Hội chứng DiGeorge (mất đoạn 22q11.2)

Nngười mắc hội chứng mất đoạn 22q11.2 thường có các biểu hiện bao gồm bất thường tim thường từ khi mới sinh, nhiễm trùng tái phát do các vấn đề với hệ miễn dịch và khuôn mặt dị biệt. Với người bệnh, các cơ tạo thành vòm miệng (vòm miệng) có thể không khép lại hoàn toàn mặc dù các mô bao phủ chúng, do đó họ bị hở hàm ếch dưới niêm mạc. Vòm miệng bất thường thường cong cao và có thể có một vết nứt tại phần mô mềm treo phía sau miệng (uvula hai bên) . Sứt môi dưới niêm mạc cũng có thể cản trở khả năng nói, bởi vì không khí thoát ra khỏi mũi khi phát âm, dẫn đến giọng mũi. Người bệnh cũng có thể gặp các vấn đề hô hấp, bất thường thận, nồng độ canxi trong máu thấp (có thể dẫn đến co giật), giảm tiểu cầu, ăn uống rất khó khăn, vấn đề tiêu hóa và mất thính giác. Ngoài ra, vấn đề với xương có thể gây ra biểu hiện tầm vóc thấp bé nhẹ cân và bất thường cột sống.

Nhiều trẻ em mắc hội chứng mất đoạn 22q11.2 bị chậm phát triển bao gồm chậm nói, chậm tăng trưởng và phát triển, một số trẻ bị thiểu năng trí tuệ nhẹ hoặc khó học tập. Khi lớn tuổi hơn, chúng gặp khó khăn khi đọc, làm bài tập toán học và giải quyết vấn đề. Trẻ thường cần được giúp đỡ để thay đổi và điều chỉnh hành vi của mình khi phản ứng với các tình huống. Ngoài ra, trẻ có nguy cơ cao bị suy giảm trí nhớ, tăng động (ADHD), giảm chú ý và tự kỷ.

Bởi vì các dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng mất đoạn 22q11.2 rất đa dạng, các nhóm đặc điểm khác nhau từng được mô tả như những bệnh lý riêng biệt như hội chứng DiGeorge, hội chứng cơ tim (còn gọi là hội chứng Shprintzen) và hội chứng khuôn mặt dị thường kết mạc. Ngoài ra, một số trẻ mất đoạn 22q11.2 được chẩn đoán mắc hội chứng Opitz G/BBB và hội chứng tim Cayler. Khi nguyên nhân di truyền được làm sáng tỏ, các bệnh lý trên được xem như một hội chứng duy nhất với nhiều dấu hiệu và triệu chứng có thể xảy ra. Để tránh nhầm lẫn, bệnh thường được gọi là hội chứng mất đoạn 22q11.2 dựa trên nguyên nhân di truyền cơ bản của nó.

Ước tính hội chứng mất đoạn 22q11.2 ảnh hưởng khoảng 1/4.000 trên toàn dân số. Tuy nhiên, số ca bệnh thực tế có thể nhiều hơn ước tính này bởi vì nhiều trường hợp có thể bị bỏ qua do các biểu hiện đa dạng của bệnh. Ví dụ như những người có dấu hiệu và triệu chứng nhẹ, hoặc bệnh có thể bị nhầm lẫn với các bệnh khác có biểu hiện tương tự.

Phần lớn những người mắc hội chứng mất đoạn 22q11.2 đều thiếu một chuỗi gồm khoảng 3 triệu cặp codon ADN (các cặp base ) trên một bản sao của nhiễm sắc thể 22 trong mỗi tế bào. Vùng này chứa từ 30 đến 40 gen, nhiều gen chưa được xác định rõ ràng.

Các nhà nghiên cứu đang cố gắng để xác định tất cả các gen góp phần vào các đặc điểm của hội chứng mất đoạn 22q11.2. Họ nhận thấy rằng mất một gen trên nhiễm sắc thể 22, TBX1 có lẽ là nguyên nhân gây ra nhiều dấu hiệu đặc trưng của hội chứng (chẳng hạn như dị tật tim, hở hàm ếch , khuôn mặt dị biệt, khiếm thính và mức canxi thấp). Một số nghiên cứu cho thấy mất gen này cũng có thể góp phần gây ra các vấn đề hành vi. Mất gen COMT trong cùng vùng của nhiễm sắc thể 22 cũng có thể giải thích nguy cơ gia tăng các vấn đề hành vi và bệnh tâm thần. Mất thêm các gen trong vùng bị mất đoạn có thể góp phần vào các đặc điểm khác nhau của hội chứng mất đoạn 22q11.2.

Xét nghiệm di truyền để xác nhận mất đoạn 22q11.2 thường được thực hiện từ một mẫu máu được gửi đến phòng thí nghiệm lâm sàng. Thử nghiệm được đề xuất ngày nay bao gồm các phương pháp phức tạp hơn phương pháp lai huỳnh quang tại chỗ (FISH) được sử dụng trước đây vì các thử nghiệm mới cũng có thể cho biết quy mô của việc xóa hoặc sao chép. Chúng bao gồm các phương pháp “toàn bộ bộ gen” chẳng hạn như phép lai gen so sánh (CGH), microarray SNP (ví dụ: CGA) hoặc xét nghiệm MLPA. Một lần nữa, các nghiên cứu FISH được nhắm mục tiêu có thể bỏ sót một số thao tác xóa/sao chép 22q11.2 “lồng nhau” nhỏ hơn mà các phương pháp phức tạp hơn sẽ phát hiện. Phương pháp karyotype chỉ rất hiếm khi có thể phát hiện mất đoạn 22q11.2 trong khoảng 25% trường hợp và do đó không phải là phương pháp được khuyến nghị để phát hiện 22q11.2DS.

Cũng giống như mỗi đứa trẻ bình thường đều khác nhau, mỗi đứa trẻ bị mất đoạn 22q11.2 sẽ có những nhu cầu phát triển và y tế khác nhau. Với suy nghĩ này, trẻ em bị mất đoạn cần được chăm sóc bởi các chuyên gia thích hợp, nhưng ngoài ra, việc được đội ngũ y tế khám để được chăm sóc phối hợp thường rất hữu ích. Mặc dù không có “cách chữa trị” hội chứng mất đoạn 22q11.2, có nhiều cách để quản lý các vấn đề mà nó gây ra và các triệu chứng được phát hiện càng sớm càng tốt.

Sự can thiệp có thể được thực hiện theo một trong hai cách: liệu pháp tư nhân, có hoặc không có bảo hiểm, hoặc các dịch vụ can thiệp sớm thông qua tiểu bang hoặc quận. Sự can thiệp sớm có thể được yêu cầu bởi bác sĩ nhi khoa hoặc nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác hoặc trực tiếp bởi cha mẹ. Việc đánh giá bao gồm phương pháp tiếp cận nhóm với các chuyên gia liên quan đến trị liệu ngôn ngữ và âm ngữ, vật lý trị liệu (PT), trị liệu nghề nghiệp (OT), giáo dục đặc biệt,...

Hội chứng mất đoạn 22q11.2 là đột biến di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường mất đoạn trên một bản sao của nhiễm sắc thể số 22 trong mỗi tế bào đủ để gây ra tình trạng này. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp bị mất đoạn 22q11.2 không được di truyền. Mất đoạn thường xảy ra một cách ngẫu nhiên trong quá trình hình thành các tế bào sinh sản (trứng hoặc tinh trùng) hoặc trong giai đoạn phát triển sớm của bào thai. Người bệnh thường không có tiền sử bệnh trong gia đình của họ, mặc dù họ có thể truyền bệnh cho con. Trong khoảng 10% các trường hợp, người bệnh thừa hưởng nhiễm sắc thể 22 bị mất đoạn từ cha mẹ. Trong trường hợp di truyền, các thành viên khác trong gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trong một số trường hợp, hội chứng DiGeorge (hội chứng mất đoạn 22q11.2) có thể được truyền từ cha mẹ sang con cái. Nếu lo lắng về tiền sử gia đình mắc hội chứng mất đoạn 22q11.2 hoặc nếu đã có con mắc hội chứng này, cha mẹ nên tham vấn ý kiến từ bác sĩ chuyên về bệnh di truyền (nhà di truyền học) hoặc chuyên gia tư vấn di truyền để được trợ giúp cho những lần mang thai trong tương lai.

• 22q11.2DS
• Hội chứng Opitz G/BBB chiếm ưu thế trên NST thường
• CATCH22
• Hội chứng tim Cayler
• Hội chứng khuôn mặt dị thường conotruncal (CTAF)
• Hội chứng mất đoạn 22q11.2
• Hội chứng DiGeorge
• Hội chứng Sedlackova
• Hội chứng Shprintzen
• VCFS
• Hội chứng velo-tim-mặt
• Hội chứng cơ tim