Viêm loét đại tràng

Các triệu chứng phổ biến của bệnh tiến triển theo thời gian, bao gồm:

• Đau bụng
• Chuột rút
• Tiêu chảy thường xuyên, có máu, mủ hoặc chất nhầy trong phân

Đôi khi, người bệnh có các dấu hiệu và triệu chứng khác như buồn nôn, chán ăn, suy nhược cơ thể và sốt. Chảy máu mãn tính từ mô ruột bị viêm và loét có thể gây thiếu máu. Những người mắc bệnh gặp khó khăn trong vấn đề hấp thụ chất lỏng và chất dinh dưỡng từ chế độ ăn uống của họ và thường bị sụt cân. Trẻ em mắc bệnh phát triển chậm hơn bình thường.

Viêm loét đại tràng phổ biến ở Bắc Mỹ và Tây Âu; tuy nhiên tỷ lệ hiện đang gia tăng ở các khu vực khác. Tại Bắc Mỹ, tỷ lệ mắc viêm loét đại tràng khoảng 1/2500 người. Bệnh phổ biến hơn ở người da trắng và người gốc Do Thái ở Đông và Trung Âu (Ashkenazi) hơn so với những chủng tộc khác.

Nhiều yếu tố di truyền và môi trường sống có thể liên quan đến quá trình phát triển của bệnh viêm loét đại tràng.

Người ta đã xác định được biến thể trong nhiều gen gây ra bệnh, tuy nhiên, vai trò của các biến thể này chưa rõ ràng.

Bề mặt bên trong ruột là hàng rào bảo vệ các mô khỏi vi khuẩn sống trong ruột và các chất độc đi qua đường tiêu hóa. Người ta cho rằng đột biến tại các gen có chức năng bảo vệ ruột làm phá vỡ hàng rào này, từ đó cho phép mô ruột tiếp xúc với vi khuẩn và độc tố, sau đó kích hoạt phản ứng miễn dịch, dẫn đến viêm mãn tính và các vấn đề tiêu hóa đặc trưng của viêm loét đại tràng.

Các gen gây ra một số bệnh lý có thể liên quan đến hệ miễn dịch, đặc biệt tế bào T - tế bào nhận diện và bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân lạ. Một số biến thể có thể khiến phản ứng miễn dịch quá mức, từ đó gây viêm mãn tính ở người mắc bệnh viêm loét đại tràng. Nói cách khác, viêm loét đại tràng xảy ra khi hệ miễn dịch hoạt động sai và tấn công các tế bào của ruột, gây ra viêm.

Yếu tố nguy cơ

• Tiền sử bệnh trong gia đình
• Tuổi: khoảng 15-30 tuổi
• Chủng tộc: người Do Thái có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với các chủng tộc khác
• Ăn nhiều chất béo
• Thường xuyên sử dụng thuốc chống viêm không chứa steroid như ibuprofen (Advil® hoặc Motrin®)
• Căng thẳng, mất ngủ

Khám sức khoẻ: bao gồm các biểu hiện lâm sàng (xuất hiện cục u hoặc dấu hiệu bất thường khác), thói quen sinh hoạt, tiền sử bệnh hoặc các phương pháp điều trị bệnh đã áp dụng trước đó.

Xét nghiệm máu ẩn trong phân (Fecal occult blood test - FOBT): xét nghiệm kiểm tra phân để tìm máu bằng kính hiển vi. Máu trong phân có thể là dấu hiệu của polyp, ung thư hoặc các bệnh lý khác. Có hai loại:

• Phương pháp hoá học - Guaiac FOBT (gFOBT): đặt mẫu phân lên thẻ đặc biệt có hóa chất. Nếu có máu trong phân, thẻ sẽ đổi màu.
• Phương pháp miễn dịch - Immunochemical FOBT hoặc Faecal immunochemical tests (FIT): xét nghiệm này cần một loại protein đặc hiệu hoá (kháng thể). Kháng thể này là chất mang oxy nằm trong hồng cầu sẽ tự tìm đến và gắn vào hemoglobin.

Nội soi đại tràng sigma: thủ thuật nhằm kiểm tra bên trong trực tràng và đại tràng sigma tìm polyp, khu vực bất thường khác hoặc ung thư. Ống soi đại tràng sigma đưa qua trực tràng vào đại tràng sigma. Kính sigmoidoscope giống như ống, có đèn chiếu và thấu kính để quan sát. Nó cũng có thể có công cụ loại bỏ khối u hoặc mẫu mô. Sau đó, mẫu được kiểm tra dưới kính hiển vi, tìm dấu hiệu của ung thư.

Nội soi đại tràng: tương tự thủ thuật nội soi đại tràng sigma nhưng mở rộng phạm vi kiểm tra hơn.

Hiện nay chưa có liệu pháp chữa khỏi viêm loét đại tràng, tuy nhiên các phương pháp điều trị hiện tại có thể làm giảm viêm và hạn chế tiến triển biến chứng.

Hiện nay chưa xác định được mô hình di truyền của bệnh viêm loét đại tràng vì nhiều yếu tố di truyền và môi trường liên quan. Tuy nhiên, một người mắc bệnh sẽ làm tăng nguy cơ phát triển bệnh ở các thành viên khác trong gia đình.

Chế độ ăn uống không trực tiếp gây ra viêm loét đại tràng cũng như chưa có chế độ ăn uống đặc biệt nào thể chữa khỏi bệnh. Tuy nhiên, thực phẩm tiêu thụ hằng ngày có thể đóng vai trò kiểm soát các triệu chứng và thời gian phát bệnh.

Một số loại thực phẩm có thể tác động xấu nên tránh, đặc biệt trong thời gian bùng phát bệnh:

• Thức ăn nhiều dầu mỡ
• Thực phẩm nhiều đường
• Đồ uống có gas
• Thực phẩm giàu chất xơ
• Rượu bia
• Hàm lượng muối trong chế độ dinh dưỡng
• Các sản phẩm từ sữa

Một chế độ sống lành mạnh giúp ngăn chặn nhiều bệnh lý:

• Kết hợp nhiều loại thực phẩm trong mỗi bữa ăn
• Ăn nhiều rau xanh và trái cây
• Thường xuyên vận động, tập thể dục
• Ngừng hút thuốc
• Hạn chế rượu bia

• Colitis gravis
• Idiopathic proctocolitis
• Inflammatory bowel disease, ulcerative colitis type
• UC
• Ulcerative colitis