Ly thượng bì bóng nước Kindler

Từ giai đoạn trẻ nhỏ, người bệnh thường có bọng nước chủ yếu trên mu bàn tay và mu bàn chân. Tần suất nổi bọng nước giảm dần theo thời gian nhưng tái phát liên tục nên các ngón tay và ngón chân dính lại do sẹo. Da bệnh nhân trở nên mỏng như giấy, khởi phát từ bàn tay, bàn chân rồi lan rộng sang các vùng khác trên cơ thể. Bệnh nhân cũng gặp tình trạng thay đổi màu sắc da và có các mạch máu giãn nhỏ dưới da. Tổ hợp các biểu hiện này được gọi là hội chứng da đa sắc. Một số trường hợp có thể phát triển tình trạng dày sừng lòng bàn tay và lòng bàn chân. Da của người bệnh rất nhạy cảm với tia cực tím từ ánh nắng mặt trời và dễ bị cháy nắng.

Bệnh ảnh hưởng đến các niêm mạc ẩm của miệng, mắt, thực quản, ruột và hệ tiết niệu-sinh dục, từ đó các mô này trở nên mỏng manh và dễ tổn thương. Bệnh nhân thường mắc bệnh nướu răng nghiêm trọng dẫn đến mất răng sớm. Các mô lót mí mắt và phần lòng trắng của mắt có thể bị viêm kết mạc, kèm theo tổn thương giác mạc gây ảnh hưởng đến thị lực. Tình trạng hẹp thực quản gây khó nuốt và tiến triển nặng dần theo thời gian. Một số trường hợp gặp vấn đề sức khỏe liên quan đến viêm đại tràng hoặc tổn thương niêm mạc tại âm đạo, hậu môn hoặc niệu đạo.

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh là nguy cơ cao phát triển ung thư biểu mô tế bào vảy. Loại ung thư này phát sinh từ các tế bào vảy trong lớp thượng bì và niêm mạc, thường xuất hiện trên da, môi và niêm mạc miệng của người bệnh.

Ly thượng bì bóng nước Kindler là bệnh hiếm gặp. Khoảng 250 trường hợp đã được ghi nhận trên toàn thế giới.

Ly thượng bì bóng nước Kindler bắt nguồn từ các đột biến gen FERMT1. Gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra protein kindlin-1, protein quan trọng trong các tế bào biểu mô phủ các bề mặt và khoang cơ thể. Trong da, kindlin-1 nắm vai trò trọng yếu đối với tế bào sừng (keratinocytes)—thành phần chủ yếu của lớp thượng bì. Protein này tham gia vào nhiều quá trình sinh học thiết yếu, bao gồm tăng sinh tế bào, kết dính tế bào với ma trận ngoại bào cũng như di chuyển của tế bào.

Phần lớn các đột biến gen FERMT1 đều khiến kindlin-1 thiếu số lượng hoặc mất chức năng. Khi cơ thể không sản xuất đủ protein này, các chức năng tế bào bị rối loạn nghiêm trọng. Tế bào sừng trở nên bất thường, chúng không thể tăng trưởng hoặc phân chia bình thường, đồng thời khả năng bám dính giữa thượng bì và trung bì suy yếu. Những thay đổi này làm cho da trở nên mỏng manh, dễ bị bong tróc nên các bóng nước hình thành. Tương tự, tình trạng thiếu kindlin-1 trong các tế bào biểu mô niêm mạc khiến các mô này trở nên yếu ớt, dễ tổn thương khi chịu tác động cơ học hoặc viêm nhiễm.

Mặc dù mối liên hệ giữa tình tạng thiếu kindlin-1 và nguy cơ phát triển ung thư biểu mô tế bào vảy vẫn chưa rõ ràng, hiện tượng này đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu. Sự mất ổn định cấu trúc và rối loạn chức năng tế bào do thiếu kindlin-1 có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các khối u ác tính hình thành và tiến triển.

Ly thượng bì bóng nước Kindler được chẩn đoán chủ yếu dựa trên thăm khám lâm sàng kết hợp sinh thiết da nhằm đánh giá phản ứng của da khi chịu lực kéo nhẹ và khả năng bọng nước hình thành.

Các kĩ thuật chẩn đoán chuyên sâu như bản đồ kháng nguyên miễn dịch huỳnh quang và kính hiển vi điện tử truyền qua được thực hiện trên mẫu da phồng rộp. Hai phương pháp này có thể phát hiện các đặc điểm của bệnh bao gồm sự xuất hiện một hoặc nhiều mặt phẳng phân tách tại vùng màng đáy da cùng với sự nhân lên rộng rãi của lamina densa (một thành phần của màng đáy). Bọng nước có thể hình thành dưới lamina densa, trong lamina lucida (một thành phần khác của màng đáy, nằm phía trên lamina densa) hoặc trong các tế bào sừng cơ bản.

Xét nghiệm di truyền là bước cuối cùng để khẳng định chẩn đoán. Xét nghiệm này nên được thực hiện sớm những năm đầu đời của trẻ nhằm có hướng điều trị và theo dõi phù hợp sớm nhất có thể.

Phương pháp điều trị chủ yếu là ngăn ngừa bọng nước hình thành bằng các loại đệm bảo vệ da. Bệnh nhân cần thường xuyên bôi các chất dưỡng ẩm để giảm thiểu tình trạng khô da và nứt da. Bởi vì da rất nhạy cảm với ánh sáng, người bệnh cần áp dụng các biện pháp bảo vệ như tránh nắng, sử dụng kem chống nắng và mặc quần áo che chắn phù hợp.

Chăm sóc răng miệng rất quan trọng trong điều trị. Bệnh nhân cần được theo dõi và chăm sóc niêm mạc miệng từ sớm, cẩn thận để bảo vệ răng. Khi tình trạng hẹp thực quản xuất hiện, bệnh nhân có thể tiến hành nong bóng nhằm cải thiện khả năng nuốt.

Từ giai đoạn thanh niên, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ nhằm phát hiện sớm ung thư biểu mô tế bào vảy. Phát hiện sớm tăng hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.

Ly thượng bì bóng nước Kindler di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều mang đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường mỗi người mang một bản sao của gen bị đột biến, nhưng họ thường không có dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Ly thượng bì bóng nước Kindler di truyền lặn, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Để chủ động phòng ngừa, cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn cho tương lai của con. Các thành viên trong gia đình nên khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì nếu có thành viên mắc bệnh. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh.

• Congenital bullous poikiloderma
• Kindler syndrome
• Kindler's syndrome
• Poikiloderma of Kindler