Gen NOD2

Các đột biến gen NOD2 có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Crohn—một căn bệnh gây viêm hệ tiêu hóa. Cụ thể hơn, chúng liên quan tới một dạng bệnh Crohn ảnh hưởng đến phần dưới của ruột non (hồi tràng) và ruột kết thường gặp trên những người gốc Bắc Âu. Ba đột biến NOD2 phổ biến nhất được tìm thấy trong khoảng 40% những người mắc bệnh Crohn. Trong đó, đột biến 3020insC (1007fs) là dạng phổ biến nhất, nó hướng dẫn tạo ra phiên bản protein NOD2 ngắn hơn so với bình thường. Các đột biến phổ biến khác thay đổi axit amin đơn lẻ trong protein NOD2. Người ta chưa rõ làm thế nào những đột biến này làm tăng nguy cơ phát triển bệnh Crohn. Các nghiên cứu cho rằng những thay đổi trên gen NOD2 ngăn không cho protein nhận dạng vi khuẩn, nên vi khuẩn có thể phát triển rồi xâm nhập vào tế bào niêm mạc ruột. Phản ứng miễn dịch bất thường đối với những vi khuẩn này có thể góp phần gây viêm và các triệu chứng đặc trưng của bệnh Crohn.

Ít nhất 22 đột biến gen NOD2 gây ra hội chứng Blau—một căn bệnh gây viêm bắt đầu từ thời thơ ấu và chủ yếu ảnh hưởng đến da, khớp và mắt. Những đột biến này thay đổi các axit amin trên protein NOD2 nên dẫn đến một phiên bản protein NOD2 hoạt động quá mức và gây ra phản ứng viêm bất thường cùng sưng tấy. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa rõ bằng cách nào protein hoạt động bất thường lại gây viêm da, khớp và mắt.

Đột biến gen NOD2 cũng có thể gây ra bệnh sarcoidosis khởi phát sớm—một căn bệnh tương tự mà một số nhà nghiên cứu cho là phiên bản không di truyền của hội chứng Blau.

Một số đột biến gen NOD2 làm tăng nguy cơ phát triển hội chứng Yao với các đợt sốt và viêm bất thường tại nhiều bộ phận của cơ thể. Phần lớn người bệnh đều mang một đột biến gen NOD2 (IVS8+158) trong vùng intron 8. Một đột biến gen NOD2 tương đối phổ biến khác thay thế axit amin arginine bằng tryptophan tại vị trí 702 trên protein NOD2 (Arg702Trp hoặc R702W). Những đột biến này cũng đã được xác định trên một số người mắc bệnh Crohn. Khoảng 20% những người mắc hội chứng Yao mang cả đột biến IVS8+158 và R702W, một khác có thêm đột biến gen NOD2.

Ảnh hưởng của một, hai hoặc nhiều đột biến gen NOD2 không rõ ràng, mặc dù các nghiên cứu cho rằng chúng có thể thay đổi biểu hiện của gen NOD2. Người ta chưa rõ làm thế nào những đột biến này có thể góp phần gây ra chứng viêm bất thường trên những người mắc hội chứng Yao. Người ta nghi ngờ các yếu tố môi trường như nhiễm trùng cũng có thể gây ra bệnh trên những người có đột biến di truyền.

Một số nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa những thay đổi trên gen NOD2 (đặc biệt là đột biến phổ biến 3020insC) và sự phát triển của một số loại ung thư. Mặc dù một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ ung thư tăng lên trên những người mang đột biến gen NOD2, nhưng cũng có nghiên cứu khác không tìm thấy mối liên quan nào như vậy. Người ta vẫn chưa rõ những thay đổi trên gen này có thể góp phần vào nguy cơ ung thư như thế nào.

Các đột biến gen NOD2 được cho là một yếu tố nguy cơ có thể gây bệnh mảnh ghép chống kí chủ (Graft-Versus-Host Disease - GVHD). GVHD có thể xảy ra sau một số phương pháp điều trị ung thư, chẳng hạn như cấy ghép tế bào gốc dị sinh. Qui trình này thường được sử dụng để điều trị ung thư máu và hệ miễn dịch, trong đó tế bào tạo máu hư hỏng (một loại tế bào gốc) của bệnh nhân được thay thế bằng tế bào gốc từ một người hiến tặng khỏe mạnh. Nếu tế bào gốc của người hiến tặng (mảnh ghép) nhận ra cơ thể bệnh nhân (vật chủ) là vật lạ, chúng có thể tấn công các cơ quan và mô như gan, hệ tiêu hóa và da. GVHD là thuật ngữ được sử dụng để mô tả phản ứng nghiêm trọng có thể xảy ra.

Một số nghiên cứu cho thấy những đột biến gen NOD2 ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển các biến chứng nghiêm trọng của GVHD sau khi cấy ghép tế bào gốc dị sinh. Các biến thể gen NOD2 hiện diện ở cả người cho và người nhận tế bào gốc có liên quan đến nguy cơ cao bị phản ứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nghiên cứu khác đã không tìm thấy mối quan hệ giữa các đột biến gen NOD2 và nguy cơ phát triển GVHD.