Holoprosencephaly 6

Trong quá trình phát triển bình thường, não phân tách thành hai bán cầu não trái và phải. Chúng liên kết và tương tác với nhau thông qua cấu trúc bó sợi thần kinh gọi là thể chai

Mỗi bán cầu chia thành các thùy bao gồm:

• Thùy trán
• Thùy đỉnh
• Thùy chẩm
• Thùy thái dương

Quá trình phân chia này giúp não xử lý nhiều thông tin và thực hiện nhiều hành động cùng lúc. Nếu não không phân tách bình thường, một số vấn đề về thể chất và thần kinh có thể xảy ra.

Holoprosencephaly được chia thành ba dạng chính bao gồm:

• Dạng không phân thùy: não của bệnh nhi gần như không phân tách, dẫn đến trẻ không có đường phân chia tại giữa não.
• Dạng bán phân thùy: não của trẻ tách ra một phần, hai bán cầu não nối với nhau tại thùy trán và thùy đỉnh, đường phân chia não trái với não phải (khe liên bán cầu) hiện diện tại vùng phía sau của não.
• Dạng phân thùy: hai bán cầu não phân tách gần như hoàn chỉnh nhưng còn nối với nhau tại vùng vỏ não trán.

Holoprosencephaly 6 thuộc dạng phân thùy. Bệnh thường xảy ra vào đầu giai đoạn phát triển phôi trong tử cung, dẫn đến đa ối và não úng thủy đối với thai nhi.

Trẻ sơ sinh thường khó thở, giảm trương lực cơ và tử vong sớm.

Não của trẻ có những dị tật như:

• Não nhỏ và chứa một não thất chung lớn
• Hai vùng đồi thị dính liền nhau
• Thiếu hành khứu giác, bó khứu giác, thể chai, màng trong suốt
• Hố tuyến yên phát triển không hoàn chỉnh
• Thùy trước tuyến yên liên kết lỏng lẻo với mặt dưới đại não
• Không có thùy sau tuyến yên

Những trẻ sống sót có thể xuất hiện một số đặc điểm khuôn mặt dị biệt bao gồm:

• Chu vi đầu lớn
• Khe mí mắt dính nhau, không đồng đều
• Hai mắt gần nhau
• Sống mũi lõm
• Lỗ mũi phát triển không hoàn chỉnh
• Vòm miệng cao
• Sứt môi hai bên
• Tai thấp

Theo ước tính, tỉ lệ thai nhi mắc bệnh holoprosencephaly trong tuần thai thứ 2–3 khoảng 1/250 trẻ. Tuy nhiên, hiện nay người ta chỉ mới ghi nhận một trường hợp mắc holoprosencephaly 6.

Đột biến mất đoạn tại vùng 2q37.1–2q37.3 trên nhiễm sắc thể 2 gây ra bệnh holoprosencephaly 6. Đoạn mất chứa nhiều gen như HOXD, GBX2, PDCD1, HDLBP.

Những gen này giữ vai trò quan trọng trong một số quá trình sau trong cơ thể:

• HOXD: hình thành phôi, phát triển xương chi
• GBX2: phát triển hệ thần kinh, mạch máu
• PDCD1: điều hoà quá trình biệt hoá và chức năng của tế bào miễn dịch T
• HDLBP: kiểm soát lượng cholesterol trong tế bào

Chẩn đoán hình ảnh

Kĩ thuật chụp ảnh não có thể giúp bác sĩ phát hiện những bất thường về các vùng não của người bệnh liên quan đến holoprosencephaly 6.

Xét nghiệm di truyền

Phương pháp phân tích nhiễm sắc thể thông thường khó phát hiện các đột biến mất đoạn nhỏ. Vì vậy, bệnh nhân cần thực hiện giải trình tự exome (Whole Exome Sequencing - WES), xét nghiệm lai huỳnh quang tại chỗ (Fluorescence In Situ Hybridization - FISH) hoặc lai so sánh bộ gen (array Comparative Genomic Hybridization - aCGH) nhằm xác định đột biến mất đoạn nhỏ chính xác hơn. Sau đó, kết quả chẩn đoán được xác nhận bằng kĩ thuật giải trình tự Sanger hoặc PCR định lượng.

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn holoprosencephaly 6. Bệnh nhi có nguy cơ tử vong sớm sau khi sinh. Trong trường hợp trẻ sống sót, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhằm điều trị các đặc điểm dị tật cũng như giảm nhẹ những biểu hiện khác.

Hiện nay, người ta chưa rõ dạng di truyền của holoprosencephaly 6 do chưa có đủ thông tin về các trường hợp mắc bệnh.

Bệnh holoprosencephaly 6 không có cơ chế di truyền rõ ràng nên khó phòng ngừa. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• HPE6
• holoprosencephaly 6
• holoprosencephaly type 6