Nhiễm axit malonic và methylmalonic máu

Biểu hiện lâm sàng của nhiễm axit malonic và methylmalonic máu xuất hiện từ giai đoạn trẻ nhỏ. Trong một số trường hợp, trẻ tích tụ nhiều axit khiến máu bị nhiễm toan ceton dẫn đến tổn thương các mô và cơ quan của cơ thể.

Các triệu chứng khác của bệnh bao gồm:

• Loạn trương lực cơ
• Yếu cơ
• Chậm phát triển
• Hạ đường huyết
• Hôn mê

Ngoài ra, trẻ còn xuất hiện dị tật đầu nhỏ. Tuy nhiên, một số ít bệnh nhân không phát triển triệu chứng cho đến khi trưởng thành.

Bệnh nhân khởi phát bệnh muộn thường có các biểu hiện liên quan đến thần kinh như:

• Co giật
• Mất trí nhớ
• Giảm khả năng tư duy
• Các bệnh tâm thần

Nhiễm axit malonic và methylmalonic máu rất hiếm gặp nên chỉ mới có 10 trường hợp được ghi nhận trên toàn thế giới.

Đột biến gen ACSF3 gây ra nhiễm axit malonic và methylmalonic máu. Gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra enzyme tham gia vào quá trình tổng hợp axit béo. Cụ thể, enzyme ACSF3 thực hiện phản ứng hóa học biến đổi axit malonic thành malonyl-CoA; phản ứng này là bước đầu tiên của quá trình tổng hợp axit béo trong ti thể. Dựa trên hoạt động này, enzyme ACSF3 được phân loại là malonyl-CoA synthetase. Ngoài ra, enzyme ACSF3 còn chuyển axit methylmalonic thành methylmalonyl-CoA. Do đó, nó cũng được gọi là methylmalonyl-CoA synthetase.

Tác động cụ thể của đột biến gen ACSF3 chưa được xác định. Người ta cho rằng đột biến gen này khiến enzyme giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng. Do đó, axit malonic và methylmalonic không được chuyển đổi mà lại tích tụ trong cơ thể đến mức gây tổn thương cơ quan và mô. Cuối cùng, các triệu chứng của nhiễm malonic và methylmalonic khởi phát.

Nnhiễm axit malonic và methylmalonic có phổ triệu chứng rộng và độ tuổi khởi phát khác nhau. Do đó, dựa trên các triệu chứng, bác sĩ rất khó nghi ngờ để chỉ định xét nghiệm rối loạn chuyển hóa. Bệnh nhân cần cung cấp bệnh sử về các dạng nhiễm trùng từ giai đoạn trẻ nhỏ và xét nghiệm di truyền.

Hiện tại, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn nhiễm axit malonic và methylmalonic. Các liệu pháp chủ yếu làm giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Trong quá trình điều trị, người bệnh cần hạn chế lượng protein nạp vào và tăng lượng carbohydrate tiêu thụ.

Nhiễm axit malonic và methylmalonic máu di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều có đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường đều mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ thường không biểu hiện dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Nhiễm axit malonic và methylmalonic máu di truyền lặn đột biến gen ACSF3, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• CMAMMA