Bệnh u xơ thần kinh loại 2 (neurofibromatosis type 2) có biểu hiện đặc trưng là các khối u không phải ung thư trong hệ thần kinh. Người ta cho rằng có nhiều loại khối u liên quan đến bệnh này. Trong đó, u bao sợi thần kinh tiền đình là loại phổ biến nhất. Khối u thường phát triển dọc theo dây thần kinh thính giác.

Nguồn: U.S National Library of Medicine
Ngoài ra, u màng não cũng thuộc bệnh u sợi thần kinh loại 2. Chúng hình thành trên màng não hoặc dây thần kinh, các mô khác trong não và tủy sống.

Nguồn: Aaron Cohen-Gadol
Biểu hiện lâm sàng
U xơ thần kinh loại 2 có thể khởi phát tại mọi lứa tuổi, nhưng chủ yếu bệnh xuất hiện trong độ tuổi thanh thiếu niên.
Những triệu chứng phổ biến của bệnh gồm có:
- Mất thính lực
- Ù tai
- Mất thăng bằng
Ngoài ra, u xơ thần kinh loại 2 có thể gây yếu cơ mặt hoặc liệt. Tuy nhiên, triệu chứng này rất hiếm xảy ra. Phần lớn người bệnh trong độ tuổi 30 xuất hiện khối u cả hai bên tai. Các dấu hiệu và triệu chứng sẽ khác nhau tùy theo vị trí khối u phát triển trong hệ thần kinh.
Khối u phát triển sẽ dẫn đến nhiều biến chứng cho người bệnh như:
- Thị lực thay đổi
- Tay, chân tê hoặc yếu
- Não tích tụ chất lỏng
- Đục thủy tinh thể (một hoặc cả hai mắt)

Nguồn: Medlineplus.gov
Độ phổ biến
Ước tính tỉ lệ mắc bệnh u xơ thần kinh loại 2 trên toàn thế giới khoảng 1/33.000 người.
Nguyên nhân
Đột biến gen NF2 gây ra bệnh u sợi thần kinh loại 2. Gen NF2 cung cấp hướng dẫn tạo ra protein merlin trong hệ thần kinh, chủ yếu trong tế bào Schwann—tế bào bao quanh neuron trong não và tủy sống.

Nguồn: Simply Psychology
Protein merlin là chất ức chế khối u. Nó kiểm soát các tế bào để chúng không phát triển và phân chia quá mức. Người ta chưa xác định được chính xác chức năng của protein này nhưng nó có thể liên quan đến quá trình kiểm soát chuyển động, hình dạng và truyền tín hiệu giữa các tế bào.

Nguồn: Alila Medical Media/Shutterstock.com
Đột biến gen NF2 khiến protein merlin mất chức năng, nên nó không thể kiểm soát quá trình phát triển và phân chia của tế bào, bao gồm tế bào Schwann. Vì vậy, cơ thể thiếu merlin là nguyên nhân chính khiến tế bào nhân lên nhanh chóng và hình thành các khối u đặc trưng của bệnh u xơ thần kinh loại 2.
Chẩn đoán
Bác sĩ thường chẩn đoán u xơ thần kinh loại 2 thông qua các biểu hiện đặc trưng như mất thính lực, ù tai, mất thăng bằng. Đồng thời, bác sĩ cũng tìm hiểu thêm về bệnh sử của người bệnh. Ngoài ra, bệnh nhân có thể thực hiện các xét nghiệm để phát hiện khối u trong hệ thần kinh và da.
Một số xét nghiệm phổ biến để chẩn đoán u sợi thần kinh loại 2 gồm:
- MRI
- Kiểm tra thính giác
- Kiểm tra mắt
- Xét nghiệm di truyền

Nguồn: National Cancer Institute
Điều trị
Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn u xơ thần kinh loại 2. Các liệu pháp thường nhắm đến tiêu diệt khối u liên quan đến gen NF2. Bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Trong trường hợp khối u không gây ra triệu chứng nghiêm trọng cho người bệnh, bác sĩ sẽ theo dõi khối u định kì thay vì tiến hành các phương pháp điều trị.
Phẫu thuật
Phẫu thuật áp dụng với các bệnh nhân cần loại bỏ khối u hoặc mắc bệnh đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, phương pháp này có thể xảy ra rủi ro khi khối u nằm gần não, tủy sống hoặc trên dây thần kinh gần các cơ quan quan trọng. Tác dụng phụ thường gặp gồm chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương thần kinh.
Phương pháp điều trị cho người mất thính lực
Các phương pháp điều trị dành cho người mất thính lực gồm có máy trợ thính, cấy ốc tai điện tử hoặc cấy ghép thính giác.
Thiết bị hỗ trợ cho người giảm thị lực
Phương pháp hỗ trợ điều trị phổ biến nhất cho người giảm thị lực là sử dụng kính.
Thiết bị hỗ trợ di chuyển
Thiết bị hỗ trợ di chuyển thường áp dụng cho bệnh nhân có triệu chứng liên quan đến thần kinh và vận động.
Thuốc
Bác sĩ có thể kê đơn thuốc để kiểm soát các triệu chứng đau của người bệnh.
Dạng di truyền
U xơ thần kinh loại 2 di truyền theo kiểu trội trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, một bản sao của gen trong mỗi tế bào đủ để gây ra bệnh. Người bệnh thường được di truyền từ cha hoặc mẹ mắc bệnh. Một số ít trường hợp là do đột biến mới (denovo) xuất hiện trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc quá trình phát triển phôi sớm.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Phòng ngừa
U xơ thần kinh loại 2 di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nếu cha hoặc mẹ mắc bệnh, con sinh ra sẽ có 50% khả năng di truyền bệnh. Do đó, để bảo đảm 100% khả năng con không bị bệnh, cha mẹ có thể chọn phương pháp thụ tinh nhân tạo IVF và sàng lọc phôi PGS/PGD. Các thành viên trong gia đình nên khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kỳ nếu có thành viên mắc bệnh. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh.
Các tên gọi khác
- BANF
- Bilateral acoustic neurofibromatosis
- Central neurofibromatosis
- Familial acoustic neuromas
- Neurofibromatosis 2
- Neurofibromatosis type 2 merlin
- Neurofibromatosis type II
- NF2
- Schwannoma, acoustic, bilateral
References
- Genetic Testing Information. Neurofibromatosis, type 2. Retrieved June 12, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gtr/conditions/C0027832/
- Genetic and Rare Diseases Information Center. Neurofibromatosis type 2. Retrieved June 12, 2024 from https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7193/index
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. SCHWANNOMATOSIS, VESTIBULAR; SWNV. Retrieved June 12, 2024 from https://omim.org/entry/101000
- U.S National Library of Medicine. Neurofibromatosis type 2. Retrieved June 12, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/condition/neurofibromatosis-type-2/
- National Institute of Health. Neurofibromatosis Type 2. Retrieved June 12, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470350/
- Johns Hopkins Medicine. Neurofibromatosis Type 2 (NF2). Retrieved June 12, 2024 from https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/neurofibromatosis/neurofibromatosis-type-2
- National Organization for Rare Disorders. NF2-Related Schwannomatosis. Retrieved June 12, 2024 from https://rarediseases.org/rare-diseases/neurofibromatosis-2/
- Boston Children's Hospital. Neurofibromatosis Type 2. Retrieved June 12, 2024 from https://www.childrenshospital.org/conditions/neurofibromatosis-type-2
- Orphanet. Neurofibromatosis type 2 (NF2): A clinical and molecular review. Retrieved June 12, 2024 from https://ojrd.biomedcentral.com/articles/10.1186/1750-1172-4-16
