDAR trong những trường hợp này chỉ ảnh hưởng đến răng và không tác động quá trình hình thành mô ngoài da như các dạng đột biến EDAR khác.
Các tên gọi khác
- DL
- ectodysplasin 1, anhidrotic receptor
- ectodysplasin A1 isoform receptor
- ectodysplasin receptor
- ED1R
- ED3
- ED5
- EDA-A1R
- EDA1R
- EDA3
- EDAR_HUMAN
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. EDAR ectodysplasin A receptor [Homo sapiens (human)]. Retrieved June 26, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/10913/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. ECTODYSPLASIN A RECEPTOR; EDAR. Retrieved June 26, 2024 from https://omim.org/entry/604095
- National Library of Medicine. EDAR gene. Retrieved June 26, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/edar/