Gen SCNN1A nằm trên nhiễm sắc thể 12, cung cấp hướng dẫn tạo ra tiểu đơn vị alpha của phức hợp protein tên là kênh natri biểu mô (Epithelial sodium Channel - ENaC). Kênh này bao gồm các tiểu đơn vị alpha, beta và gamma, mỗi tiểu đơn vị được tạo ra từ một gen khác nhau. Các kênh này hiện diện trên bề mặt của một số tế bào biểu mô trong nhiều mô của cơ thể, bao gồm thận, phổi và tuyến mồ hôi. Kênh ENaC vận chuyển natri vào tế bào.
Chức năng chính
Trong thận, kênh ENaC đưa natri vào các tế bào để phản ứng lại các tín hiệu cho thấy mức natri trong cơ thể quá thấp. Từ các tế bào thận, natri được đưa trở lại máu chứ không phải bị loại bỏ khỏi cơ thể (quá trình tái hấp thu). Ngoài điều chỉnh lượng natri trong cơ thể, dòng chảy ion natri còn kiểm soát nước di chuyển trong các mô. Ví dụ, kênh ENaC trong tế bào phổi điều chỉnh lượng chất lỏng trong phổi.
Đột biến gây bệnh
Giả giảm aldosterone loại 1
Ít nhất một tá đột biến gen SCNN1A gây ra bệnh giả giảm aldosterone loại 1 (Pseudohypoaldosteronism type 1- PHA1). Bệnh thường bắt đầu ở trẻ sơ sinh với biểu hiện nồng độ natri thấp (hạ natri máu), kali cao (tăng kali máu) và mất nước nghiêm trọng. Đột biến gen SCNN1A liên quan đến PHA1 di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, một dạng bệnh nghiêm trọng không cải thiện theo tuổi tác.
Hầu hết các đột biến gen SCNN1A dẫn đến một phiên bản bị rút ngắn của tiểu đơn vị alpha trong kênh ENaC. Các đột biến khác xóa một đoạn ADN nhỏ hoặc thay đổi một axit amin trong tiểu đơn vị alpha. Đột biến gen SCNN1A khiến kênh ENaC giảm hoạt động hoặc không làm việc. Do đó, quá trình tái hấp thu natri bị suy giảm, dẫn đến hạ natri máu và các dấu hiệu khác của PHA1 di truyền lặn. Chức năng của các kênh ENaC trong tế bào biểu mô phổi bị giảm sút dẫn đến dư thừa chất lỏng trong phổi và nhiễm trùng phổi tái phát.
Xem thêm Giả giảm aldosterone loại 1Các vấn đề khác
Một số người bị hội chứng giống xơ nang mang một đột biến hoặc một biến thể gen bình thường (đa hình) trong gen SCNN1A. Người bị hội chứng giống xơ nang (còn được gọi là xơ nang không điển hình hoặc giãn phế quản có hoặc không có tăng clorua mồ hôi loại 2) có các dấu hiệu và triệu chứng giống như hội chứng xơ nang, bao gồm các vấn đề hô hấp và nhiễm trùng phổi. Tuy nhiên, những thay đổi trong gen CFTR thường liên quan đến bệnh xơ nang, chúng không thể lý giải cho sự phát triển của tình trạng này. Người ta cho rằng một đột biến hoặc biến thể gen trong gen SCNN1A có thể phá quá trình vận chuyển natri và cân bằng chất lỏng, dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng giống xơ nang.
Các tên gọi khác
- alpha-ENaC
- alpha-NaCH
- amiloride-sensitive epithelial sodium channel alpha subunit
- amiloride-sensitive sodium channel subunit alpha
- BESC2
- ENaCa
- ENaCalpha
- epithelial Na(+) channel subunit alpha
- FLJ21883
- nasal epithelial sodium channel alpha subunit
- nonvoltage-gated sodium channel 1 subunit alpha
- SCNEA
- SCNN1
- SCNNA_HUMAN
- sodium channel, non voltage gated 1 alpha subunit
- sodium channel, non-voltage-gated 1 alpha subunit
- sodium channel, nonvoltage-gated 1 alpha
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. SCNN1A sodium channel epithelial 1 subunit alpha [Homo sapiens (human)]. Retrieved September 08, 2022 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/6337/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. SODIUM CHANNEL, EPITHELIAL 1, ALPHA SUBUNIT; SCNN1A. Retrieved September 08, 2022 from https://omim.org/entry/600228
- National Library of Medicine. SCNN1A gene. Retrieved September 08, 2022 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/scnn1a/