Gen HLA-DQA1

Có ít nhất hai sự kết hợp của các biến thể gen HLA làm tăng nguy cơ phát triển bệnh celiac. Bệnh gây viêm, làm tổn thương đường ruột, các mô và cơ quan khác. Một trong những dạng halotype này được gọi là DQ2, nó bao gồm protein được tạo ra từ các biến thể gen HLA-DQA1 là HLA-DQA1*05:01 hoặc HLA-DQA1*05:05 liên kết với protein được tạo ra từ các biến thể gen HLA-DQB1 là HLA-DQB1*02:01 hoặc HLA-DQB1*02:02. Loại haplotype khác, được gọi là DQ8, bao gồm protein được tạo ra từ các biến thể gen HLA-DQA1 là HLA-DQA1*03:01 hoặc HLA-DQA1*03:02 liên kết với protein được tạo ra từ biến thể gen HLA-DQB1 là HLA-DQB1*03:02.

Các haplotype DQ2 và DQ8—có thể xảy ra độc lập hoặc cùng nhau—dường như làm tăng nguy cơ phản ứng miễn dịch không tương thích với protein gluten, có trong lúa mì, lúa mạch đen và lúa mạch. Sự cố này của hệ miễn dịch dẫn đến tổn thương các cơ quan và mô của cơ thể khi mắc bệnh celiac. Tuy nhiên, các dạng haplotype DQ2 và DQ8 cũng được tìm thấy trong 30% dân số, tuy nhiên chỉ 3% những người có các dạng haplotype này phát triển bệnh celiac.

Sự kết hợp của các biến thể trong gen HLA-DQA1 và các gen HLA khác làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 1. Bệnh nhân có mức đường huyết tăng cao do thiếu hormone insulin. Nguyên nhân gây bệnh do hiện tượng tự miễn dịch xảy ra với các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy.

Nguy cơ bệnh tiểu đường tuýp 1 tăng cao nhất bởi hai loại haplotype HLA liên quan đến các biến thể của gen HLA-DQA1 và HLA-DQB1 và ​​một gen HLA khác được gọi là HLA-DRB1. Sự kết hợp của các biến thể gen HLA được gọi là haplotype HLA. Một haplotype gọi là DR3, được viết là DRB1*03:01-DQA1*05:01-DQB1*02.Loại haplotype khác gọi là DR4, được viết là DRB1*04:01/02/04/05/08-DQA1*03:01-DQB1*02.Những người có nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường tuýp 1 cao nhất mang một bản sao của haplotype DR3 và một bản sao của haplotype DR4 trong mỗi tế bào. Các dạng haplotyp HLA khác chỉ làm tăng nhẹ nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 1, trong khi một số dạng haplotype dường như bảo vệ cơ thể khỏi phát triển bệnh. Biến thể trong những gen khác và các yếu tố môi trường dường như cũng ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.

Một số biến thể bình thường của gen HLA-DQA1 làm tăng nguy cơ rối loạn tự miễn dịch khi hệ miễn dịch hoạt động sai chức năng rồi tấn công các mô và cơ quan của chính cơ thể. Người ta vẫn chưa rõ những phiên bản khác của gen HLA-DQA1 ảnh hưởng như thế nào đến nguy cơ phát triển các dạng rối loạn tự miễn. Những rối loạn này đdường như là kết quả của nhiều yếu tố môi trường và di truyền.