Gen COMT

Các dấu hiệu và triệu chứng đặc trưng của hội chứng mất đoạn 22q11.2 bắt nguồn từ tình trạng mất một đoạn chứa 30 đến 40 gen trên nhiễm sắc thể 22, bao gồm cả gen COMT. Mất đoạn dẫn đến chỉ còn một bản sao của gen COMT trong mỗi tế bào thay vì hai bản sao thông thường.

Mất một bản sao của gen COMT trong mỗi tế bào dẫn đến nồng độ catechol-O-methyltransferase trong não không được điều chỉnh như bình thường. Các nhà nghiên cứu tin rằng những thay đổi liên quan đến enzyme này trong vỏ não trước có thể giải thích nguy cơ gia tăng các vấn đề rối loạn hành vi và bệnh tâm thần liên quan đến hội chứng mất đoạn 22q11.2. Tuy nhiên, rất ít người biết về mối quan hệ giữa hoạt động của catechol-O-methyltransferase với các vấn đề tâm thần và cảm xúc đặc trưng của bệnh. Người mắc hội chứng mất đoạn 22q11.2 có nguy cơ phát triển bệnh tâm thần phân liệt, trầm cảm, lo lắng và rối loạn lưỡng cực hơn những người bình thường.

Tâm thần phân liệt là một chứng rối loạn chức năng não được xếp vào nhóm rối loạn tâm thần, do đó bệnh ảnh hưởng đến suy nghĩ, ý thức về bản thân và nhận thức của một người. Rối loạn này thường biểu hiện rõ ràng vào cuối tuổi vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành.

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt như nhận thức sai lầm, sinh ra ảo giác. Ảo giác thính giác về giọng nói là ảo giác phổ biến nhất trong bệnh tâm thần phân liệt, nhưng người bệnh cũng có thể gặp ảo giác về thị giác, mùi hoặc xúc giác. Niềm tin chắc chắn về ảo giác (ảo tưởng) cũng là đặc điểm của bệnh tâm thần phân liệt. Ví dụ, bệnh nhân tin rằng họ là một nhân vật lịch sử cụ thể hoặc họ đang bị người khác âm mưu chống lại hay kiểm soát.

Người tâm thần phân liệt thường bị giảm khả năng hoạt động tại trường học, nơi làm việc và giao tiếp xã hội. Rối loạn suy nghĩ và tập trung, phản ứng cảm xúc không phù hợp, lời nói và hành vi thất thường, khó thực hiện vệ sinh cá nhân và các công việc hàng ngày.

Một số vấn đề cử động như run, căng da mặt, cứng và di chuyển chậm bất thường (bradykinesia) hoặc mất khả năng di chuyển (akinesia) thường gặp trên những người bị tâm thần phân liệt. Trong đa số các trường hợp, đây là tác dụng phụ của thuốc được kê đơn để kiểm soát bệnh. Tuy nhiên, một số người có biểu hiện bất thường vận động trước khi bắt đầu điều trị bằng thuốc.

Một số người tâm thần phân liệt bị suy giảm nhẹ chức năng trí tuệ, nhưng bệnh tâm thần phân liệt không liên quan đến các thay đổi thể chất trong não giống như những người bị sa sút trí tuệ như bệnh Alzheimer.

Rối loạn tâm thần như tâm thần phân liệt khác với rối loạn tâm trạng, bao gồm trầm cảm và rối loạn lưỡng cực, chủ yếu ảnh hưởng đến cảm xúc. Tuy nhiên, những rối loạn này thường xảy ra cùng nhau. Những người có biểu hiện nặng của cả tâm thần phân liệt và rối loạn tâm trạng thường được chẩn đoán là rối loạn nhân cách phân liệt.

Nghiện thuốc giảm đau (opioid addiction) là một bệnh mãn tính có thể gây ra các vấn đề lớn với sức khỏe, xã hội và kinh tế. Opioid là một loại thuốc hoạt động trong hệ thần kinh để tạo ra cảm giác sảng khoái và giảm đau. Một số opioid được các cơ sở chăm sóc sức khỏe được cho phép kê đơn để kiểm soát cơn đau nặng và mãn tính. Thuốc giảm đau thường được kê đơn gồm oxycodone, fentanyl, buprenorphine, methadone, oxymorphone, hydrocodone, codeine và morphine. Một số loại khác như heroin là loại thuốc lạm dụng bất hợp pháp.

Người nghiện thuốc bị thôi thúc mạnh mẽ, cưỡng bách sử dụng các chất dạng thuốc ngay cả khi không được kê dùng với mục đích y tế. Thuốc giảm đau có khả năng gây nghiện cao với một số người, ngay cả khi thuốc được kê đơn phù hợp và dùng theo chỉ dẫn. Nhiều loại thuốc theo toa bị lạm dụng hoặc chuyển sang cho người khác sử dụng. Người ta chưa rõ nguyên nhân tại sao một số người dễ bị nghiện hơn những người khác.

Thuốc giảm đau thay đổi tính chất hóa học của não nên hiệu quả sử dụng thuốc dần suy giảm, do đó liều lượng cần được tăng lên để đạt được hiệu quả tương tự. Nếu sử dụng thuốc trong thời gian dài, người bệnh dần trở nên phụ thuộc vào thuốc. Do đó, khi ngừng dùng thuốc, người bệnh biểu hiện các triệu chứng về thể chất và tâm lý (chẳng hạn như chuột rút, tiêu chảy và lo lắng). Sự phụ thuộc không giống như chứng nghiện; mặc dù tất cả người dùng thuốc trong một thời gian dài sẽ trở nên phụ thuộc, chỉ một tỷ lệ nhỏ có nhu cầu sử dụng bắt buộc và liên tục đối với loại thuốc đặc trưng do chứng nghiện.

Nghiện thuốc giảm đau có thể gây ra các vấn đề sức khỏe, đe dọa đến tính mạng do sử dụng quá liều, người bệnh có thể bị thở chậm hoặc ngừng thở dẫn đến bất tỉnh và tử vong nếu quá liều không được điều trị ngay lập tức. Cả thuốc giảm đau hợp pháp và bất hợp pháp đều có nguy cơ quá liều nếu một người dùng quá nhiều thuốc hoặc nếu opioid được kết hợp với các loại thuốc khác (đặc biệt là thuốc an thần benzodiazepine).

Rối loạn sử dụng rượu được chẩn đoán khi một cá nhân có vấn đề nghiêm trọng liên quan đến rượu. Rối loạn sử dụng rượu có thể gây ra các vấn đề lớn về sức khỏe, xã hội và kinh tế, đồng thời có thể gây nguy hiểm cho ngườ bệnh và những người khác thông qua các hành vi được thúc đẩy bởi khả năng ra quyết định kém và chịu áp lực kém, chẳng hạn như hung hăng, quan hệ tình dục không an toàn hoặc lái xe trong khi say.

Rối loạn sử dụng rượu là một chẩn đoán rộng bao gồm một số thuật ngữ thường được sử dụng mô tả các vấn đề với rượu, bao chứng nghiện rượu. Nghiện rượu là một tình trạng kéo dài (mãn tính), người nghiện bị thôi thúc mạnh mẽ, cưỡng bách uống rượu và không thể ngừng uống sau khi bắt đầu. Ngoài nghiện rượu, rối loạn sử dụng rượu cũng bao gồm lạm dụng rượu—uống rượu mà không nghiện.

Thói quen sử dụng quá nhiều rượu thay đổi chất hóa học của não nên não dần giảm khả năng chịu đựng, do đó theo thời gian lượng rượu uống vào cần được tăng lên để đạt được hiệu quả tương tự. Sử dụng rượu quá mức trong thời gian dài cũng có thể gây ra tình trạng phụ thuộc. Khi ngừng uống rượu, cá nhân có các triệu chứng như khó ngủ, cáu kỉnh, giật mình, run rẩy, bồn chồn, đau đầu, buồn nôn, đổ mồ hôi, lo lắng, và trầm cảm. Trong một số trường hợp nghiêm trọng khác, họ có thể bị kích động, sốt, co giật và ảo giác.

Uống nhiều rượu thường xảy ra trong chứng rối loạn sử dụng rượu, và cũng có thể xảy ra trong thời gian ngắn được gọi là uống rượu say. Tiêu thụ nhiều rượu có thể dẫn đến ngộ độc rượu. Ngộ độc rượu xảy ra khi cá nhân uống một lượng lớn rượu trong thời gian ngắn, họ gặp nhiều triệu chứng liên quan đến hô hấp, nhịp tim, nhiệt độ cơ thể và phản xạ nôn. Các dấu hiệu có thể bao gồm nôn mửa, nghẹt thở, lú lẫn, thở chậm hoặc không đều, da nhợt nhạt hoặc xanh tím, co giật, nhiệt độ cơ thể thấp, tích tụ xeton trong máu (nhiễm toan xeton do rượu) và ngất xỉu. Hôn mê, tổn thương não và tử vong có thể xảy ra nếu ngộ độc rượu không được điều trị ngay lập tức.

Tình trạng sử dụng rượu nặng lâu dài cũng có thể gây ra các vấn đề mãn tính với nhiều cơ quan và hệ thống của cơ thể. Những vấn đề sức khỏe này bao gồm xơ gan, viêm tụy, rối loạn chức năng não, tổn thương thần kinh, cao huyết áp, đột quỵ, suy tim, bất thường nhịp tim và các vấn đề với hệ miễn dịch. Lạm dụng rượu trong thời gian dài cũng gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, bao gồm ung thư miệng, ung thư cổ họng, ung thư thực quản, ung thư gan và ung thư vú. Phụ nữ mang thai sử dụng bia rượu có thể gây ra dị tật bẩm sinh và hội chứng nghiện rượu thai nhi, trẻ sinh ra có thể gặp các vấn đề thể chất và hành vi suốt đời.

Đau cơ xơ hóa là một bệnh lý phổ biến với cơn đau kéo dài (mãn tính) ảnh hưởng đến nhiều vùng trên cơ thể. Cơn đau xảy ra khi có sự va chạm hoặc ấn vào cơ, khớp hoặc da. Một số người bệnh cũng bị tê, ngứa ran hoặc cảm giác nóng bỏng tại tay và chân.

Các dấu hiệu và triệu chứng khác của đau cơ xơ hóa gồm mệt mỏi quá mức, các vấn đề với giấc ngủ như thức dậy cảm thấy không được sảng khoái và vấn đề với trí nhớ hoặc suy nghĩ. Người bị đau cơ xơ hóa thường hay nói về các loại đau khác như đau đầu, đau lưng và cổ, đau họng, đau hoặc nhói tại hàm (rối loạn chức năng khớp thái dương hàm) và đau dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích. Họ có nguy cơ cao mắc các rối loạn tâm trạng hoặc tâm thần bao gồm trầm cảm, lo âu và rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Tuy nhiên, nhiều người bị đau cơ xơ hóa không biểu hiện các vấn đề tâm thần.

Các dấu hiệu và triệu chứng chính của đau cơ xơ hóa có thể tự xảy ra hoặc cùng lúc với tình trạng đau mãn tính khác như viêm xương khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống nối khớp hoặc lupus ban đỏ.

Các đột biến gen COMT cũng liên quan đến bệnh tâm thần trên những người không bị hội chứng mất đoạn 22q11.2. Các nhà nghiên cứu đã xem xét sâu rộng mối liên hệ tiềm ẩn giữa đột biến gen COMT và nguy cơ phát triển bệnh tâm thần phân liệt. Đa phần các nghiên cứu đều tập trung vào tác động của một đột biến phổ biến (đa hình) trong catechol-O-methyltransferase, nó thay thế axit amin valine bằng methionine. Dưới dạng dài hơn của enzyme, đột biến xảy ra tại vị trí 158 (Val158Met). Dưới dạng ngắn hơn của enzyme, đột biến xuất hiện tại vị trí 108 (Val108Met). Các nhà nghiên cứu thường rút ngắn ký hiệu này thành Val108/158Met. Thay đổi này ảnh hưởng đến sự ổn định và hoạt động của catechol-O-methyltransferase, do đó enzyme giảm khả năng phá vỡ các chất dẫn truyền thần kinh trong vỏ não trước.

Các nghiên cứu về tính đa hình Val108/158Met trên những người bị tâm thần phân liệt đã cho kết quả khác nhau. Trong khi phần lớn các nghiên cứu báo cáo không có bằng chứng về nguy cơ tăng cao với methionine hoặc valine tại vị trí này, một số nghiên cứu đã phát hiện ra nguy cơ tâm thần phân liệt tăng nhẹ trên những người có valine tại vị trí 108/158. Có valine tại vị trí này có liên quan đến quá trình suy nghĩ dị biệt thường gặp trên những người bị tâm thần phân liệt, bao gồm các vấn đề về trí nhớ, ức chế hành vi và giảm chú ý. Những thay đổi khác trên gen COMT cũng có thể góp phần vào những đặc điểm bất thường này. Các đột biến gen COMT đang được tập trung nghiên cứu để giải thích nguyên nhân phát triển của bệnh tâm thần phân liệt. Còn rất nhiều yếu tố liên quan đến di truyền và lối sống có khả năng gia tăng nguy cơ phát triển bệnh.

Đa hình Val108/158Met cũng liên quan đến các rối loạn khác ảnh hưởng đến suy nghĩ (nhận thức) và cảm xúc. Ví dụ yếu tố nguy cơ có thể gây ra rối loạn lưỡng cực, rối loạn hoảng sợ, lo âu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD), rối loạn ăn uống và rối loạn tăng động/giảm chú ý (ADHD). Các nghiên cứu cho rằng những bệnh lý này có thể liên quan đến quá trình xử lý thông tin không hiệu quả trong vỏ não trước trán. Tuy nhiên, cũng như đối với tâm thần phân liệt, nhiều yếu tố quan trọng khác góp phần vào nguy cơ mắc các bệnh lý phức tạp này.