Gen LAMA3 nằm trên nhiễm sắc thể 18, cung cấp hướng dẫn tạo ra một tiểu đơn vị của protein laminin 332. Protein này được tạo thành từ ba tiểu đơn vị gồm alpha, beta và gamma. Gen LAMA3 mang các chỉ dẫn cho tiểu đơn vị alpha; các tiểu đơn vị beta và gamma được tạo ra từ các gen khác. Ba phiên bản của tiểu đơn vị alpha được gọi là alpha-3a, alpha-3b1 và alpha-3b2 được tạo ra từ gen LAMA3.
Chức năng chính
Laminin là một nhóm protein có chức năng điều chỉnh sự phát triển của tế bào, sự di chuyển của tế bào và sự gắn kết của các tế bào với nhau (bám dính). Chúng cũng tham gia hình thành và tổ chức của màng đáy—những cấu trúc mỏng dạng tấm có chức năng ngăn cách và hỗ trợ các tế bào trong nhiều mô. Laminin 332 có vai trò đặc biệt quan trọng trong màng đáy nằm bên dưới lớp trên cùng của da (biểu bì). Màng này mang lại sức mạnh và độ đàn hồi cho da, đồng thời tạo ra một lớp chắn bổ sung giữa cơ thể và môi trường xung quanh. Laminin 332 là thành phần chính của các sợi neo để kết nối hai lớp của màng đáy và giữ cho da liên kết với nhau.
Nghiên cứu cho thấy laminin 332 cũng có một số chức năng khác. Protein này dường như rất quan trọng trong quá trình hình thành các mô lành vết thương giai đoạn đầu. Ngoài ra, người ta đã đề xuất vai trò của laminin 332 trong lớp phủ ngoài trong suốt của mắt (giác mạc) và trong sự phát triển của men răng.
Tiểu đơn vị alpha được tạo ra từ gen LAMA3 cũng là một phần của hai protein laminin khác gồm laminin 311 và laminin 321. Các laminin này dường như cung cấp sức mạnh cho da, mặc dù chúng không giữ vai trò lớn như laminin 332. Hơn nữa, laminin 311 góp mặt vào quá trình truyền tín hiệu tế bào trong phổi và các mô khác.
Đột biến gây bệnh
Ly thượng bì bóng nước thể liên kết
Ít nhất 50 đột biến gen LAMA3 gây ra ly thượng bì bóng nước thể liên kết. Dạng bệnh nghiêm trọng hơn được gọi là ly thượng bì bóng nước thể liên kết nghiêm trọng thường do các đột biến ngăn cản quá trình sản xuất laminin 332. Phần lớn những đột biến này ngắt tín hiệu tạo ra ba phiên bản của tiểu đơn vị alpha, nên quá trình lắp ráp laminin 332 bị gián đoạn. Nếu laminin 332 không hoạt động, lớp biểu bì liên kết yếu với các lớp bên dưới của da. Các chấn thương nhỏ (như cọ xát hoặc gãi) có thể khiến các lớp da tách rời nhau, dẫn đến mụn nước. Trẻ sơ sinh mắc ly thượng bì bóng nước thể liên kết nghiệm trọng bị phồng rộp lan rộng dẫn đến các biến chứng đe dọa tính mạng.
Các đột biến khác trên gen LAMA3 gây ra những dạng bệnh nhẹ hơn. Một số đột biến thay đổi các axit amin trong tiểu đơn vị alpha của laminin 332. Một số đột biến khác chèn thêm hoặc xóa một số lượng nhỏ axit amin trong tiểu đơn vị alpha. Những thay đổi di truyền dẫn đến một phiên bản protein laminin 332 giữ được một số chức năng nên chúng chỉ gây ra một số triệu chứng nhẹ. Một số người bị phồng rộp, nhưng chỉ giới hạn tại bàn tay, bàn chân, đầu gối và khuỷu tay.
Xem thêm Ly thượng bì bóng nước thể liên kếtHội chứng Laryngo-onycho-cutaneous
Ít nhất ba đột biến gen LAMA3 gây ra hội chứng Laryngo-Onycho-Cutaneous (LOC). Bệnh gây ra các vết loét da mãn tính và những mảng đỏ lan rộng gồ ghề được gọi là mô hạt. Mô hạt tích tụ tại các bộ phận khác nhau của cơ thể có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm mất thị lực và tắc nghẽn đường thở. Các đặc điểm khác của hội chứng bao gồm móng tay dị dạng và răng bất thường.
Các đột biến liên quan đến hội chứng LOC tạo ra một phiên bản ngắn bất thường của tiểu đơn vị alpha-3a của laminin 332; alpha-3b1 và alpha-3b2 là bình thường. Các protein laminin có chứa tiểu đơn vị alpha bị thay đổi không thể liên kết biểu bì với các lớp da bên dưới hoặc điều chỉnh quá trình chữa lành vết thương. Những bất thường này của laminin 332 gây ra loét da mãn tính và mô hạt phát triển quá mức. Laminin 332 bị mất chức năng cũng dẫn đến các bất thường về móng và răng.
Các tên gọi khác
- BM600
- BM600 150kD subunit
- BM600-150kDa
- E170
- epiligrin
- epiligrin 170 kda subunit
- epiligrin alpha 3 subunit
- kalinin 165kD subunit
- kalinin-165kDa
- LAM5, alpha-3 subunit
- LAMA3_HUMAN
- lama3a
- laminin 5, alpha-3 subunit
- laminin A3
- laminin alpha 3
- laminin alpha 3 subunit
- laminin, alpha 3
- laminin, alpha-3
- laminin-5 alpha 3 chain
- LAMNA
- LOCS
- nicein 150kD subunit
- nicein-150kDa
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. LAMA3 laminin subunit alpha 3 [Homo sapiens (human)]. Retrieved April 02, 2026 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/3909/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. LAMININ, ALPHA-3; LAMA3. Retrieved April 02, 2026 from https://omim.org/entry/600805
- National Library of Medicine. LAMA3 gene. Retrieved April 02, 2026 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/lama3/