Xét nghiệm CA-125 là gì?
Xét nghiệm CA-125 đo nồng độ protein tên là CA-125 (kháng nguyên ung thư 125) có trong máu. CA-125 là một loại dấu ấn sinh học hoặc một chất trong máu có thể liên quan đến một bệnh lý. Mức CA-125 cao có thể là dấu hiệu của ung thư, đặc biệt là ung thư buồng trứng. Hơn 80% trường hợp ung thư buồng trứng có mức CA-125 cao.
Buồng trứng là tuyến sinh sản của nữ giới, có chức năng lưu trữ noãn (trứng) và sản xuất nội tiết tố nữ. Ung thư buồng trứng xảy ra khi tế bào trong buồng trứng phát triển không kiểm soát rồi hình thành khối u ác tính. Ung thư buồng trứng là nguyên nhân phổ biến thứ năm gây tử vong do ung thư ở phụ nữ Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, xét nghiệm có thể cho kết quả dương tính giả hoặc âm tính giả. Mức CA-125 có thể bình thường ngay cả khi một người đang bị ung thư hoặc tăng cao ở bệnh nhân không bị ung thư. Khoảng một nửa số phụ nữ bị ung thư buồng trứng giai đoạn đầu có mức CA-125 bình thường. Do đó, xét nghiệm CA-125 không phải là phương pháp tầm soát ung thư buồng trứng hiệu quả.
Bởi vì mức CA-125 cao có thể là dấu hiệu của các bệnh lý khác ngoài ung thư buồng trứng, xét nghiệm CA-125 không được sử dụng để sàng lọc những phụ nữ có nguy cơ thấp. Xét nghiệm CA-125 thường được thực hiện trên những phụ nữ đã được chẩn đoán mắc ung thư buồng trứng. Nó có thể giúp theo dõi hiệu quả điều trị hoặc liệu ung thư có tái phát sau khi kết thúc điều trị hay không.
Tên khác: kháng nguyên ung thư 125, kháng nguyên glycoprotein, kháng nguyên ung thư buồng trứng, chất chỉ điểm khối u CA-125.
Mục đích xét nghiệm
Xét nghiệm máu CA-125 có thể được sử dụng để:
- Theo dõi sau điều trị ung thư buồng trứng
- Kiểm tra xem liệu ung thư có tái phát sau khi điều trị thành công
- Sàng lọc những phụ nữ có nguy cơ cao ung thư buồng trứng
Đối tượng thực hiện
Bệnh nhân đang được điều trị ung thư buồng trứng có thể cần xét nghiệm CA-125 định kỳ để xem liệu phương pháp điều trị có hiệu quả hay không hoặc theo dõi sau khi kết thúc điều trị.
Ngoài ra, phụ nữ cũng cần xét nghiệm này nếu có một số yếu tố nguy cơ cao ung thư buồng trứng như sau:
- Thừa hưởng đột biến gen gây nguy cơ mắc ung thư buồng trứng, bao gồm gen BRCA1 và BRCA2
- Có người thân bị ung thư buồng trứng
- Đã từng bị ung thư tử cung, ung thư vú hoặc ung thư ruột kết
Kết quả xét nghiệm
Chỉ số CA-125 được đo bằng đơn vị trên mililít (U/mL).
Phạm vi bình thường từ 0 đến 35 U/mL. Trên 35 U/mL có thể là dấu hiệu của ung thư hoặc bệnh lý khác. Không phải tất cả bệnh nhân có kết quả CA-125 cao đều bị ung thư.
Nếu đang điều trị ung thư buồng trứng, bệnh nhân có thể được xét nghiệm nhiều lần trong suốt quá trình điều trị. Nếu mức CA-125 giảm, có thể ung thư đang đáp ứng tốt với liệu pháp. Nếu mức CA-125 tăng lên hoặc giữ nguyên, có thể là ung thư không đáp ứng với điều trị.
Nếu bệnh nhân đã kết thúc quá trình điều trị ung thư buồng trứng, mức CA-125 cao có thể là dấu hiệu ung thư đã quay trở lại.
Trường hợp không điều trị ung thư buồng trứng mà kết quả CA-125 cao, đó có thể là dấu hiệu của ung thư hoặc một tình trạng khác như sau:
- Lạc nội mạc tử cung
- Viêm vùng chậu (PID)
- U xơ tử cung
- Bệnh gan
- Thai kỳ
- Kinh nguyệt
Một phụ nữ đang không điều trị ung thư buồng trứng mà kết quả CA-125 cao, bác sĩ có thể yêu cầu làm thêm các xét nghiệm để chẩn đoán nguyên nhân. Nếu kết quả nghi ngờ ung thư buồng trứng, bệnh nhân sẽ được chuyển qua bác sĩ chuyên điều trị ung thư phụ khoa.
References
- U.S National Library of Medicine. CA-125 blood test. Retrieved January 1, 2022 from https://medlineplus.gov/ency/article/007217.htm
- U.S National Library of Medicine. CA-125 Blood Test (Ovarian Cancer). Retrieved January 1, 2022 from https://medlineplus.gov/lab-tests/ca-125-blood-test-ovarian-cancer/
- Cancer Treatment Centers of America. CA-125 test. Retrieved January 1, 2022 from https://www.cancercenter.com/cancer-types/ovarian-cancer/diagnosis-and-detection/ca-125-test
- Testing.com. CA-125 test. Retrieved January 1, 2022 from https://www.testing.com/tests/ca-125/
- Cleveland Clinic. CA-125 blood test. Retrieved January 1, 2022 from https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/17830-ca-125-blood-test
- Mayo Foundation for Medical Education and Research (MFMER). CA-125 test. Retrieved January 1, 2022 from https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/ca-125-test/about/pac-20393295
- WebMD. What Is the CA-125 Test? Retrieved January 1, 2022 from https://www.webmd.com/ovarian-cancer/ca-125-test
- U.S. National Library of Medicine. Cancer Antigen 125. Retrieved January 1, 2022 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562245/
