Gen PNPLA6 nằm trên nhiễm sắc thể 19, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein NTE (Neuropathy Target Esterase).
Chức năng chính
Protein NTE tham gia vào quá trình phân hủy một số loại lipid. Cụ thể, NTE phân hủy lysophosphatidylcholine—một trong số nhiều hợp chất hiện diện trong màng ngoài tế bào. Tỉ lệ của các chất này góp phần quyết định tính ổn định của màng.
Protein NTE chủ yếu hoạt động trong hệ thần kinh nhằm duy trì sự ổn định của màng bao quanh tế bào thần kinh và sợi trục thần kinh. Sợi trục là phần mở rộng của tế bào thần kinh, chúng có chức năng truyền xung thần kinh. Ngoài ra, NTE còn tham gia giải phóng hormone từ tuyến yên và cũng liên quan đến lipid màng. Quá trình giải phóng hormone đòi hỏi những thay đổi cụ thể trong màng tế bào. Tuyến yên nằm tại gốc não với chức năng sản xuất một số hormone bao gồm cả hormone chỉ đạo quá trình phát triển và tăng trưởng sinh dục.
Đột biến gây bệnh
Hội chứng Boucher-Neuhäuser
Hơn 10 đột biến gen PNPLA6 gây ra hội chứng Boucher-Neuhäuser. Triệu chứng đặc trưng của bệnh bao gồm mất thăng bằng, giảm thị lực và dậy thì muộn. Các đột biến này làm yếu chức năng của protein NTE. Tuy nhiên, cơ chế cụ thể dẫn đến triệu chứng của bệnh chưa được xác định. Người ta cho rằng quá trình chuyển hóa lysophosphatidylcholine suy giảm khiến tỉ lệ của các hợp chất trong màng tế bào mất cân bằng. Từ đó, các sợi trục bị tổn thương dẫn đến biểu hiện liên quan đến vận động và thị lực. Ngoài ra, mất cân bằng các hợp chất trên màng tế bào cũng làm giảm quá trình giải phóng hormone liên quan đến sinh dục—nguyên nhân khiến người bệnh dậy thì muộn.
Xem thêm Hội chứng Boucher-NeuhäuserHội chứng Gordon Holmes
Ít nhất 6 đột biến gen PNPLA6 gây ra hội chứng Gordon Holmes. Bệnh có các dấu hiệu đặc trưng như mất điều hòa, suy sinh dục do giảm gonadotropin, dậy thì muộn hoặc các tình trạng liên quan đến sinh sản. Tương tự với hội chứng Boucher-Neuhäuser, các đột biến gây ra hội chứng Gordon Holmes cũng làm giảm chức năng của protein NTE. Do đó, tỉ lệ lysophosphatidylcholine trong màng tế bào thay đổi. Hiện tượng này khiến tế bào thần kinh trong não tổn thương dẫn đến biểu hiện mất điều hòa và suy sinh dục do giảm gonadotropin. Người ta chưa xác định được các đột biến tại cùng một gen gây ra các dấu hiệu khác nhau như thế nào.
Xem thêm Hội chứng Gordon HolmesCác vấn đề khác
Đột biến gen PNPLA6 gây ra phổ bệnh thần kinh liên-quan-PNPLA6. Các bệnh thuộc nhóm này bao gồm hội chứng Boucher-Neuhäuser, hội chứng Gordon Holmes, hội chứng Oliver-McFarlane, hội chứng Laurence-Moon và liệt cứng hai chi loại 39. Triệu chứng đặc trưng của phổ bệnh thần kinh liên-quan-PNPLA6 gồm có mất điều hòa, cứng cơ, phản xạ nhanh bất thường, giảm cảm giác tại các chi, thiểu năng trí tuệ, giảm thị lực, suy sinh dục do giảm gonadotropin, suy tuyến yên và một số biểu hiện khác liên quan đến nhận thức, mắt, tóc. Nguyên nhân đột biến tại một gen duy nhất có thể gây ra nhiều bệnh vẫn chưa được xác định.
Các tên gọi khác
- BNHS
- iPLA2delta
- LNMS
- NTE
- NTEMND
- OMCS
- patatin-like phospholipase domain-containing protein 6
- SPG39
- sws
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. PNPLA6 patatin like phospholipase domain containing 6 [Homo sapiens (human)]. Retrieved December 06, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/10908/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. PATATIN-LIKE PHOSPHOLIPASE DOMAIN-CONTAINING PROTEIN 6; PNPLA6. Retrieved December 06, 2024 from https://omim.org/entry/603197
- National Library of Medicine. PNPLA6 gene. Retrieved December 06, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/pnpla6/