Nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung

Nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung (dilation and curettage) là phẫu thuật nhằm loại bỏ mô bên trong khoang nội mạc tử cung.

Đối với bệnh nhân không mang thai, nội mạc tử cung gồm hai lớp mô gồm lớp đáy và lớp chức năng. Thông thường, phương pháp này được chỉ định cho người không mang thai nhằm loại bỏ lớp chức năng. Sau phẫn thuật, bệnh nhân thường không gặp vấn đề với khả năng hoạt động của trục vùng dưới đồi-tuyến yên-buồng trứng cũng như quá trình rụng trứng hay kinh nguyệt.

Trong thời kì mang thai, nội mạc tử cung biến đổi thành lớp mô đặc biệt được gọi là màng rụng gồm ba lớp, trong đó màng rụng đáy là vị trí phôi thai làm tổ và hình thành nhau thai. Khi bệnh nhân mang thai thực hiện nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung, lớp màng rụng đáy không được loại bỏ quá mức nhằm tránh làm tăng nguy cơ dính nội mạc tử cung.

Dụng cụ và thiết bị

Trong phẫu thuật nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung, một số dụng cụ cũng như thiết bị đặc biệt được sử dụng, bao gồm:

Dụng cụ giãn cổ tử cung

Dụng cụ này được dùng để mở rộng lỗ cổ tử cung, tạo đường đi cho các vật dụng khác khi phẫu thuật. Nó thường có dạng thanh dài, đầu thuôn nhọn hoặc cùn, hỗ trợ giãn cổ tử cung có kiểm soát, qua đó giảm nguy cơ tổn thương niêm mạc hoặc thủng tử cung.

Các thiết kế khác nhau phù hợp với từng bệnh nhân và mục đích phẫu thuật:

• Đầu thuôn dài: giúp đưa dụng cụ dễ dàng, tránh sử dụng lực mạnh
• Có vòng chặn: kiểm soát không cho dụng cụ đi quá sâu vào cổ tử cung
• Kích thước đa dạng: cho phép bác sĩ lựa chọn tùy theo kích thước cổ tử cung của bệnh nhân

Dụng cụ nạo

Dụng cụ nạo hay còn gọi là curette được sử dụng để cạo mô từ thành tử cung.

Các loại curette phổ biến bao gồm:

• Curette kim loại: thường dùng cho chẩn đoán; đầu hình giọt nước hoặc có răng nhằm hỗ trợ lấy mô dễ dàng
• Curette nhựa (ống thông): thường dùng cho phụ nữ mang thai; có dạng thẳng hoặc cong, cứng hoặc mềm

Dụng cụ hút

Có hai loại máy giúp hút mô từ tử cung ra ngoài:

• Hút điện: hiệu quả cao và giảm chảy máu. Tuy nhiên, máy thường ồn, có thể gây lo lắng cho bệnh nhân.
• Hút tay: thiết bị cầm tay có gắn ống tiêm lớn để tạo áp lực. Thời gian phẫu thuật có thể kéo dài do cần thực hiện nhiều lần.

Đối tượng chỉ định

Điều trị đối với bệnh nhân mang thai

Nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung được chỉ định cho thai phụ trong các trường hợp sau:

• Chấm dứt thai kì theo yêu cầu
• Sẩy thai sớm
• Loại bỏ thai trứng (các túi chứa dịch phát triển trong tử cung thay vì nhau thai)
• Một phần mô thai còn sót trong tử cung

Chẩn đoán đối với bệnh nhân không mang thai

Hiện nay, phương pháp sinh thiết nội mạc tử cung có thể thay thế nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung trong chẩn đoán.

Tuy nhiên, một số trường hợp sau vẫn cần áp dụng nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung:

• Sinh thiết không lấy đủ mẫu mô cho chẩn đoán
• Hẹp cổ tử cung, chảy máu bất thường kéo dài hoặc chảy máu sau sinh thiết trong thời kì sau mãn kinh
• Loại bỏ khối u nội mạc tử cung đối với bệnh nhân tăng sinh nội mạc không điển hình

Trong điều trị, nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung có thể được thực hiện nhằm giảm chảy máu tử cung quá mức.

Qui trình thực hiện

Trước phẫu thuật

Bệnh nhân cung cấp thông tin về tiền sử bệnh cá nhân, các loại thuốc đang dùng, nguy cơ dị ứng cũng như thông báo với bác sĩ nếu nghi ngờ đang mang thai. Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh ngừng ăn và uống một đêm trước khi phẫu thuật. Bác sĩ cũng có thể khuyến nghị sử dụng que laminaria hoặc thuốc misoprostol nhằm làm mềm và giãn cổ tử cung.

Trong phẫu thuật

Đầu tiên, bệnh nhân được gây mê toàn thân, gây tê cục bộ (tủy sống hoặc ngoài màng cứng) hoặc tại tử cung.

Các bước nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung diễn ra như sau:

1. Đưa mỏ vịt vào âm đạo nhằm mở cổ tử cung, sau đó dùng kẹp mỏ vịt để cố định cổ tử cung
2. Sử dụng dụng cụ làm giãn nhằm mở rộng cổ tử cung từ từ để đưa các dụng cụ khác vào
3. Dùng dụng cụ nạo để lấy mô trong tử cung, có thể sử dụng thiết bị hút để lấy các mô còn sót lại

Mẫu mô được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích nếu phẫu thuật được chỉ định cho chẩn đoán.

Quá trình phẫu thuật thường kéo dài khoảng 5–10 phút. Sau đó, bệnh nhân nghỉ ngơi trong vài giờ rồi có thể xuất viện.

Lợi ích

Nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung có thể giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây chảy máu bất thường. Kĩ thuật cũng hỗ trợ phát hiện tế bào nội mạc bất thường—có thể là dấu hiệu của ung thư tử cung. Ngoài ra, phương pháp này có thể loại bỏ các mô còn sót lại sau sảy thai hoặc phá thai, qua đó sức khỏe của thai phụ được đảm bảo.

Rủi ro

Biến chứng sau nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung hiếm gặp.

Tuy nhiên, người bệnh cần liên hệ với bác sĩ nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:

• Đau hoặc căng tức bụng
• Sốt
• Chảy máu nhiều
• Cục máu đông lớn từ âm đạo
• Co thắt bụng dữ dội
• Ra khí hư bất thường hoặc có mùi hôi

Ngoài ra, một số rủi ro có thể xảy ra trong lúc phẫu thuật như:

Thủng tử cung

Biến chứng xảy ra khi dụng cụ phẫu thuật đâm thủng thành tử cung. Phụ nữ mang thai gần thời điểm phẫu thuật hoặc sau mãn kinh có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp có thể tự lành.

Tổn thương cổ tử cung

Nếu cổ tử cung bị rách trong khi phẫu thuật, có thể xử lí bằng cách:

• Dùng áp lực hoặc thuốc để cầm máu
• Khâu vết thương bằng chỉ khâu

Nguy cơ này có thể giảm nếu bệnh nhân có sử dụng thuốc làm mềm cổ tử cung trước đó.

Mô sẹo trên thành tử cung

Biến chứng này rất hiếm gặp và có thể điều trị bằng phẫu thuật. Nếu mô sẹo hình thành, nó có thể dẫn đến kinh nguyệt bất thường, đau, mất kinh, sẩy thai tái phát, vô sinh.

Nhiễm trùng

Nhiễm trùng sau nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra.

Lời kết

Nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung là phương pháp an toàn, hiệu quả, giữ vai trò quan trọng trong chẩn đoán cũng như điều trị các vấn đề về tử cung của phụ nữ mang thai và không mang thai. Mặc dù biến chứng sau phẫu thuật rất hiếm gặp nhưng người bệnh vẫn cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, theo dõi các dấu hiệu bất thường và liên hệ ngay với bác sĩ để được hỗ trợ kịp thời.