Hội chứng Sjögren

Đặc điểm chính của hội chứng Sjögren bao gồm khô mắt và khô miệng. Khô mắt dẫn đến ngứa, rát, cảm giác có cát trong mắt, nhìn mờ hoặc giảm thị lực trong khu vực ánh sáng chói hoặc huỳnh quang. Miệng khô gây khó khăn khi nói, nếm thức ăn hoặc nuốt. Nước bọt giúp bảo vệ răng và các mô trong khoang miệng nên những người mắc hội chứng Sjögren có nguy cơ bị sâu răng và nhiễm trùng miệng.

Một số trường hợp, hệ thống miễn dịch tấn công, làm tổn thương các cơ quan và mô khác. Người bệnh có thể bị viêm mô liên kết hoặc các tuyến ngoại tiết dẫn đến viêm đau khớp và cơ, da khô, ngứa, phát ban da, ho mãn tính, giọng nói khàn, tê hoặc ngứa ran các chi, khô âm đạo (ở phụ nữ). Các triệu chứng này khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi kéo dài, từ đó ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Khoảng 50% số người mắc hội chứng Sjögren cũng mắc một chứng rối loạn tự miễn dịch khác. Một số người mắc bệnh viêm khớp dạng thấp hoặc lupus ban đỏ sẽ phát triển chứng khô mắt và khô miệng đặc trưng của hội chứng Sjögren. Các rối loạn tự miễn dịch khác cũng có thể phát triển sau khi xuất hiện hội chứng Sjögren.

Hội chứng Sjögren tương đối phổ biến, nó xảy ra khoảng 0,1-1% dân số. Các biểu hiện bệnh cũng có thể do nhiều tình trạng khác gây ra, do đó khó xác định tỷ lệ chính xác. Trong đó, phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn 10 lần so với nam giới. Nguyên nhân có thể do hormone giới tính tác động lên chức năng miễn dịch.

Người ta vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân di truyền gây ra hội chứng Sjögren. Họ cho rằng biến thể trong nhiều gen kết hợp với tác nhân từ môi trường bên ngoài (virus hay vi khuẩn) góp phần tăng nguy cơ mắc bệnh. Một số biến thể di truyền làm tăng tính nhạy cảm có thể làm giảm khả năng tắt phản ứng miễn dịch của cơ thể khi không còn cần thiết.

Triệu chứng của hội chứng Sjögren không đặc trưng nên chúng dễ gây nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán như:

• Xét nghiệm máu: kiểm tra mức độ các loại tế bào máu, các kháng thể phổ biến của hội chứng Sjogren, dấu hiệu viêm, chức năng gan và thận
• Kiểm tra lượng nước mắt (Schirmer test)
• Chụp tia X tuyến nước bọt

Điều trị khô mắt

Người bệnh nên:

• Tránh những nơi khô, nhiều khói hoặc gió, sử dụng máy tạo độ ẩm ở nhà hoặc tại nơi làm việc để giữ ẩm cho không khí
• Tránh đọc, xem TV hoặc nhìn vào màn hình trong thời gian dài
• Đeo kính râm ngăn gió làm khô mắt
• Làm sạch mí mắt
• Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các loại thuốc giữ ẩm cho mắt

Điều trị khô miệng

• Vệ sinh răng miệng tốt, sử dụng kem đánh răng có chất fluoride hai lần một ngày
• Tránh thức ăn và đồ uống có đường, hạn chế ăn vặt giữa các bữa ăn
• Sử dụng nước súc miệng kháng khuẩn
• Uống nhiều nước
• Không sử dụng rượu bia và thuốc lá
• Khám nha khoa ít nhất 6 tháng một lần
• Thuốc tăng tiết nước bọt như pilocarpine

Điều trị các biến chứng khác

• Khô da: sử dụng kem dưỡng ẩm
• Khô âm đạo: dùng chất bôi trơn, kem dưỡng ẩm hoặc phương pháp điều trị nội tiết tố (thuốc estrogen đặt bên trong âm đạo)
• Đau cơ, cứng khớp: tập thể dục hoặc vật lý trị liệu, duy trì cân nặng phù hợp, sử dụng thuốc giảm đau

Mô hình di truyền của hội chứng Sjögren chưa rõ ràng, tuy nhiên bệnh có xu hướng di truyền trong gia đình. Người thân của người mắc hội chứng Sjögren có nguy cơ mắc các bệnh tự miễn cao hơn người bình thường.

Hiện nay chưa có phương pháp phòng ngừa hội chứng Sjögren do chưa rõ nguyên nhân di truyền. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện bệnh kịp thời, từ đó bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, ngăn ngừa phát triển biến chứng nghiêm trọng.

• Dacryosialoadenopathia atrophicans
• Gougerot-Houwer-Sjogren syndrome
• Gougerot-Sjogren syndrome
• Keratoconjunctivitis sicca
• Keratoconjunctivitis sicca-xerostomia
• Secreto-inhibitor-xerodermostenosis
• Sicca syndrome
• Sjogren's syndrome
• Sjogren-Gougerot syndrome