Nhau cài răng lược

Nhau cài răng lược là gì?

Nhau thai hay bánh nhau là cấu trúc dạng túi phát triển bên trong tử cung của thai phụ, nó nối với thai nhi thông qua dây rốn. Nhau thai cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho thai nhi cũng như loại bỏ các chất thải.

Thông thường, nhau thai tách khỏi thành tử cung sau khi sinh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, một phần hoặc toàn bộ nhau thai vẫn bám chặt vào thành tử cung. Hiện tượng này được gọi là nhau cài răng lược khi các gai nhau bám vào thành tử cung giống như răng lược cài vào tóc. Thai phụ có thể mất máu nghiêm trọng sau khi sinh.

Nhau cài răng lược được chia thành ba dạng dựa trên mức độ nhau thai bám sâu vào thành tử cung:

Accreta (bám thành)

Nhau thai bám chặt vào thành tử cung nhưng không xuyên qua thành tử cung và không ảnh hưởng đến lớp cơ tử cung. Đây là dạng phổ biến nhất.

Increta (bám sâu)

Nhau thai xâm lấn sâu hơn vào thành tử cung, bám chặt vào lớp cơ tử cung nhưng không xuyên qua toàn bộ thành tử cung. Dạng này chiếm khoảng 15% các trường hợp.

Percreta (xuyên thành)

Đây là dạng nghiêm trọng nhất, chiếm khoảng 5% các trường hợp khi nhau thai xuyên qua toàn bộ thành tử cung. Trong một số trường hợp, nhau thai có thể xâm lấn sang những cơ quan lân cận như bàng quang hoặc ruột.

Thông thường, nhau cài răng lược không có triệu chứng rõ ràng. Một số thai phụ có thể bị chảy máu trong tam cá nguyệt thứ ba của thai kì (từ tuần thứ 28 đến 40) hoặc đau vùng chậu do nhau thai chèn ép bàng quang và các cơ quan khác.

Biến chứng

Nhau cài răng lược có thể dẫn đến một số biến chứng đối với mẹ và bé bao gồm:

Thai phụ

Biến chứng thường gặp nhất đối với thai phụ là băng huyết sau sinh, có thể đi kèm với giảm tưới máu trong phẫu thuật, truyền máu cũng như quá tải dịch sau hồi sức và rối loạn đông máu rải rác trong lòng mạch. Bác sĩ có thể giữ nguyên vị trí nhau thai sau khi lấy thai nhi ra nhằm giảm nguy cơ băng huyết, tuy nhiên biến chứng này vẫn khó tránh khỏi.

Một trong những biến chứng nghiêm trọng khác là tổn thương các cơ quan lân cận. Thông thường, nhau thai bám mặt trước tử cung và xâm lấn vào bàng quang. Do đó, bác sĩ có thể cắt bàng quang nhằm tách mô nhau. Trong quá trình phẫu thuật, rách bàng quang và tổn thương niệu quản có thể xảy ra.

Em bé

Nhau cài răng lược có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Tỉ lệ mắc bệnh và tử vong sơ sinh tăng cao chủ yếu do sinh non. Ngoài ra, băng huyết có thể làm giảm lượng oxy cung cấp cho thai nhi, đe dọa tính mạng của bé.

Nguyên nhân

Một số yếu tố sau có thể làm tăng nguy cơ nhau cài răng lược bao gồm:

Mổ lấy thai nhiều lần

Những phụ nữ đã từng sinh mổ nhiều lần có nguy cơ bị nhau cài răng lược cao, tăng dần sau mỗi lần mổ. Người ta đã ghi nhận hơn 60% trường hợp nhau cài răng lược có tiền sử mổ lấy thai nhiều lần.

Tiền sử phẫu thuật tử cung

Nếu thai phụ từng phẫu thuật cắt bỏ u xơ tử cung (u cơ trơn lành tính), các vết sẹo sau phẫu thuật có thể dẫn đến nhau cài răng lược. Những thủ thuật khác như nạo buồng tử cung hoặc đốt niêm mạc tử cung cũng có thể gây sẹo, làm tăng nguy cơ nhau cài răng lược.

Nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo là hiện tượng nhau thai che phủ một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung. Đối với những thai phụ có nhau tiền đạo kèm tiền sử sinh mổ, nguy cơ bị nhau cài răng lược tăng cao theo số lần mổ lấy thai trước đó.

Người ta đã đặt ra một số giả thuyết nhằm giải thích nguyên nhân gây ra nhau cài răng lược. Trong quá trình bám nhau bình thường, các tế bào nuôi của nhau thai dừng lại tại lớp xốp của màng rụng. Tuy nhiên, đối với những phụ nữ từng phẫu thuật tử cung, lớp xốp của nội mạc tử cung bị tổn thương hoặc không còn tồn tại. Do đó, tế bào nuôi không nhận được tín hiệu dừng lại tại vị trí này như bình thường, thay vào đó chúng bám sâu hơn vào thành tử cung.

Ngoài ra, tế bào nuôi cần tiếp cận động mạch xoắn để nhận nguồn máu giàu oxy. Tuy nhiên, tại các vị trí sẹo tử cung thường có ít mạch máu nên quá trình này có thể bị thay đổi.

Chẩn đoán

Chẩn đoán trước khi sinh

Hiện nay, siêu âm là phương pháp phổ biến nhất để phát hiện nhau cài răng lược trước sinh.

Siêu âm có thể phát hiện các bất thường liên quan đến nhau cài răng lược như:

• Nhau tiền đạo
• Mất lớp phân cách giữa nhau thai và cơ tử cung
• Tăng tưới máu bất thường
• Thành cơ tử cung mỏng
• Mô nhau thai xâm lấn đến lớp thanh mạc (màng mỏng bao bọc cơ quan) hoặc bàng quang

Ngoài ra, chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể hỗ trợ chẩn đoán nhau cài răng lược nếu kết quả siêu âm chưa rõ ràng. MRI cho thấy nhau thai đã xâm lấn vào thành tử cung đến mức nào.

Chẩn đoán sau khi sinh

Thông thường, các cơn co thắt tử cung có thể đẩy nhau thai ra ngoài trong 30 phút sau khi sinh. Nếu hiện tượng này không diễn ra, bác sĩ có thể nghi ngờ nhau cài răng lược.

Điều trị

Nếu bị chảy máu âm đạo trong tam cá nguyệt thứ ba, thai phụ cần nhập viện để theo dõi. Bác sĩ thường khuyến nghị sinh mổ trong khoảng tuần thai thứ 34–37 nếu thai phụ không có những biến chứng khác. Mục đích nhằm ngăn ngừa các cơn co thắt tử cung hoặc chuyển dạ, qua đó giảm nguy cơ chảy máu nghiêm trọng. Phẫu thuật mổ lấy thai thường kết hợp với cắt bỏ tử cung.

Quá trình mổ lấy thai diễn ra theo các bước sau:

• Rạch một đường trên bụng
• Tiếp tục rạch một đường tại tử cung để đưa em bé ra ngoài
• Cắt bỏ hoàn toàn phần tử cung còn nhau thai bám để ngăn chảy máu nặng

Sau khi cắt tử cung, người mẹ không thể mang thai lại. Vì vậy, thai phụ cần trao đổi cẩn thận với bác sĩ nếu có dự định sinh thêm con trong tương lai.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, tử cung và nhau thai có thể được giữ nguyên, sau đó nhau tự tiêu biến theo thời gian.

Tuy nhiên, phương pháp này có nhiều rủi ro nghiêm trọng như:

• Chảy máu âm đạo nặng
• Nhiễm trùng
• Phải cắt tử cung sau đó

Ngoài ra, nếu không cắt tử cung sau khi bị nhau cài răng lược, thai phụ có nguy cơ gặp nhiều biến chứng trong lần mang thai sau, đặc biệt là tái phát nhau cài răng lược.

Phòng ngừa

Hiện nay, chưa có biện pháp ngăn ngừa hoàn toàn nhau cài răng lược. Tuy nhiên, nguy cơ mắc biến chứng này tăng lên nếu thai phụ đã từng sinh mổ nhiều lần hoặc gặp các vấn đề với nhau thai, chẳng hạn như nhau tiền đạo. Vì vậy, thai phụ cần trao đổi với bác sĩ về nguy cơ phát triển nhau cài răng lược dựa trên tiền sử sức khỏe cá nhân.

Lời kết

Nhau cài răng lược là biến chứng sản khoa nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng của cả mẹ và bé nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Mặc dù hiện nay chưa có biện pháp ngăn ngừa hoàn toàn, khám thai định kì cũng như tuân thủ hướng dẫn y khoa có thể giảm biến chứng, giúp mẹ có thai kì khỏe mạnh và quá trình sinh nở diễn ra thuận lợi hơn, đặc biệt đối với những thai phụ có tiền sử sinh mổ hoặc phẫu thuật tử cung.