Hội chứng Donnai-Barrow

Người mắc hội chứng Donnai-Barrow có nhiều đặc điểm khác biệt trên khuôn mặt như đôi mắt to, lồi, góc ngoài của mắt hướng xuống dưới, mũi ngắn, sống mũi thấp, vành tai hướng về sau, chân tóc phần trán cao .

Ảnh: Bé trai mắc hội chứng Donnai-Barrow
Một nam giới mắc hội chứng Donnai-Barrow vào các độ tuổi khác nhau, A) lúc 6 tháng tuổi, B) lúc 2,5 tuổi, C) lúc 8 tuổi và D) năm 19 tuổi.
Nguồn: GeneReviews, © 1993-2020 University of Washington

Ảnh: Đường chân tóc hình chữ V
Nguồn: U.S National Library of Medicine

Người bệnh bị mất thính lực nghiêm trọng do những bất thường của tai trong . Ngoài ra, họ thường gặp các vấn đề về thị lực, bao gồm cận thị nặng, bong hoặc thoái hóa võng mạc làm suy giảm thị lực theo thời gian. Một số trường hợp xuất hiện khoảng trống (coloboma) hoặc tách một phần mống mắt .

Ảnh: Giải phẫu tai người
Nguồn: Shutterstock

Ảnh: Cận thị
Nguồn: Encyclopaedia Britannica

Ảnh: Bong võng mạc
Nguồn: U.S. National Library of Medicine

Ảnh: Coloboma (Tật khuyết mắt)
Người bệnh bị thiếu mô mống mắt. Phần màu đen của mắt có hình dạng bất thường. Chúng xuất hiện một đường rãnh trong đó.
Nguồn: Cleveland Clinic

Đa số phần mô nối giữa nửa trái và phải của não người bệnh (thể chai ) kém phát triển hoặc không có. Ngoài ra, họ còn có những bất thường về cấu trúc não khác. Do đó, người bệnh bị thiểu năng trí tuệ từ nhẹ đến trung bình và chậm phát triển.

Người bệnh có thể phát triển chứng thoát vị cơ hoành bẩm sinh, xuất hiện một lỗ trên cơ hoành, cơ ngăn cách bụng với khoang ngực. Dị tật này khiến dạ dày và ruột di chuyển vào trong lồng ngực, tăng nguy cơ chèn ép tim và phổi đang phát triển. Một số trường hợp thoát vị rốn cho phép các cơ quan trong ổ bụng nhô ra qua rốn.

Ảnh: Thể chai
Nguồn: Asociación Educar

Ảnh: Thoát vị rốn
Nguồn: U.S National Library of Medicine

Hiếm khi người mắc hội chứng Donnai-Barrow có những bất thường về ruột, tim hoặc các cơ quan khác.

Hội chứng Donnai-Barrow hiếm gặp, do đó hiện nay tỷ lệ mắc bệnh vẫn chưa được thống kê cụ thể. Vài chục trường hợp mắc bệnh trên toàn thế giới được mô tả trong các tài liệu y khoa.

Đột biến gen LRP2 gây ra hội chứng Donnai-Barrow. Gen LRP2 cung cấp hướng dẫn tạo ra protein megalin có chức năng như thụ thể. Protein thụ thể có các vị trí để liên kết với một số protein phối tử, chúng khớp với nhau như chìa khóa và ổ khóa. Cùng nhau, chúng kích hoạt các tín hiệu điều phối quá trình phát triển và hoạt động của tế bào. Megalin có nhiều phối tử tham gia vào nhiều đường tín hiệu của cơ thể, bao gồm hấp thụ vitamin A và D, hoạt động miễn dịch, phản ứng với căng thẳng và vận chuyển chất béo trong máu.

Megalin gắn lên màng tế bào lót bề mặt và khoang của cơ thể (tế bào biểu mô). Nhờ quá trình nhập bào, thụ thể di chuyển các phối tử của nó từ bề mặt tế bào vào bên trong tế bào. Megalin hoạt động trong quá trình phát triển và hoạt động của nhiều bộ phận trong cơ thể, bao gồm não và tủy sống, mắt, tai, phổi, ruột, hệ thống sinh sản và các ống nhỏ trong thận nơi hình thành nước tiểu (ống thận).

Đột biến gen LRP2 gây ra hội chứng Donnai-Barrow làm thiếu protein megalin chức năng. Do đó, các phối tử trong ống thận bài tiết qua nước tiểu thay vì được hấp thụ trở lại vào máu. Các đặc điểm của hội chứng Donnai-Barrow có thể do megalin không có khả năng giúp hấp thụ các phối tử này, từ đó làm gián đoạn đường tín hiệu sinh hóa hoặc các tác động khác của protein megalin mất chức năng. Tuy nhiên, người ta chưa rõ vì sao những bất thường này dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng cụ thể của bệnh.

Hội chứng facio-oculo-acoustico-renal cũng đã được phát hiện do đột biến LRP2 gây ra. Nó được xem là rối loạn tương tự như hội chứng Donnai-Barrow.

Bệnh được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng cụ thể của người bệnh.

Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm nhằm đánh giá tình trạng bệnh như:

• Chụp cộng hưởng từ (MRI) não
• Xét nghiệm máu thấy protein vận chuyển vitamin A (RBP) tăng
• Xét nghiệm nước tiểu phát hiện có các phân tử nhỏ, tỷ lệ RBP/creatinine trong nước tiểu tăng
• Xét nghiệm di truyền tìm đột biến gen LRP2 gây bệnh

Hiện tại, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho hội chứng Donnai-Barrow. Các liệu pháp chỉ nhằm giảm nhẹ triệu chứng và hỗ trợ cuộc sống của bệnh nhân.

Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Phẫu thuật chỉnh sửa các dị tật, ví dụ như dị tật tim, phổi hoặc đường tiết niệu
• Tập vật lý trị liệu hoặc các dịch vụ trợ giúp cho người bị khuyết tật thần kinh
• Sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) và thuốc chống co giật hỗ trợ giảm các triệu chứng như đau, co giật
• Theo dõi các bệnh lý liên quan như bệnh tiểu đường hoặc tăng huyết áp

Hội chứng Donnai-Barrow di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, bệnh chỉ biểu hiện khi có cả hai bản sao của gen đột biến trong mỗi tế bào. Bệnh nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường sẽ có bố và mẹ mang một bản sao của gen đột biến, nhưng bố mẹ ít khi biểu hiện triệu chứng bệnh.

Một trường hợp mắc hội chứng Donnai-Barrow được phát hiện thừa hưởng cả hai bản sao của gen đột biến từ người cha do mất tính dị hợp tử (uniparental disomy). Hiện tượng này xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình hình thành tế bào trứng hoặc tinh trùng hoặc phát sinh trong giai đoạn đầu phát triển của bào thai.

Bệnh di truyền lặn đột biến gen LRP2, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Để chủ động phòng ngừa, cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kỳ.

• DBS
• DBS/FOAR syndrome
• Diaphragmatic hernia-exomphalos-corpus callosum agenesis
• Diaphragmatic hernia-exomphalos-hypertelorism syndrome
• Faciooculoacousticorenal syndrome
• FOAR syndrome