Gen RASA1 nằm trên nhiễm sắc thể 5, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein p120-RasGAP có chức năng điều chỉnh tín hiệu RAS/MAPK—đường truyền tín hiệu từ bên ngoài tế bào đến nhân tế bào. Đường tín hiệu RAS/MAPK chi phối một số chức năng quan trọng của tế bào, bao gồm sự phát triển và phân chia (tăng sinh) của tế bào, quá trình tế bào trưởng thành để thực hiện các chức năng cụ thể (phân hóa) và chuyển động của tế bào. Protein p120-RasGAP là tác nhân điều phối âm của đường tín hiệu RAS/MAPK, nó tham gia tắt các tín hiệu này khi không cần thiết.
Chức năng chính
Vai trò chính xác của p120-RasGAP vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, nó dường như rất cần thiết cho hệ thống mạch máu phát triển bình thường. Mạch máu là mạng lưới phức tạp gồm động mạch, tĩnh mạch và mao mạch đưa máu đến và đi từ tim.
Đột biến gây bệnh
Dị dạng mao mạch-động tĩnh mạch
Hàng chục đột biến gen RASA1 gây ra hội chứng dị dạng mao mạch-động tĩnh mạch (Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation syndrome - CM-AVM), người bệnh gặp các bất thường với hệ thống mạch máu. Đa số các đột biến ngăn cản quá trình sản xuất protein p120-RasGAP nên tế bào thiếu protein để kiểm soát tín hiệu RAS/MAPK. Người ta vẫn chưa rõ vì sao tín hiệu thay đổi lại dẫn đến các bất thường mạch máu.
Xem thêm Dị dạng mao mạch-động tĩnh mạchHội chứng Parkes Weber
Một số đột biến gen RASA1 đã được xác định trong những trường hợp mắc hội chứng Parkes Weber. Khi nguyên nhân bắt nguồn từ đột biến gen RASA1, người bệnh thường biểu hiện nhiều bất thường mạch máu được gọi là dị dạng mao mạch. Hội chứng Parkes Weber cũng gây ra những biểu hiện đặc trưng như các bất thường khác của hệ thống mạch máu và một chi phát triển quá mức (thường gặp nhất là một chân).
Tương tự như các đột biến gen RASA1 gây ra CM-AVM, đột biến gây ra hội chứng Parkes Weber ngăn cản quá trình sản xuất protein p120-RasGAP nên tín hiệu RAS/MAPK không được kiểm soát như bình thường. Người ta vẫn chưa rõ lý do tại sao tình trạng thiếu p120-RasGAP lại dẫn đến các bất thường mạch máu và sự phát triển quá mức của chi.
Ung thư
Ít nhất ba đột biến gen RASA1 liên quan đến một dạng ung thư da được gọi là ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell carcinoma). Những đột biến này được mô tả là đột biến soma, chúng phát sinh trong quá trình sống của một người và chỉ xuất hiện trong các tế bào trở thành ung thư. Các nhà nghiên cứu nghi ngờ đột biến gen RASA1 khiến protein p120-RasGAP mất chức năng, nên tín hiệu RAS/MAPK hoạt động mất kiểm soát. Tín hiệu RAS/MAPK không được kiểm soát có thể dẫn đến tế bào tăng sinh mất kiểm soát rồi hình thành khối u ung thư. Đột biến gen RASA1 chỉ được tìm thấy với một tỉ lệ nhỏ trong số tất cả các trường hợp ung thư biểu mô tế bào đáy, do đó chúng không được xem là nguyên nhân chính gây ra các loại ung thư này.
Các tên gọi khác
- DKFZp434N071
- GAP
- GTPase-activating protein
- p120
- p120GAP
- p120RASGAP
- ras GTPase-activating protein 1
- RAS p21 protein activator (GTPase activating protein) 1
- RASA
- RASA1_HUMAN
- RASGAP
- triphosphatase-activating protein
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. RASA1 RAS p21 protein activator 1 [Homo sapiens (human)]. Retrieved August 12, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/5921/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. RAS p21 PROTEIN ACTIVATOR 1; RASA1. Retrieved August 12, 2024 from https://omim.org/entry/139150
- National Library of Medicine. RASA1 gene. Retrieved August 12, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/rasa1/