Gen CASK nằm trên nhiễm sắc thể X, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein kinase serine phụ thuộc calci/calmodulin (CASK). Protein này hiện diện chủ yếu tại các tế bào thần kinh neuron trong não.
Chức năng chính
Trong não, protein kinase serine phụ thuộc calci/calmodulin kiểm soát biểu hiện của các gen tham gia quá trình phát triển não. Ngoài ra, protein này còn điều chỉnh chuyển động của chất dẫn truyền thần kinh và nguyên tử tích điện ion; những chuyển động này rất cần thiết cho hoạt động truyền tín hiệu giữa các neuron. Mặt khác, protein CASK có thể tương tác với protein do gen FRMD7 tạo ra nhằm thúc đẩy quá trình phát triển dây thần kinh kiểm soát chuyển động của mắt.
Đột biến gây bệnh
Thiểu năng trí tuệ liên-quan-CASK
Hơn 35 đột biến gen CASK gây ra thiểu năng trí tuệ liên-quan-CASK (CASK-related intellectual disability). Bệnh ảnh hưởng đến quá trình phát triển của não. Bệnh được chia thành hai dạng chính gồm dạng nghiêm trọng là chứng đầu nhỏ kèm thiểu sản cầu não và tiểu não (microcephaly with pontine and cerebellar hypoplasia), dạng nhẹ hơn là thiểu năng trí tuệ liên-kết-X có hoặc không rung giật nhãn cầu (X-linked intellectual disability (XL-ID) with or without nystagmus). Rung giật nhãn cầu xảy ra khi mắt người bệnh chuyển động nhanh và không tự chủ.
Đột biến gen CASK tạo ra protein kinase serine phụ thuộc calci/calmodulin có chức năng bất thường. Đối với dạng nghiêm trọng, đột biến gen CASK tạo ra protein mất hoàn toàn chức năng. Trường hợp nhẹ hơn, đột biến gen CASK làm suy giảm chức năng của protein. Đối với người bệnh thiểu năng trí tuệ liên-kết-X có rung giật nhãn cầu, nguyên nhân do đột biến gen CASK làm gián đoạn hoạt động tương tác giữa protein CASK và protein tạo ra từ gen FRMD7. Do đó, chúng ảnh hưởng đến quá trình phát triển mạng lưới thần kinh vận nhãn, dẫn đến người bệnh có chuyển động mắt bất thường.
Xem thêm Thiểu năng trí tuệ liên-quan-CASKHội chứng FG
Các tên gọi khác
- calcium/calmodulin-dependent serine protein kinase (MAGUK family)
- CAMGUK
- CMG
- CSKP_HUMAN
- hCASK
- LIN2
- protein lin-2 homolog
- TNRC8
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. CASK Gene FG syndrome type 4 NGS Genetic DNA Test. Retrieved August 19, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gtr/tests/605828/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. CALCIUM/CALMODULIN-DEPENDENT SERINE PROTEIN KINASE; CASK. Retrieved August 19, 2024 from https://omim.org/entry/300172
- National Library of Medicine. CASK gene. Retrieved August 19, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/cask/