Nhiễm nấm candida

Tổng quan

Candida albicans là gì?

Candida albicans là loại nấm men sống trong cơ thể người, chúng thường xuất hiện tại miệng, da và ruột. Loài nấm này chịu kiểm soát bởi các lợi khuẩn. Khi nấm candida albicans mất cân bằng, nó sẽ phát triển quá mức để gây bệnh nhiễm nấm candida.

Bệnh nhiễm nấm candida

Bệnh nhiễm nấm candida không lây truyền qua đường tình dục. Hoạt động tình dục có thể dẫn đến quá trình phát triển mất kiểm soát của nấm. Tuy nhiên, quan hệ tình dục không khiến bệnh lây lan. Trong một số ít trường hợp, bệnh có thể lây sang những người có hệ miễn dịch yếu hoặc đang sử dụng một số loại thuốc.

Nấm candida albicans sống trên cơ thể người với số lượng nhỏ. Mỗi người có khả năng phát triển các loại nhiễm trùng nấm khác nhau.

Phân loại

Nhiễm nấm âm đạo

Nấm men sinh sôi bên trong âm đạo và gây nhiễm trùng. Bệnh thường xuất hiện đối với phụ nữ đang mang thai, sử dụng thuốc tránh thai hoặc dùng hormone. Ngoài ra, những người mới dùng thuốc kháng sinh hoặc có hệ miễn dịch yếu cũng gặp nguy cơ nhiễm nấm âm đạo.

Bệnh nấm candida xâm lấn

Nấm candida xâm lấn thường xuất hiện với người nằm viện, người sử dụng ống thông, phẫu thuật hoặc có hệ miễn dịch yếu. Các triệu chứng của bệnh rất nghiêm trọng và ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, chủ yếu là máu, xương, não và tim.

Tưa miệng

Tưa miệng là triệu chứng phổ biến đối với trẻ sơ sinh, trẻ em, người lớn tuổi, người đeo răng giả và những người có hệ miễn dịch yếu. Nguyên nhân do nấm phát triển quá mức trong miệng và cổ họng dẫn đến các nốt sưng màu trắng hình thành.

Độ phổ biến

Bệnh nhiễm nấm candida rất phổ biến vì tỉ lệ cân bằng giữa nấm candida và lợi khuẩn trong cơ thể dễ xảy ra chênh lệch. Nhiễm nấm âm đạo là loại nhiễm trùng phổ biến nhất do nấm candida albicans gây ra với khoảng 75% số lượng bệnh nhân.

Biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng nhiễm nấm candida thường khởi phát tại các khu vực sau:

• Bên trong miệng và cổ họng
• Bên trong âm đạo và trực tràng
• Vị trí gần vùng mặc tã của trẻ sơ sinh như bộ phận sinh dục, mông, đùi
• Nấp gấp trên da như nách, bẹn, dưới ngực

Bình thường, nấm candida albicans không gây ra bất kì triệu chứng nào. Tuy nhiên, khi nấm phát triển quá mức do mất cân bằng vi khuẩn, người bệnh xuất hiện dấu hiệu nhiễm nấm.

Đa số bệnh nhân có các biểu hiện chung bao gồm:

• Đỏ da
• Ngứa da
• Phồng rộp
• Hình thành mảng trắng sần sùi
• Đau, nhức hoặc khó chịu
• Nóng rát tại khu vực nhiễm nấm
• Khí hư âm đạo

Ngoài ra, bệnh nhân nhiễm nấm candida tại khu vực miệng có thể gặp khó khăn khi ăn uống. Người bệnh thường đau khi ăn hoặc nuốt, mất vị giác. Khi nấm phát triển quá mức, một số vị trí trong miệng sẽ xuất hiện vết màu trắng, vón cục.

Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến bệnh nhiễm nấm candida albicans bao gồm:

• Căng thẳng
• Không kiểm soát bệnh tiểu đường
• Hệ miễn dịch yếu
• Chế độ ăn chứa nhiều carbohydrate tinh chế, men và đường
• Sử dụng thuốc kháng sinh, steroid, hormone hoặc thuốc tránh thai đường uống

Chẩn đoán

Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhiễm nấm candida thông qua kiểm tra trực quan những vùng có biểu hiện bệnh bao gồm miệng, bộ phận sinh dục. Tùy thuộc vào loại nhiễm trùng, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện một số xét nghiệm để đưa ra phác đồ điều trị cụ thể.

Các xét nghiệm xác định nấm candida albicans bao gồm:

• Xét nghiệm nuôi cấy: bác sĩ sẽ lau vùng nhiễm trùng bằng bông vô trùng nhằm xác định nấm men dưới kính hiển vi.
• Nội soi: bác sĩ kiểm tra thực quản, dạ dày và ruột non bằng đèn nhỏ và camera gắn trên ống. Phương pháp này thường dùng trong trường hợp bệnh nhân nhiễm nấm trong miệng.

Điều trị

Bác sĩ thường điều trị bệnh nhiễm nấm candida bằng thuốc chống nấm.

Thuốc chống nấm có hai dạng:

• Thuốc uống: dùng qua đường miệng gồm viên nén, dạng lỏng hoặc viên ngậm
• Thuốc bôi ngoài da: bôi trực tiếp vào vùng da bị viêm

Ngoài ra, bệnh nhân có thể sử dụng thuốc không kê đơn để điều trị bệnh. Mặt khác, người bệnh cũng cần thực hiện các biện pháp kiểm soát biểu hiện bệnh.

Một số phương pháp kiểm soát triệu chứng gồm:

• Hạn chế thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế, men hoặc thực phẩm có nhiều đường
• Giảm căng thẳng
• Điều trị vết thương theo chỉ định của bác sĩ
• Chăm sóc sức khỏe và điều trị các bệnh tiềm ẩn

Đa số bệnh nhân sẽ khỏi bệnh hoàn toàn sau 10–14 ngày. Khi bắt đầu điều trị, các triệu chứng sẽ giảm dần hoặc biến mất. Tuy nhiên, bệnh nhân nên tuân theo kế hoạch điều trị từ đầu đến cuối, không tự ý dừng điều trị để đảm bảo khỏi bệnh hoàn toàn và không tái phát.

Phòng ngừa

Các biện pháp ngăn ngừa quá trình phát triển của nấm candida albicans gồm có:

• Duy trì vệ sinh răng miệng
• Ăn uống theo chế độ cân bằng
• Quản lý căng thẳng
• Kiểm soát lượng đường trong máu đối với bệnh nhân tiểu đường

Người sử dụng thuốc kháng sinh hoặc một số loại thuốc khác có nguy cơ nhiễm nấm candida cao hơn so với bình thường. Do đó, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để có biện pháp phòng ngừa phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Lời kết

Candida albicans là loại nấm sống trên cơ thể người với số lượng nhỏ, chúng thường hiện diện trong miệng, da và ruột. Số lượng nấm candida và lợi khuẩn trong cơ thể mất cân bằng sẽ dẫn đến bệnh nhiễm nấm candida albicans. Bệnh có thể được chữa trị và phòng ngừa bằng thuốc và chế độ sinh hoạt lành mạnh.