• Skip to primary navigation
  • Skip to main content
  • Skip to footer
  • Hà Nội
  • TPHCM
  • Đà Nẵng
  • Sàng lọc thai NIPT
  • Chẩn đoán ung thư
  • Sàng lọc gen lặn
  • Chẩn đoán di truyền
  • Hà Nội
  • TPHCM
  • Đà Nẵng
  • Zalo
  • Facetime
  • Viber
  • Web chat
  • Gọi
  • Zalo
  • Dịch vụ
  • Địa chỉ
  • Đặt hẹn

Trung tâm xét nghiệm ihope

  • Xét nghiệm
    • Sàng lọc thai NIPT

      Phát hiện sớm hội chứng Down

    • Chẩn đoán ung thư

      Hỗ trợ điều trị trúng đích và miễn dịch

    • Sàng lọc gen lặn

      Phát hiện sớm các bệnh di truyền

    • Chẩn đoán di truyền

      Bệnh di truyền ở trẻ em và người lớn

    • Hợp tác
  • Thư viện
  • Hỗ trợ
  • Liên hệ
  • Xét nghiệm
    • Sàng lọc thai NIPT
    • Chẩn đoán ung thư
    • Sàng lọc gen lặn
    • Chẩn đoán di truyền
  • Links
    • Hỗ trợ
    • Liên hệ
    • Hợp tác
    • Thư viện
  • Gọi ngay
Thư viện Di truyền họcGen

Gen MT-ND5

06/12/202418/12/2024

Gen MT-ND1 nằm trên ADN ti thể, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein NADH dehydrogenase 5 thuộc phức hợp enzyme I hoạt động trong ti thể.

Chức năng chính

Ti thể là cấu trúc bên trong tế bào, chúng sử dụng oxy và đường đơn nhằm thực hiện quá trình phosphoryl hóa oxy hóa, qua đó năng lượng từ thức ăn được chuyển đổi thành dạng adenosine triphosphate (ATP) cho tế bào sử dụng. Tuy phần lớn ADN được đóng gói trong nhiễm sắc thể và nằm trong nhân, ti thể cũng có một lượng nhỏ ADN của riêng mình (ADN ti thể).

Phức hợp I là một trong số nhiều phức hợp enzyme tham gia quá trình phosphoryl hóa oxy hóa để thúc đẩy sản xuất ATP. Các phức hợp này hiện diện tại màng trong ti thể. Chúng chuyển các electron mang điện tích âm từ phức hợp này sang phức hợp khác, do đó tạo ra chênh lệch điện tích tại hai bên màng ti thể. Điện tích chênh lệch cung cấp năng lượng cho quá trình tổng hợp ATP.

Phức hợp I tham gia bước đầu tiên của quá trình vận chuyển electron, chúng chuyển electron từ NADH sang phân tử ubiquinone. Sau đó, electron tiếp tục được truyền từ ubiquinone qua các phức hợp enzyme khác để cung cấp năng lượng tạo ra ATP.

Đột biến gây bệnh

Hội chứng Leigh

Đột biến gen MT-ND5 gây ra hội chứng Leigh (Leigh syndrome). Dấu hiệu đầu tiên của trẻ sơ sinh mắc bệnh bao gồm nôn mửa, co giật, chậm phát triển, yếu cơ và suy giảm khả năng vận động. Trong một số trường hợp, trẻ mang đột biến gen MT-ND5 có các triệu chứng bổ sung không điển hình của hội chứng Leigh, chúng bao gồm thai nhi phát triển chậm trong tử cung và có khuôn mặt dị biệt. Theo thời gian, yếu cơ có thể gây ra bệnh tim, các vấn đề về thận và suy hô hấp, dẫn đến nguy cơ tử vong.

Đột biến gen MT-ND5 thay đổi trình tự nucleotide trong gen, do đó phức hợp I giảm khả năng hoạt động và quá trình sản xuất năng lượng trong ti thể bị gián đoạn. Tuy nhiên, người ta chưa xác định được đột biến gen MT-ND5 dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng cụ thể của hội chứng Leigh như thế nào.

Xem thêm Hội chứng Leigh

Bệnh cơ não ti thể, nhiễm toan lactic và các cơn giống đột quỵ

Đột biến gen MT-ND5 gây ra một số trường hợp bệnh cơ não ti thể, nhiễm toan lactic và các cơn giống đột quỵ (Mitochondrial Encephalomyopathy, Lactic acidosis, and Stroke-like episodes - MELAS). Bệnh ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, chủ yếu gồm hệ thần kinh và cơ.

Các triệu chứng ban đầu của người bệnh bao gồm yếu và đau cơ, đau đầu tái phát, chán ăn, buồn nôn, co giật. Người bệnh có biểu hiện nhiễm toan lactic do axit lactic tích tụ quá mức trong cơ thể. Đồng thời, họ xuất hiện các cơn giống đột quỵ tái phát trước 40 tuổi. Chúng có thể gây tổn thương não, dẫn đến mất thị lực, suy giảm khả năng vận động và mất chức năng trí tuệ.

Đột biến gen MT-ND5 thay thế nucleotide guanine bằng nucleotide adenine tại vị trí gen 13513 (G13513A). Vì vậy, chúng làm giảm khả năng hoạt động của phức hợp I và gián đoạn quá trình sản xuất năng lượng trong ti thể. Ti thể hoạt động bất thường ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mô cần sử dụng nhiều năng lượng như não và cơ. Tuy nhiên, người ta chưa xác định được đột biến gen MT-ND1 dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng cụ thể của MELAS như thế nào.

Ngoài ra, nhiều dạng đột biến khác của gen MT-ND5 xuất hiện trên những bệnh nhân MELAS kết hợp với các bệnh ti thể khác. Ví dụ, đột biến gen MT-ND5 được tìm thấy tại một số cá nhân mắc bệnh MELAS, mặt khác, họ cũng biểu hiện đặc điểm rối loạn não tiến triển của hội chứng Leigh. Trường hợp khác, người bệnh MELAS mang đột biến gen MT-ND5 có biểu hiện mất thị lực đột ngột—dấu hiệu đặc trưng của bệnh teo thần kinh thị giác di truyền Leber. Một số trường hợp, người bệnh có các dấu hiệu và triệu chứng của cả ba bệnh ti thể gồm MELAS, hội chứng Leigh và bệnh teo thần kinh thị giác di truyền Leber.

Người ta chưa rõ tại sao đột biến gen MT-ND5 có thể dẫn đến nhiều dấu hiệu và triệu chứng khác nhau. Thậm chí, người bệnh trong cùng gia đình có các biểu hiện khác nhau tuy họ đều nhận chung một dạng đột biến.

Xem thêm Bệnh cơ não ti thể, nhiễm toan lactic và các cơn giống đột quỵ

Thiếu phức hợp ti thể I

Xem thêm Thiếu phức hợp ti thể I

Các tên gọi khác

  • mitochondrially encoded NADH dehydrogenase 5
  • MTND5
  • NADH dehydrogenase subunit 5
  • NADH-ubiquinone oxidoreductase chain 5
  • NADH-ubiquinone oxidoreductase, subunit ND5
  • NADH5
  • ND5
  • NU5M_HUMAN

Tài liệu tham khảo

  1. Genetic Testing Information. MT-ND5 mitochondrially encoded NADH dehydrogenase 5 [Homo sapiens (human)]. Retrieved October 28, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/4540/
  2. Catalog of Genes and Diseases from OMIM. LEIGH SYNDROME, NUCLEAR; NULS. Retrieved October 28, 2024 from https://omim.org/entry/256000
  3. National Library of Medicine. MT-ND5 gene. Retrieved October 28, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/mt-nd5/

Filed Under: Gen

Gen MT-ND1
Gen MT-TV

Footer

  • Xét nghiệm

    • Sàng lọc thai NIPT
    • Chẩn đoán ung thư
    • Sàng lọc sơ sinh
    • Sàng lọc gen lặn
    • Bệnh di truyền
  • Giới thiệu

    • Về chúng tôi
    • Công nghệ
    • Thư viện
    • Hợp tác
  • Hỗ trợ

    • Hỏi đáp
    • Bảo hành
    • Chính sách
  • Liên hệ

    • +84968911884
    • [email protected]
    • Địa chỉ