Gen PDHA1 nằm trên nhiễm sắc thể X, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein E1 alpha. Protein E1 alpha là tiểu đơn vị của một protein lớn hơn. Cụ thể, hai protein E1 alpha kết hợp với hai bản sao của protein E1 beta do gen PDHB sản xuất để tạo thành enzyme E1. Enzyme này còn có tên khác là pyruvate dehydrogenase, nó là thành phần của một nhóm protein gọi là phức hợp pyruvate dehydrogenase.
Chức năng chính
Phức hợp pyruvate dehydrogenase có vai trò quan trọng đối với con đường chuyển đổi năng lượng phức tạp từ thức ăn thành dạng đơn giản để tế bào sử dụng. Phức hợp này chuyển đổi phân tử pyruvate có nguồn gốc từ quá trình phân hủy carbohydrate thành phân tử acetyl-CoA. Enzyme E1 thực hiện một phần của phản ứng hóa học này. Quá trình chuyển đổi pyruvate rất cần thiết để bắt đầu chuỗi phản ứng hóa học tạo ra adenosine triphosphate hay còn gọi là ATP—nguồn năng lượng chính của tế bào.
Đột biến gây bệnh
Thiếu pyruvate dehydrogenase
Đột biến gen PDHA1 gây ra bệnh thiếu pyruvate dehydrogenase. Khoảng 80% bệnh nhân có đột biến này. Bệnh gây ra các dấu hiệu đặc trưng bao gồm nhiễm toan lactic, chậm phát triển và một số triệu chứng liên quan đến thần kinh. Nhiều đột biến gen PDHA1 đã được xác định xuất hiện trên các bệnh nhân. Các đột biến này bao gồm hai nhóm. Nhóm đầu tiên gồm đột biến thêm hoặc mất nucleotide trên gen PDHA1. Nữ giới xuất hiện nhóm đột biến này thường xuyên hơn so với nam giới. Nhóm còn lại gồm các đột biến làm thay đổi axit amin trong protein alpha E1 hoặc làm xuất hiện tín hiệu dừng sớm trong các hướng dẫn tạo ra protein này. Chúng lần lượt được gọi là đột biến sai nghĩa và đột biến vô nghĩa. Nhóm đột biến này thường xuất hiện trên nam giới.
Đột biến gen PDHA1 làm giảm số lượng protein E1 alpha hoặc tạo ra protein không hoạt động bình thường. Protein bất thường không còn khả năng tương tác với E1 beta để hình thành enzyme E1. Đồng thời, protein E1 alpha mất chức năng cũng không thể liên kết với các yếu tố khác để enzyme E1 thực hiện phản ứng hóa học. Giảm E1 alpha chức năng khiến hoạt động của phức hợp pyruvate dehydrogenase giảm. Khi đó, pyruvate tích tụ và biến đổi thành axit lactic gây nhiễm toan lactic. Ngoài ra, quá trình sản xuất năng lượng của tế bào giảm khiến các cơ quan cần nhiều năng lượng như não bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến các triệu chứng của bệnh thiếu pyruvate dehydrogenase.
Xem thêm Thiếu pyruvate dehydrogenaseHội chứng Leigh
Các tên gọi khác
- ODPA_HUMAN
- PDHA
- PDHCE1A
- PDHE1-A type I
- PHE1A
- pyruvate dehydrogenase (lipoamide) alpha 1
- pyruvate dehydrogenase alpha 1
- pyruvate dehydrogenase complex, E1-alpha polypeptide 1
- pyruvate dehydrogenase E1 component subunit alpha, somatic form, mitochondrial
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. PDHA1 pyruvate dehydrogenase E1 subunit alpha 1 [Homo sapiens (human)]. Retrieved October 11, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/5160/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. PYRUVATE DEHYDROGENASE E1, SUBUNIT ALPHA-1; PDHA1. Retrieved October 11, 2024 from https://omim.org/entry/300502
- National Library of Medicine. PDHA1 gene. Retrieved October 11, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/pdha1/