Thiếu dopamine beta-hydroxylase

Triệu chứng của thiếu dopamine beta-hydroxylase do thiếu norepinephrine gây ra. Norepinephrine là một trong những chất truyền tin hóa học chính của hệ thần kinh tự chủ.

Các dấu hiệu của bệnh có thể xuất hiện trong giai đoạn sơ sinh. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân không được chẩn đoán cho đến khi các triệu chứng tiến triển nghiêm trọng hơn trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Trẻ sơ sinh thiếu dopamine beta-hydroxylase có các biểu hiện sau:

• Sụp mí mắt
• Huyết áp thấp
• Nôn mửa
• Mất nước
• Hạ thân nhiệt
• Hạ đường huyết

Ảnh: Mí mắt sụp xuống
Nguồn: Elements of Morphology, National Human Genome Research Institute

Trong giai đoạn vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành, người bệnh thường hạ huyết áp đột ngột khi đứng dẫn đến biểu hiện chóng mặt, mờ mắt hoặc ngất xỉu. Ngoài ra, bệnh nhân cũng thường mệt mỏi khi tập thể dục vì không thể duy trì huyết áp bình thường.

Một số triệu chứng khác của thiếu dopamine beta-hydroxylase bao gồm:

• Nghẹt mũi
• Không thể đứng trong thời gian dài
• Xuất tinh ngược

Các triệu chứng của bệnh có xu hướng cải thiện khi được điều trị. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, bệnh sẽ tiến triển nghiêm trọng trong độ tuổi thanh thiếu niên.

Thiếu dopamin beta-hydroxylase rất hiếm gặp. Tính đến năm 2021, toàn thế giới có khoảng 25 trường hợp đã được ghi nhận.

Đột biến gen DBH gây ra thiếu dopamine beta-hydroxylase. Gen DBH cung cấp hướng dẫn sản xuất enzyme dopamin beta-hydroxylase. Enzyme này có vai trò chuyển đổi dopamine thành norepinephrine. Cả hai chất này đều là chất dẫn truyền thần kinh với chức năng truyền tín hiệu từ tế bào thần kinh đến các tế bào khác trong cơ thể.

Đột biến gen DBH ngăn cản enzyme dopamin beta-hydroxylase hoạt động bình thường. Do đó, người bệnh không thể chuyển đổi dopamine thành norepinephrine. Từ đó, người bệnh có các biểu hiện như hạ huyết áp khi đứng, mệt mỏi khi tập thể dục và các một số triệu chứng khác liên quan đến hệ thần kinh tự chủ.

Quá trình chẩn đoán bệnh thiếu dopamine beta-hydroxylase bao gồm phương pháp đo nồng độ catecholamine trong huyết tương nhằm xác định lượng noradrenaline, adrenaline và dopamine. Trong một số ít trường hợp, bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh thông qua xét nghiệm hoạt động của enzyme DBH trong huyết tương. Tuy nhiên, độ chính xác của phương pháp này không cao do hiện tượng đa hình của những người khỏe mạnh. Bệnh nhân có thể thực hiện xét nghiệm di truyền để xác nhận chẩn đoán.

Bác sĩ thường điều trị bệnh thiếu dopamine beta-hydroxylase bằng cách sử dụng L-threo-3,4-dihydroxyphenylserine nhằm phục hồi nồng độ norepinephrine trong huyết tương và giảm tình trạng hạ huyết áp khi đứng. Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để điều trị sụp mí mắt. Đối với bệnh nhân có triệu chứng nghẹt mũi và giảm chức năng thận, bác sĩ thường điều trị theo phác đồ tiêu chuẩn.

Người thiếu dopamine beta-hydroxylase chưa tiến hành điều trị nên tránh tiếp xúc với môi trường nóng, hạn chế tập thể dục gắng sức, đứng bất động và có biện pháp ngăn ngừa mất nước. Ngoài ra, bệnh nhân nên tránh dùng các loại thuốc gây độc cho thận.

Thiếu dopamine beta-hydroxylase di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều có đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường đều mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ thường không biểu hiện dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Thiếu dopamine beta-hydroxylase di truyền lặn đột biến gen DBH, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• DBH deficiency
• Dopamine β-hydroxylase deficiency