Gen SPR nằm trên nhiễm sắc thể 2, cung cấp hướng dẫn tạo ra enzyme sepiapterin reductase.
Chức năng chính
Enzyme sepiapterin reductase tham gia vào bước cuối của quá trình tổng hợp phân tử tetrahydrobiopterin (BH4). Quá trình này gồm ba bước, các enzyme khác thực hiện bước đầu tiên và bước thứ hai.
Enzyme sepiapterin reductase chuyển đổi phân tử 6-pyruvoyl-tetrahydropterin thành tetrahydrobiopterin. Tetrahydrobiopterin biến đổi một số axit amin và tham gia quá trình sản xuất chất dẫn truyền thần kinh—chất truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh trong não.
Cụ thể, tetrahydrobiopterin góp phần tổng hợp hai chất dẫn truyền thần kinh bao gồm:
- Dopamine: truyền tín hiệu trong não để tạo ra các chuyển động vật lí trơn tru
- Serotonin: điều chỉnh tâm trạng, cảm xúc, giấc ngủ và cảm giác thèm ăn
Đột biến gây bệnh
Loạn trương lực cơ đáp ứng dopa
Ít nhất bốn đột biến gen SPR gây ra bệnh loạn trương lực cơ đáp ứng dopa (dopa responsive dystonia). Người bệnh thường có các biểu hiện như co cơ không tự chủ, run và mất kiểm soát hành động. Phần lớn bệnh nhân đáp ứng tốt với thuốc L-Dopa. Bệnh do đột biến gen nằm trên nhiễm sắc thể thường gây ra, nó có thể di truyền theo kiểu lặn hoặc trội. Đột biến khiến enzyme sepiapterin reductase giảm hoặc mất chức năng.
Trong phần lớn bộ phận của cơ thể, có một số con đường chuyển hóa không sử dụng enzyme sepiapterin reductase để sản xuất tetrahydrobiopterin. Tuy nhiên, các quá trình này không xảy ra trong não. Do đó, bệnh nhân thiếu enzyme sepiapterin reductase sẽ thiếu tetrahydrobiopterin trong não, từ đó quá trình tổng hợp dopamine và serotonin bị ảnh hưởng. Thiếu hai chất dẫn truyền thần kinh này ảnh hưởng đến vận động và gây ra các triệu chứng khác của bệnh loạn trương lực cơ đáp ứng dopa.
Xem thêm Loạn trương lực cơ đáp-ứng-dopaThiếu sepiapterin reductase
Hơn mười đột biến gen SPR gây ra bệnh thiếu sepiapterin reductase—bệnh liên quan đến khả năng vận động. Thiếu sepiapterin reductase di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường.
Các đột biến có thể xảy ra bao gồm:
- Thay thế axit amin này thành axit amin khác
- Thay đổi trình tự nucleotide trên gen khiến enzyme ngắn lại hoặc không hoạt động
Tất cả các đột biến trên dẫn đến một phiên bản enzyme giảm hoặc mất chức năng. Ngoài ra, đột biến thay thế axit amin arginine thành glycine tại vị trí 150 trên enzyme ngăn cản quá trình sản xuất sepiapterin reductase.
Đột biến gen SPR làm gián đoạn quá trình sản xuất sepiapterin reductase. Phần lớn các đột biến gen SPR khiến enzyme giảm hoặc không có chức năng. Khi đó, não thiếu tetrahydrobiopterin và giảm sản xuất dopamine và serotonin dẫn đến vận động khó khăn và các biểu hiện khác của bệnh thiếu sepiapterin reductase.
Người bệnh thiếu sepiapterin reductase đột biến cả hai bản sao của gen SPR. Do đó, tình trạng thiếu enzyme của bệnh này nghiêm trọng hơn so với bệnh loạn trương lực cơ đáp ứng dopa.
Các tên gọi khác
- SDR38C1
- sepiapterin reductase (7,8-dihydrobiopterin:NADP+ oxidoreductase)
- short chain dehydrogenase/reductase family 38C, member 1
- SPRE_HUMAN
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. SPR sepiapterin reductase [Homo sapiens (human)]. Retrieved July 26, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/6697/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. SEPIAPTERIN REDUCTASE; SPR. Retrieved July 26, 2024 from https://omim.org/entry/182125
- National Library of Medicine. SPR gene. Retrieved July 26, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/spr/