Cân gan chân là lớp mô dày ở phía dưới bàn chân kết nối xương gót chân với các ngón chân và tạo ra vòm bàn chân. Khi mô này sưng hoặc viêm gọi là viêm cân gan chân.

Viêm cân gan chân do viêm mô sợi dọc theo lòng bàn chân kết nối xương gót chân với các ngón chân. Viêm cân gan chân có thể gây đau gót chân dữ dội.
Nguồn: Mayo Foundation for Medical Education and Research
Biểu hiện lâm sàng
Triệu chứng phổ biến nhất là đau và cứng ở dưới gót chân. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc đau nhói. Đôi khi, dưới lòng bàn chân sưng đỏ.
Cơn đau thường trở nên nghiêm trọng hơn khi:
- Vào buổi sáng, khi bước những bước chân đầu tiên
- Sau khi đứng một thời gian
- Khi leo cầu thang
- Sau khi hoạt động quá mức
- Trong quá trình hoạt động thể thao
- Cơn đau có thể tiến triển từ từ theo thời gian hoặc xuất hiện đột ngột
Biến chứng
Đôi khi, viêm cân gan chân kích thích dây thần kinh, cơn đau có thể lan đến mắt cá chân.
Người viêm cân gan chân có thể bị đau lưng. Không rõ nguyên nhân là gì, có thể do người bệnh thay đổi tư thế và cách đi lại khi cố gắng tránh bị đau bằng cách không đặt hết áp lực lên bàn chân. Do đó, các cơ quan hông và chân chịu áp lực gây căng cơ và đau lưng.
Độ phổ biến
Khoảng 1/10 người sẽ phát triển bệnh viêm cân gan chân vài lần trong đời. Bệnh gặp ở cả nam và nữ ở độ tuổi 40-60.
Nguyên nhân
Khi gan bàn chân bị giãn ra hoặc hoạt động quá mức sẽ xảy ra hiện tượng sưng tấy, gây đau đớn, dẫn đến việc đi lại khó khăn hơn.
Người có nguy cơ cao bị viêm cân gan chân:
- Có vấn đề về vòm bàn chân (bàn chân bẹt và vòm chân cao)
- Một số loại bài tập tạo nhiều áp lực lên gót chân như chạy bộ, múa ba lê và nhảy aerobic
- Béo phì hoặc tăng cân đột ngột
- Nghề nghiệp: công nhân, giáo viên và một số ngành nghề dành phần lớn thời gian làm việc để đi, đứng trên bề mặt cứng
- Độ tuổi từ 40-60
- Có gân Achilles căng (gân nối cơ bắp chân với gót chân) Mang giày có hỗ trợ vòm kém hoặc đế mềm Thay đổi mức độ hoạt động đột ngột

Nguồn: istockphoto.com
Gai gót chân và viêm cân gan chân không giống nhau và gai gót chân không gây ra viêm cân gan chân. Gai gót chân do một phần xương thừa nhô ra từ gót chân trong khi viêm cân gan chân do cơn đau do cân gan chân bị viêm hoặc rách vi thể. Loại bỏ phần gai gót chân sẽ không chữa khỏi bệnh viêm cân gan chân.
Chẩn đoán
Thực hiện khám sức khỏe có thể phát hiện:
- Đau dọc gan bàn chân
- Bàn chân phẳng hoặc vòm cao
- Phù chân hoặc mẩn đỏ nhẹ
- Căng cứng vùng gan bàn chân
- Căng cứng gân Achilles

Nguồn: Southern California Orthopedic Institute
Chụp X-quang để loại trừ các vấn đề gây đau khác như gãy xương hoặc đau do chèn ép thần kinh.
Điều trị
Hơn 90% người bị viêm cân gan chân phục hồi trong vòng 10 tháng với các phương pháp điều trị tại nhà, bao gồm:
- Sử dụng acetaminophen (Tylenol) or ibuprofen (Advil, Motrin) nhằm giảm đau và viêm
- Thực hiện các bài tập kéo giãn gân gót chân
- Nghỉ ngơi và hạn chế đi lại
- Mang giày có lớp đệm tốt
- Sử dụng nạng
- Giảm cân
- Chườm đá lên vùng đau ít nhất 2 lần/ ngày khoảng 10 - 15 phút mỗi lần trong vài ngày đầu
- Đeo nẹp chỉnh hình

Nguồn: cigna.com
Một số phương pháp điều trị khác như:
- Tiêm steroid vào vùng đau nhằm giảm đau tạm thời. Với bệnh nhân có vấn đề về máu hoăc đang dùng thuốc chống đông máu cần phải chẩn đoán thận trọng trước khi tiêm. Không tiêm steroid thường xuyên hơn ba hoặc bốn tháng một lần vì tăng nguy cơ làm suy yếu mô ở vùng điều trị.
- Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu thu từ máu của người bệnh có thể được tiêm vào vùng đau nhằm thúc đẩy quá trình chữa lành mô.
- Liệu pháp sóng xung kích đưa sóng âm vào vùng gót chân bị đau để kích thích quá trình chữa lành. Liệu pháp áp dụng cho trường hợp viêm cân gan chân mãn tính không đáp ứng với các phương pháp điều trị trên.
Phòng ngừa
- Trước và sau khi vận động mạnh cần kéo căng bàn chân, bắp chân và gân Achilles
- Băng vòm bàn chân
- Thực hiện kéo căng cơ bắp vào buổi sáng trước khi ra khỏi giường hoặc vận động
- Chọn đế giày tốt, phù hợp
Các tên gọi khác
- Plantar fasciitis
References
- National Library of Medicine. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://medlineplus.gov/ency/imagepages/19568.htm
- National Library of Medicine. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://medlineplus.gov/ency/article/007021.htm
- Cleveland Clinic. Plantar Fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14709-plantar-fasciitis
- National Library of Medicine. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3687890/
- Mayo Foundation for Medical Education and Research.Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/plantar-fasciitis/diagnosis-treatment/drc-20354851
- American Academy of Family Physicians. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://familydoctor.org/condition/plantar-fasciitis/
- National Health Service. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://www.nhs.uk/conditions/plantar-fasciitis/
- Johns Hopkins Medicine. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/plantar-fasciitis
- National Library of Medicine. Plantar fasciitis. Retrieved 22 July, 2022 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3687890/
- American Academy of Orthopedic Surgeons. Plantar Fasciitis and Bone Spurs. Retrieved 22 July, 2022 from https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/plantar-fasciitis-and-bone-spurs
