Gen CYP2C9 nằm trên nhiễm sắc thể 10, cung cấp hướng dẫn tạo ra enzyme CYP2C9. Enzyme này hoạt động chủ yếu trong lưới nội chất—hệ thống màng bên trong tế bào, liên quan đến quá trình xử lí và vận chuyển protein.
Chức năng chính
Enzyme CYP2C9 có vai trò phân hủy nhiều chất khác nhau trong cơ thể bao gồm steroid và axit béo. Bên cạnh đó, nó còn tham gia vào quá trình phân hủy warfarin—thuốc làm loãng máu và ngăn ngừa hình thành cục máu đông. Mặt khác, enzyme CYP2C9 cũng hỗ trợ chuyển hóa các loại thuốc khác như thuốc giảm viêm ibuprofen.
Đột biến gây bệnh
Mẫn cảm warfarin
Một số đa hình gen CYP2C9 gây ra bệnh mẫn cảm warfarin. Người bệnh thường sử dụng warfarin liều thấp hơn so với bình thường. Warfarin là thuốc chống đông máu, nó làm loãng máu nhằm ngăn ngừa cục máu đông hình thành. Warfarin là thuốc kê đơn phổ biến đối với người đã thay van tim, rung tâm nhĩ, có tiền sử đau tim, đột quỵ hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu.
Các đa hình gen CYP2C9 thay đổi axit amin trong enzyme CYP2C9. Sau khi biến đổi, enzyme làm chậm quá trình chuyển hóa warfarin khiến thuốc hoạt động trong cơ thể với thời gian dài hơn so với bình thường. Do đó, bệnh nhân cần nhiều thời gian để chuyển hóa warfarin và cần liều thuốc thấp hơn so với liều thường kê đơn.
Hai đa hình gen CYP2C9 phổ biến nhất với người gốc Châu Âu gồm CYP2C9*2 và CYP2C9*3. Cụ thể, đa hình CYP2C9*2 làm giảm hơn 33% hiệu suất chuyển hóa warfarin trong khi đa hình CYP2C9*3 làm giảm 1% hiệu quả chuyển hóa warfarin. Đối với người có tổ tiên là người Châu Phi, bốn đa hình CYP2C9 phổ biến nhất liên quan đến mức độ nhạy cảm warfarin gồm CYP2C9*5 , CYP2C9*6 , CYP2C9*8 và CYP2C9*11. Người có những đa hình này cần giảm từ 16%–33% liều warfarin so với bình thường. Trong các quần thể khác, tác động của những đa hình này chưa có nhiều thông tin. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực nghiên cứu thu hút nhiều sự quan tâm.
Trong một số ít trường hợp, cơ thể bệnh nhân có nhiều hơn một đa hình CYP2C9 khiến hoạt động của enzyme giảm nghiêm trọng. Do đó, quá trình chuyển hóa warfarin diễn ra rất chậm. Khi người bệnh sử dụng quá liều warfarin, cơ thể sẽ xuất hiện triệu chứng xuất huyết tại một số cơ quan như não, đường tiêu hóa hoặc các mô khác. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp những triệu chứng nghiêm trọng thậm chí tử vong.
Xem thêm Mẫn cảm warfarinCác tên gọi khác
- CYPIIC9
- cytochrome P-450MP
- cytochrome P450 2C9
- cytochrome P450 MP-4
- cytochrome P450 MP-8
- cytochrome P450 PB-1
- cytochrome P450, family 2, subfamily C, polypeptide 9
- cytochrome P450, family 2, subfamily C, polypeptide 9 gene
- P450 MP-4
- S-mephenytoin 4-hydroxylase
- S-mephenytoin 4-hydroxylase, human
- warfarin-7-hydroxylase, human
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. CYP2C9 cytochrome P450 family 2 subfamily C member 9 [Homo sapiens (human)]. Retrieved September 23, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/1559/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. CYTOCHROME P450, SUBFAMILY IIC, POLYPEPTIDE 9; CYP2C9. Retrieved September 23, 2024 from https://omim.org/entry/601130
- National Library of Medicine. CYP2C9 gene. Retrieved September 23, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/cyp2c9/