Gen RARA nằm trên nhiễm sắc thể 17, cung cấp hướng dẫn tạo ra một yếu tố phiên mã được gọi là thụ thể axit retinoic, alpha (RARα). Yếu tố phiên mã là một protein gắn vào một số vị trí trên ADN để điều phối hoạt động của các gen tương ứng. Protein RARα kiểm soát hoạt động của các gen quan trọng đối với sự trưởng thành (biệt hóa) của các tế bào bạch cầu chưa trưởng thành vượt qua giai đoạn promyelocyte.
Chức năng chính
Protein RARα liên kết với một số vùng của ADN và thu hút các protein có khả năng ức chế quá trình phiên mã gen—bước đầu tiên trong quá trình sản xuất protein. Khi nhận được tín hiệu, protein ức chế được loại bỏ và protein phiên mã liên kết với protein RARα để tiến hành phiên mã gen và biệt hóa tế bào.
Đột biến gây bệnh
Bệnh bạch cầu cấp dòng tế bào tủy
Đột biến gen có thể phát sinh trong quá trình sống của một người và chỉ hiện diện trong một số tế bào nhất định. Chúng được gọi là đột biến soma và có khả năng di truyền. Một đột biến soma liên quan đến gen RARA gây ra bệnh bạch cầu cấp dòng tế bào tủy (acute promyelocytic leukemia) - ung thư của mô tạo máu (tủy xương). Bệnh bạch cầu cấp dòng tế bào tủy khiến người bệnh tích tụ các tế bào promyelocyte trong tủy xương. Chuyển vị t(15;17) giữa nhiễm sắc thể 15 và 17 hợp nhất một phần của gen RARA trên nhiễm sắc thể 17 với một phần của gen PML trên nhiễm sắc thể 15. Protein PML-RARα được tạo ra từ gen hợp nhất có chức năng khác với các protein của gen PML và RARA thông thường.
Protein PML-RARα liên kết với ADN và ngăn chặn quá trình phiên mã gen giống như protein RARα bình thường. Tuy nhiên, protein PML-RARα không đáp ứng với tín hiệu bắt đầu phiên mã gen, do đó các gen vẫn bị kìm hãm.
Ngoài ra, chức năng của protein PML bị gián đoạn. Bình thường, protein PML ngăn chặn tế bào phát triển và phân chia (tăng sinh) cũng như bắt đầu quá trình tự hủy (apoptosis) cùng với các protein khác. Tuy nhiên, protein PML-RARα không ngăn chặn tế bào tăng sinh hoặc kích hoạt quá trình apoptosis.
Protein PML-RARα ngăn chặn quá trình biệt hóa các tế bào máu trong giai đoạn tiền bào và cho phép tế bào tăng sinh bất thường. Do đó, các tế bào promyelocyte dư thừa tích tụ trong tủy xương và các tế bào bạch cầu bình thường không thể hình thành, từ đó bệnh bạch cầu cấp dòng tế bào tủy khởi phát.
Xem thêm Bệnh bạch cầu cấp dòng tế bào tủyCác tên gọi khác
- NR1B1
- nuclear receptor subfamily 1 group B member 1
- RAR
- RAR-alpha
- retinoic acid receptor, alpha
Tài liệu tham khảo
- Genetic Testing Information. RARA retinoic acid receptor alpha [Homo sapiens (human)]. Retrieved February 25, 2026 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/5914/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. RETINOIC ACID RECEPTOR, ALPHA; RARA. Retrieved February 25, 2026 from https://omim.org/entry/180240
- National Library of Medicine. RARA gene. Retrieved February 25, 2026 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/rara/