Nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo là gì?

Nhau thai hay bánh nhau là cấu trúc dạng túi phát triển bên trong tử cung của thai phụ. Nhau thai nối với em bé thông qua dây rốn nhằm cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cũng như loại bỏ các chất thải. Thông thường, nhau thai có thể nằm tại phần dưới tử cung trong giai đoạn đầu thai kì. Tuy nhiên, đến tuần 28–40, nhau thai bám vào phần trên của thành tử cung.

Trong một số trường hợp, nhau thai không di chuyển nên gây tắc cổ tử cung, cản trở em bé đi qua ngả âm đạo trong lúc sinh. Hiện tượng này được gọi là nhau bám thấp hay nhau tiền đạo (placenta prevfia), nghĩa là nhau thai nằm trước âm đạo.

Nhau tiền đạo được phân loại thành một số dạng bao gồm:

• Nhau tiền đạo bám mép: nhau thai nằm tại rìa cổ tử cung nhưng không che phủ cổ tử cung, có thể tự thay đổi vị trí trước ngày dự sinh của em bé
• Nhau tiền đạo một phần: nhau thai che phủ một phần cổ tử cung
• Nhau tiền đạo toàn phần: nhau thai che phủ hoàn toàn cổ tử cung, chặn đường âm đạo

Các dạng nhau tiền đạo đều có thể gây chảy máu âm đạo trong thai kì và khi chuyển dạ. Do đó, phần lớn các trường hợp cần mổ lấy thai.

Triệu chứng

Các triệu chứng thường gặp của nhau tiền đạo bao gồm:

• Ra máu âm đạo màu đỏ tươi vào nửa sau của thai kì
• Đau quặn nhẹ hoặc co thắt theo cơn quanh vùng bụng hoặc lưng

Chảy máu có thể xảy ra do một số yếu tố gây kích thích như quan hệ tình dục, thăm khám âm đạo, chuyển dạ nhưng một số trường hợp không có nguyên nhân rõ ràng.

Biến chứng

Nhau tiền đạo có thể dẫn đến một số biến chứng đối với mẹ và bé bao gồm:

Thai phụ

• Xuất huyết: chảy máu nặng trong thai kì, khi chuyển dạ hoặc khi sinh.
• Sinh non: trường hợp chảy máu nghiêm trọng có thể được chỉ định mổ lấy thai khẩn cấp trước khi thai đủ 40 tuần
• Mất máu: mất nhiều máu dẫn đến thiếu máu, huyết áp thấp, da xanh xao hoặc khó thở
• Nhau cài răng lược: nhau thai bám quá sâu vào thành tử cung, có thể gây chảy máu nặng sau sinh
• Nhau bong non: nhau thai tách ra khỏi tử cung trước khi sinh, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất cung cấp bé

Em bé

• Cân nặng thấp: trẻ có cân nặng thấp lúc sinh và tăng cân chậm
• Bệnh lí hô hấp: trẻ sinh non có phổi phát triển chưa hoàn thiện dẫn đến khó thở

Nguyên nhân

Hiện nay, người ta chưa rõ nguyên nhân gây ra nhau tiền đạo nhưng một số yếu tố sau có thể làm tăng nguy cơ:

• Hút thuốc hoặc dùng chất kích thích
• Trên 35 tuổi
• Đã mang thai nhiều lần
• Mang thai sinh đôi, sinh ba hoặc nhiều hơn
• Từng mổ lấy thai hoặc nong cổ tử cung và nạo lòng tử cung
• Có tiền sử u xơ tử cung

Chẩn đoán

Siêu âm định kì và theo dõi

Siêu âm định kì trong tam cá nguyệt thứ nhất và thứ hai có thể giúp phát hiện sớm nhau tiền đạo. Người ta ghi nhận gần 90% các trường hợp có thể tự cải thiện do nhau thai di chuyển lên vào tam cá nguyệt thứ ba. Vì vậy, bác sĩ có thể siêu âm theo dõi trong tuần thai 28–32 nhằm đánh giá vị trí của nhau tiền đạo.

Siêu âm bụng

Nếu có triệu chứng ra máu âm đạo trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, thai phụ cần được siêu âm bụng trước khi thăm khám bằng tay. Nếu bác sĩ nghi ngờ nhau tiền đạo, thai phụ cần siêu âm đầu dò âm đạo nhằm xác định chính xác vị trí nhau thai.

Siêu âm ngả âm đạo

Siêu âm ngả âm đạo có độ chính xác cao hơn siêu âm bụng. Bác sĩ có thể chẩn đoán nhau tiền đạo dựa trên khoảng cách từ mép nhau thai đến lỗ trong của cổ tử cung.

Điều trị

Nếu được chẩn đoán sớm trong thai kì, nhau tiền đạo có thể tự cải thiện. Cụ thể, khi tử cung phát triển lớn hơn, khoảng cách giữa cổ tử cung và nhau thai tăng lên. Ngoài ra, nhau thai thường phát triển theo hướng lên phía trên tử cung, đồng thời phần mép nhau thai gần cổ tử cung có thể co lại.

Tuy nhiên, nếu nhau tiền đạo không cải thiện, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp sau nhằm giảm nhẹ các triệu chứng cũng như bảo vệ mẹ với thai nhi:

Điều trị khi có chảy máu

Nếu ra máu âm đạo từ tuần thai thứ 20, thai phụ có thể cần nhập viện để bác sĩ theo dõi cả mẹ và thai nhi. Trong một số trường hợp, thai phụ cần được truyền máu nhằm bù lượng máu đã mất. Bác sĩ thường chỉ định sinh mổ khi thai qua tuần 36. Tuy nhiên, với trường hợp mất máu nghiêm trọng gây nguy hiểm đến tính mạng của mẹ hoặc thai nhi, sản phụ có thể được chỉ định mổ lấy thai sớm hơn.

Điều trị khi không có chảy máu

Nếu thai phụ không chảy máu, quá trình điều trị sẽ tập trung giảm nguy cơ xuất huyết và kéo dài thai kì đến gần thời điểm sinh.

Thai phụ cần hạn chế những hoạt động sau:

• Quan hệ tình dục
• Vận động thể lực vừa hoặc nặng
• Mang vác nặng
• Đứng trong thời gian dài

Phòng ngừa

Hiện nay, chưa có biện pháp ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ nhau tiền đạo. Tuy nhiên, thai phụ có thể kiểm soát một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhau tiền đạo như hút thuốc lá hoặc sử dụng chất kích thích. Thai phụ được chẩn đoán nhau tiền đạo có thể phòng ngừa hoặc giảm chảy máu âm đạo theo các khuyến cáo của bác sĩ.

Lời kết

Nhau tiền đạo là hiện tượng nhau thai bám vào phần dưới tử cung, cản trở không gian em bé đi qua ngả âm đạo khi sinh, gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Mặc dù hiện nay chưa có biện pháp ngăn ngừa hoàn toàn, khám thai định kì và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ có thể hỗ trợ giảm biến chứng, giúp mẹ có thai kì khỏe mạnh và quá trình sinh nở diễn ra thuận lợi hơn.