Gen BAP1 nằm trên nhiễm sắc thể số 3, cung cấp hướng dẫn tạo ra protein gọi là ubiquitin carboxyl-terminal hydrolase BAP1 (rút gọn thành BAP1).
Chức năng chính
Protein BAP1 có chức năng như một deubiquitinase nên nó loại bỏ phân tử ubiquitin khỏi một số protein nhất định. Các phân tử ubiquitin hiện diện trên một protein có thể ảnh hưởng đến hoạt động của protein và tương tác với các protein khác. "Thẻ" ubiquitin cũng thúc đẩy quá trình phân hủy của protein. Bằng cách loại bỏ ubiquitin, BAP1 giúp điều chỉnh chức năng của nhiều protein tham gia vào các quá trình tế bào khác nhau. Protein BAP1 được cho là giúp kiểm soát sự phát triển và phân chia tế bào (tăng sinh) và chết tế bào. Các nghiên cứu cho thấy BAP1 liên quan đến chu kỳ tế bào và công đoạn sửa chữa ADN bị hư hỏng cũng như kiểm soát hoạt động của gen.
Mặc dù cơ chế chính xác vẫn chưa rõ ràng, nhưng protein BAP1 hoạt động như một chất ức chế khối u. Các protein ức chế khối u ngăn chặn các tế bào phát triển và phân chia quá nhanh hoặc mất kiểm soát được.
Đột biến gây bệnh
Hội chứng phát triển khối u BAP1
Các đột biến trên gen BAP1 gây ra hội chứng phát triển khối u BAP1 (BAP1 tumor predisposition syndrome). Người bệnh có nguy cơ phát triển nhiều loại khối u không phải ung thư (lành tính) và ung thư (ác tính), đặc biệt một số khối u trên da (khối u Spitz không điển hình, khối u ác tính ở da và ung thư biểu mô tế bào đáy), mắt (u hắc tố màng bồ đào), thận (ung thư biểu mô tế bào thận tế bào rõ), trung biểu mô lót ngực, bụng và các cơ quan nội tạng (u trung biểu mô ác tính). Người ta vẫn đang nghiên cứu liệu các dạng ung thư khác có liên quan đến hội chứng phát triển khối u BAP1 hay không.
Người bệnh thừa hưởng một bản sao đột biến của gen BAP1. Những đột biến này về cơ bản có trong mọi tế bào của cơ thể nên được phân loại là đột biến dòng mầm. Hầu hết các đột biến gen BAP1 dòng mầm dẫn đến một protein BAP1 ngắn bất thường dễ bị phá vỡ sớm. Các đột biến dòng mầm khác thay đổi các axit amin trong protein BAP1 và làm suy giảm chức năng của nó. Trong hầu hết các trường hợp, đột biến thứ hai không di truyền (soma) xảy ra tại bản sao bình thường của gen trong các tế bào làm phát sinh khối u. Cùng với nhau, các đột biến dòng mầm và soma làm protein BAP1 mất chức năng trong các tế bào khối u.
Protein BAP1 suy giảm hoặc mất chức năng dẫn đến không thể loại bỏ các phân tử ubiquitin ra khỏi một số protein. Mặc dù chưa rõ chính xác những thay đổi trong chức năng BAP1 dẫn đến hội chứng phát triển khối u BAP1 như thế nào, nhưng người ta suy đoán rằng hoạt động thay đổi của các protein thường được điều chỉnh bởi phản ứng khử BAP1 có thể thúc đẩy sự tăng sinh hoặc tồn tại của tế bào, dẫn đến hình thành khối u.
Ung thư đường mật
Ung thư hắc tố
Các loại ung thư khác
Các đột biến gen BAP1 soma được tìm thấy trong u hắc tố màng bồ đào, u trung biểu mô ác tính và các khối u ung thư biểu mô tế bào thận trong trường hợp không có đột biến gen BAP1 dòng mầm. Tại các trường hợp này, ung thư xảy ra đơn lẻ ở những người không có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư. Người bệnh không hình thành thêm các loại khối u liên quan đến hội chứng phát triển khối u BAP1.
Các tên gọi khác
- BRCA1 associated protein-1 (ubiquitin carboxy-terminal hydrolase)
- cerebral protein 6
- cerebral protein-13
- HUCEP-13
- hucep-6
- KIAA0272
- ubiquitin carboxyl-terminal hydrolase BAP1
- UCHL2
References
- Genetic Testing Information. BAP1 BRCA1 associated protein 1 [ Homo sapiens (human) ]. Retrieved November 19, 2021 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/8314
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. BRCA1-ASSOCIATED PROTEIN 1; BAP1. Retrieved November 19, 2021 from https://omim.org/entry/603089
- U.S National Library of Medicine. BAP1 gene. Retrieved November 19, 2021 from https://medlineplus.gov/genetics/gene/bap1/