Thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase

Dấu hiệu và triệu chứng của thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase thường xuất hiện trong những tháng đầu đời, tuy nhiên, mỗi cá nhân có độ tuổi khởi phát khác nhau.

Trẻ sơ sinh thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase có các biểu hiện như:

• Bú kém
• Vấn đề hô hấp
• Da phát ban
• Rụng tóc, hói đầu
• Mệt mỏi, uể oải

Bệnh có thể dẫn đến chậm phát triển, co giật và hôn mê nếu không được điều trị kịp thời. Trong một số trường hợp, những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng. Nếu được điều trị kịp thời bằng cách bổ sung biotin, các biến chứng này có thể được ngăn ngừa.

Theo thống kê, tỉ lệ người thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase vào khoảng 1/87.000 trường hợp.

Đột biến gen HLCS gây ra thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase. Gen HLCS cung cấp hướng dẫn tạo ra enzyme holocarboxylase synthetase có chức năng giúp cơ thể sử dụng hiệu quả biotin. Biotin là vitamin B hiện diện trong nhiều loại thực phẩm như gan, lòng đỏ trứng và sữa. Holocarboxylase synthetase gắn biotin vào một số enzyme tham gia quá trình sản xuất và phân hủy protein, chất béo và carbohydrate trong cơ thể.

Đột biến gen HLCS khiến holocarboxylase synthetase giảm khả năng gắn biotin vào enzyme nên enzyme này xử lí chất dinh dưỡng sai cách. Vì vậy, tế bào bị rối loạn chức năng rồi gây ra triệu chứng bệnh.

Thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm chuyên biệt và bệnh sử gia đình. Trong một số trường hợp, trẻ được phát hiện mắc bệnh khi kết quả xét nghiệm sàng lọc sơ sinh cho thấy nồng độ axit hữu cơ bất thường.

Các xét nghiệm có thể xác nhận kết quả chẩn đoán bao gồm:

• Xét nghiệm hoạt tính enzyme trong bạch cầu hoặc nguyên bào sợi
• Xét nghiệm di truyền phân tử

Ảnh: Các loại bạch cầu
Nguồn: Designua/Shutterstock.com

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase. Các liệu pháp chủ yếu nhằm giảm nhẹ biểu hiện và cải thiện chất lượng đời sống người bệnh. Phương pháp điều trị chính là bổ sung biotin. Biotin có thể cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa triệu chứng xuất hiện trong trường hợp người bệnh chưa có biểu hiện.

Người bệnh cần tiến hành điều trị ngay và duy trì suốt đời sau khi được chẩn đoán thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase. Triệu chứng sẽ giảm đáng kể nếu người bệnh điều trị sớm và liên tục. Bệnh nhân cần được theo dõi xuyên nhằm phát hiện kịp thời các biến chứng khởi phát muộn và đảm bảo tuân thủ phác đồ điều trị.

Thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, bệnh chỉ biểu hiện khi có cả hai bản sao của gen đột biến trong mỗi tế bào. Bệnh nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường sẽ có bố và mẹ mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ ít khi biểu hiện triệu chứng bệnh.

Thiếu enzyme tổng hợp holocarboxylase di truyền lặn đột biến gen HLCS, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• HLCS deficiency
• Infantile multiple carboxylase deficiency
• Early-onset combined carboxylase deficiency
• Biotin-(propionyl-CoA-carboxylase) ligase deficiency
• Biotin-(propionyl-coenzyme A-carboxylase) ligase deficiency
• Early-onset biotin-responsive multiple carboxylase deficiency