Hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ

Trẻ mắc hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ thường có kích thước não và chu vi đầu lớn hơn bình thường do não phát triển nhanh trong hai năm đầu đời. Ngoài ra, vùng xung quanh rãnh Sylvian (đường phân cắt thuỳ trán, thuỳ đỉnh với thuỳ thái dương) xuất hiện nhiều nếp gấp có kích thước nhỏ và hình dạng bất thường được gọi là hồi não. Hơn nữa, triệu chứng não úng thuỷ đã được ghi nhận trong một số trường hợp.

Các biểu hiện khác của hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ bao gồm:

• Chậm phát triển và suy giảm trí tuệ mức độ nhẹ đến nặng
• Động kinh tái phát xuất hiện từ giai đoạn trẻ nhỏ
• Khó phối hợp vận động miệng và lưỡi dẫn đến chảy dãi, khó nuốt
• Chậm phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ
• Thừa ngón tay hoặc ngón chân

Hiện nay, người ta đã ghi nhận khoảng 60 trường hợp bệnh nhân mắc hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ.

Đột biến gen AKT3, CCND2 hoặc PIK3R2 có thể gây ra hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ. Những gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra protein trong đường tín hiệu PI3K-AKT-mTOR—tín hiệu điều phối nhiều hoạt động thiết yếu của tế bào, bao gồm tổng hợp protein mới , tăng trưởng và phân chia tế bào cũng như duy trì khả năng sống của tế bào. Vì vậy, những protein này rất quan trọng đối với quá trình phát triển bình thường của nhiều cơ quan, đặc biệt là não bộ.

Đột biến một trong các gen này có thể khiến protein hoạt động quá mức hoặc protein không được phân huỷ đúng thời điểm. Do đó, tín hiệu PI3K-AKT-mTOR hoạt động mạnh hơn dẫn đến các tế bào tăng sinh và phát triển quá nhanh. Số lượng tế bào tăng nhanh bất thường ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của não bộ từ lúc não đang hình thành trong giai đoạn thai nhi.

Người ta chưa hiểu rõ vì sao đột biến dẫn đến triệu chứng thừa ngón nhưng dự đoán nó liên quan đến hiện tượng tăng sinh bất thường của tế bào trong quá trình phát triển bàn tay và bàn chân.

Hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ được chẩn đoán dựa trên các phương pháp sau:

• Đánh giá lâm sàng: quan sát những triệu chứng liên quan đến phát triển thần kinh, vận động và các đặc điểm bất thường quanh vùng đầu
• Chụp cộng hưởng từ: phát hiện não úng thủy hoặc các dị tật não khác
• Đo điện não: xác định những bất thường trong hoạt động điện não và triệu chứng co giật, động kinh
• Xét nghiệm di truyền: xác định đột biến gen AKT3, CCND2 hoặc PIK3R2 nhằm xác nhận chẩn đoán

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ. Các liệu pháp chủ yếu nhằm giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chất lượng đời sống người bệnh. Trẻ bệnh cần được theo dõi thường xuyên nhằm giám sát các triệu chứng và quá trình tiến triển của bệnh. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống động kinh nhằm điều trị co giật. Ngoài ra, trị liệu ngôn ngữ, vật lí trị liệu có thể cải thiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân.

Phần lớn các trường hợp mắc hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ do đột biến mới (de novo) xuất hiện trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc quá trình phát triển phôi sớm. Các trường hợp di truyền bệnh từ cha mẹ hiếm gặp hơn.

Hội chứng não to-đa hồi não nhỏ-thừa ngón-não úng thuỷ bắt nguồn từ đột biến ngẫu nhiên xảy ra trong quá trình tạo phôi, vì vậy tất cả thai phụ đều có nguy cơ mang thai bị bệnh. Do đó, các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Đồng thời, thai phụ cần theo dõi chặt chẽ thai kì bằng siêu âm và các xét nghiệm sàng lọc như NIPT cũng như thăm khám định kì với bác sĩ sản khoa. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• MEG-PMG-POLY-HYD
• Megalencephaly-postaxial polydactyly-polymicrogyria-hydrocephalus syndrome
• MPPH
• MPPH syndrome