Tràn mủ màng phổi

Tràn mủ màng phổi (empyema) là bệnh lí dẫn đến các túi dịch hình thành trong khoảng trống giữa phổi và thành ngực. Viêm phổi là nguyên nhân chính gây ra tràn mủ màng phổi. Ước tính hằng năm có khoảng 32.000 ca mắc tràn mủ màng phổi được ghi nhận tại Hoa Kỳ.

Biểu hiện lâm sàng

Mủ là dịch lỏng có kết cấu đặc với nhiều màu sắc như trắng, vàng, hồng hoặc xanh lục. Chúng hình thành trong cơ thể nhằm chống lại nhiễm trùng. Tràn mủ màng phổi là hiện tượng một nhóm các túi dịch này xuất hiện trong khoảng không gian trống giữa phổi và mặt trong của thành ngực.

Ảnh: Quá trình hình thành mủ
Nguồn: Microbenotes.com

Tràn mủ màng phổi có thể dẫn đến nhiều triệu chứng khác nhau giữa mỗi bệnh nhân.

Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Đau ngực, có thể trở nặng khi thở sâu
• Ho khan, ho ra mủ
• Đổ mồ hôi nhiều, đặc biệt vào ban đêm
• Sốt, ớn lạnh
• Khó chịu
• Suy nhược
• Khó thở
• Sụt cân bất thường

Tràn mủ màng phổi có thể gây ra một số biến chứng như dày màng phổi và giảm chức năng phổi.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây tràn mủ màng phổi phổ biến nhất là viêm phổi do nhiễm trùng. Các triệu chứng thường xuất hiện trong 4–6 tuần sau khi vi khuẩn xâm nhiễm vào phổi.

Người ta đã ghi nhận những loại vi khuẩn và nấm sau có liên quan đến tràn mủ màng phổi:

• Staphylococcus
• Streptococcus
• Escherichia coli
• Haemophilus influenzae
• Klebsiella pneumoniae
• Candida
• Aspergillus

Ngoài ra, một số yếu tố khác có thể dẫn đến tràn mủ màng phổi bao gồm:

• Lao
• Áp xe phổi
• Phẫu thuật ngực
• Tổn thường hoặc chấn thương vùng ngực
• Giãn phế quản
• Xuất hiện cục máu đông
• Tắc nghẽn mạch máu

Ngoài ra, những trường hợp sau cũng có nguy cơ cao tràn mủ màng phổi:

• Tiểu đường
• Suy giảm miễn dịch
• Trào ngược dạ dày
• Uống nhiều rượu hoặc dùng nhiều thuốc gây nghiện

Chẩn đoán

Khi biểu hiện các triệu chứng tràn mủ màng phổi, người bệnh được chỉ định những phương pháp chẩn đoán như:

Xét nghiệm hình ảnh

Kĩ thuật chụp X-quang và chụp CT hỗ trợ bác sĩ xác định khoang màng phổi có chứa dịch mủ hay không. Trong khi đó, phương pháp siêu âm giúp định lượng chất dịch này cũng như hỗ trợ tìm vị trí thu mẫu.

Xét nghiệm vi sinh

Nếu người bệnh ho ra mủ, bác sĩ sẽ thu nhận mẫu này và gửi đến các phòng phân tích vi sinh. Tại đây, kĩ thuật viên tiến hành nuôi cấy mẫu nhằm xác định các loại vi khuẩn hiện diện trong dịch đó. Ngoài ra, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật chọc hút màng phổi nhằm thu nhận dịch lỏng từ khoang màng phổi.

Xét nghiệm máu

Bác sĩ dùng một loại kim nhỏ để thu máu từ tĩnh mạch tay của bệnh nhân, sau đó định lượng tế bào bạch cầu trong mẫu nhằm xác nhận dấu hiệu viêm nhiễm thông qua thử nghiệm với protein phản ứng C cũng như tiến hành nuôi cấy mẫu máu cho các xét nghiệm vi sinh.

Điều trị

Tràn mủ màng phổi có thể được điều trị thông qua phẫu thuật loại bỏ túi mủ và sử dụng thuốc kháng sinh.

Phẫu thuật

Phẫu thuật chọc hút màng phổi có thể loại bỏ mủ khỏi khoang phổi khi bệnh mới khởi phát. Đầu tiên, bệnh nhân được tiêm thuốc tê tại vị trí chọc hút bằng một loại kim nhỏ. Sau đó, bác sĩ dùng một loại kim lớn hơn gắn với ống thông nhằm hút mủ ra ngoài cơ thể. Trong trường hợp khó loại bỏ mủ hoàn toàn, bác sĩ có thể tiêm thuốc tiêu sợi huyết vào mủ nhằm phân huỷ chúng.

Nếu bệnh đã tiến triển đến các giai đoạn nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể chỉ định tách màng phổi, mở lồng ngực hoặc phẫu thuật lồng ngực có hỗ trợ nội soi.

Dùng thuốc kháng sinh

Bệnh nhân được kê đơn những loại kháng sinh sau nhằm điều trị tràn mủ màng phổi:

• Amoxicillin-clavulanate
• Piperacillin-tazobactam
• Imipenem
• Meropenem

Người mắc bệnh viêm phổi cần điều trị viêm nhiễm sớm nhằm tránh dẫn đến tràn mủ màng phổi.

Lời kết

Tràn mủ màng phổi là tình trạng có mủ trong khoang màng phổi. Tình trạng này thường gây ra các triệu chứng ảnh hưởng đến ngực và hô hấp. Mặc dù không phổ biến, nhưng nếu được chẩn đoán sớm, bệnh nhân có khả năng cao hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, tràn mủ màng phổi có thể gây tử vong nếu không được điều trị hoặc do các bệnh lí khác.