Ứng dụng nhiệt trị liệu trong điều trị ung thư

Nhiệt trị liệu là gì?

Nhiệt trị liệu (hyperthermia therapy) là liệu pháp sử dụng nhiệt độ cao nhằm ức chế quá trình tăng sinh tế bào cũng như giảm khả năng hấp thụ oxy của tế bào ung thư, qua đó khối u bị tổn thương rồi thu nhỏ.

Phân loại nhiệt trị liệu

Có 3 dạng nhiệt trị liệu chính dựa trên phạm vi tác động của mỗi liệu pháp:

Nhiệt trị liệu chọn lọc

Liệu pháp này sử dụng nhiệt từ các nguồn như sóng radio, sóng điện từ hay sóng siêu âm nhắm trực tiếp vào khối u. Phương pháp này phù hợp với khối u có kích thước nhỏ dưới da, trong các khoang nhỏ của cơ thể hoặc khối u nằm sâu nhưng khó tiếp cận bằng phẫu thuật như tại gan, thận, phổi và não.

Nhiệt trị liệu cục bộ

Kỹ thuật này sử dụng nguồn năng lượng cao nhằm tạo nhiệt tập trung vào khu vực lớn hơn, do đó phù hợp với khối u trong khoang cơ thể, cơ quan hay các chi như khối u tại bàng quang, cổ tử cung, u hắc tố và u sarcoma. Phương pháp này có thể kết hợp với hóa trị liệu nhằm tăng hiệu quả điều trị.

Nhiệt trị liệu toàn thân

Phương pháp này gây sốt có kiểm soát cho bệnh nhân bằng cách sử dụng chăn nhiệt, bể ủ hoặc bể nước ấm, qua đó kích hoạt hệ miễn dịch tiêu diệt các tế bào ung thư, đặc biệt đối với trường hợp ung thư di căn.

Qui trình thực hiện

Trước khi thực hiện

Bệnh nhân được hướng dẫn ăn uống đúng quy định và ngưng sử dụng các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình thực hiện. Ngoài ra, bệnh nhân cần thực hiện xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT) nhằm kiểm tra sức khỏe cũng như xác định chính xác vị trí cần điều trị.

Sau khi bệnh nhân được kiểm tra, một phác đồ được thiết lập gồm các yếu tố sau:

• Loại liệu pháp
• Các bước trong quy trình
• Nhiệt độ

Trong khi thực hiện

Nhiệt trị liệu chọn lọc

Bác sĩ sử dụng máy phát sóng năng lượng cao như sóng radio hoặc sóng siêu âm chiếu trực tiếp vào khối u mà không cần rạch da. Trong một số trường hợp khác, bác sĩ có thể đưa đầu dò giống kim qua da đến vị trí khối u, đầu dò này sẽ phát ra dòng điện hoặc năng lượng làm nóng và tiêu diệt tế bào ung thư.

Nhiệt trị liệu cục bộ

Nhiệt trị liệu cục bộ thường được kết hợp với hóa trị liều cao, tập trung vào một vùng cụ thể như ổ bụng hoặc tay, chân. Phương pháp này thường được thực hiện trong lúc phẫu thuật và cần gây mê toàn thân. Ví dụ, trong kĩ thuật hóa trị nhiệt nội phúc mạc (HIPEC), bác sĩ bơm hóa chất đã được làm nóng trực tiếp vào khoang bụng nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau khi loại bỏ khối u. Một phương pháp khác là bơm thuốc hoá trị nóng tại chi (limb perfusion). Đối với phương pháp này, thuốc hóa trị nóng được truyền vào tay hoặc chân người bệnh qua ống thông, đồng thời bác sĩ thực hiện phẫu thuật nhằm cô lập dòng máu tại các chi với phần còn lại của cơ thể.

Nhiệt trị liệu toàn thân

Trong quá trình điều trị, nhiệt độ cơ thể người bệnh sẽ tăng dần đến khoảng 40^oC và duy trì tại nhiệt độ này trong 6 tiếng. Sau đó, thân nhiệt giảm từ từ về mức bình thường. Quá trình này thường kết hợp với truyền hóa trị qua ống thông. Người bệnh được gây mê nhẹ đến trạng thái buồn ngủ, thư giãn nhưng vẫn có thể phản ứng với kích thích.

Sau khi thực hiện

Bệnh nhân có thể về nhà trong ngày sau khi điều trị. Tuy nhiên, trong trường hợp kết hợp nhiệt trị liệu với phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi tại bệnh viện trong vài ngày.

Bệnh nhân có thể sinh hoạt bình thường sau một vài ngày nhưng thời gian hồi phục có thể kéo dài đến vài tuần nếu có phẫu thuật. Trong quá trình hồi phục, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm đau, chỉ định xét nghiệm máu định kỳ hoặc chụp ảnh nhằm theo dõi và đánh giá kích thước khối u cũng như kiểm tra tế bào ung thư còn sót trong cơ thể hay không.

Ứng dụng

Nhiệt trị liệu điều trị ung thư có thể áp dụng với những trường hợp sau:

• Khối u nằm sâu không thể loại bỏ bằng phẫu thuật
• Khối u nhỏ nằm gần bề mặt da
• Khối u nằm trong khoang cơ thể
• Sức khỏe của bệnh nhân không phù hợp cho phẫu thuật

Nhiệt trị liệu điều trị ung thư đã được sử dụng trong điều trị các loại ung thư như:

• Ruột thừa
• Bàng quang
• Não
• Vú
• Cổ tử cung
• Thực quản
• Gan
• Phổi
• Trực tràng
• U hắc tố
• U trung biểu mô
• U sarcoma

Ưu điểm

Nhiệt trị liệu điều trị ung thư khi được áp dụng đồng thời cùng các liệu pháp khác như xạ trị hay hóa trị nhằm hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị. Phương pháp này xác định mục tiêu điều trị cụ thể nên hạn chế ảnh hưởng đến những mô lân cận. Ngoài ra, nhiệt trị liệu cũng phù hợp với những bệnh nhân có sức khỏe không phù hợp cho phẫu thuật hoặc khối u khó tiếp cận bằng phẫu thuật.

Tác dụng phụ

Phần lớn các mô bình thường không bị tổn thương trong quá trình thực hiện nhiệt trị liệu. Tuy nhiên, do mỗi mô có những đặc điểm khác nhau, một số vùng có thể tích tụ nhiệt cao hơn, dẫn đến hiện tượng bỏng, phồng rộp, gây khó chịu hoặc đau.

Ngoài ra, các kĩ thuật truyền dịch có thể gây sưng, tụ máu, chảy máu và tổn thương mô bình thường quanh vị trí điều trị. Tuy nhiên, các tác dụng phụ này thường có thể cải thiện sau khi kết thúc trị liệu.

Trong trường hợp nhiệt trị liệu điều trị ung thư toàn thân, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng như tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Ngoài ra, phương pháp này cũng có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng hơn như vấn đề về tim mạch và huyết áp.

Lời kết

Nhiệt trị liệu điều trị ung thư sử dụng nhiệt nhằm tiêu diệt tế bào ung thư và làm co khối u. Phương pháp này có thể kết hợp các liệu pháp điều trị ung thư khác như hóa trị và xạ trị nhằm tăng hiệu quả điều trị. Đây là một liệu pháp mới vẫn còn đang được thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu nhằm xác định những ảnh hưởng lâu dài đến bệnh nhân.