Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B gây rối loạn chức năng não và yếu cơ. Ngoài ra, một số người bệnh còn xuất hiện triệu chứng liên quan đến thận.

Trẻ sơ sinh mắc bệnh thường có biểu hiện giảm trương lực cơ, khó tăng cân và phát triển chậm. Phần lớn trẻ có kích thước đầu nhỏ hơn bình thường (tật đầu nhỏ). Mặt khác, bệnh nhân có dấu hiệu yếu cơ nên thường gặp khó khăn khi chuyển động đầu và chậm phát triển kĩ năng vận động khác như lăn hoặc ngồi. Ngoài ra, yếu cơ còn khiến trẻ khó thở và suy hô hấp, từ đó bệnh gây nguy hiểm đến tính mạng. Phần lớn trẻ sơ sinh mắc bệnh tích trữ lượng lớn axit lactic trong cơ thể (nhiễm toan lactic). Quá trình này cũng có thể đe dọa mạng sống của bệnh nhân.

Một số người bệnh xuất hiện triệu chứng về tiêu hóa như rối loạn nhu động ruột. Trong trường hợp này, cơ và dây thần kinh của hệ tiêu hóa vận chuyển thức ăn qua đường tiêu hóa kém hiệu quả khiến bệnh nhân khó nuốt, nôn, tiêu chảy và có thể chậm phát triển.

Trong một số ít trường hợp, người bệnh xuất hiện triệu chứng co giật hoặc mất khả năng cảm nhận âm thanh cấp tính do tổn thương tai trong. Phần lớn người bệnh không sống qua giai đoạn trẻ nhỏ.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B rất hiếm gặp nên tỉ lệ mắc bệnh chưa được xác định. Hiện nay, trên thế giới ít nhất 15 trường hợp mắc bệnh đã được ghi nhận.

Đột biến gen RRM2B gây ra hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B. Gen RRM2B cung cấp hướng dẫn tạo ra tiểu đơn vị p53R2 của protein ribonucleotide reductase (RNR). Protein ribonucleotide reductase tạo ra nucleotide—đơn phân của ADN. Các đơn phân này liên kết với nhau theo một thứ tự cụ thể để tạo nên phân tử ADN.

Protein ribonucleotide reductase (chứa tiểu đơn vị p53R2) tạo ra nucleotide cần cho quá trình hình thành ADN ti thể.

Cơ thể con người gồm hai loại ADN sau:

• ADN nhân: chiếm đa số, chúng gói gọn trong nhiễm sắc thể tại nhân tế bào
• ADN ti thể: có số lượng rất ít, hiện diện trong ti thể—trung tâm sản xuất năng lượng của tế bào

ADN ti thể chứa nhiều gen quan trọng cho quá trình tổng hợp năng lượng—quá trình phosphoryl hóa oxy hóa. p53R2 tổng hợp nucleotide nhằm duy trì ổn định lượng ADN ti thể trong tế bào.

Đột biến gen RRM2B làm giảm hoạt động hoặc giảm lượng protein ribonucleotide reductase, từ đó quá trình tạo ra nucleotide của ADN ti thể bị ảnh hưởng. Tình trạng thiếu nucleotide dẫn đến giảm lượng ADN nên chức năng ti thể suy yếu.

Hiện nay, nguyên nhân khiến quá trình giảm ADN ti thể ảnh hưởng trực tiếp đến não và thận của bệnh nhân chưa được xác định. Người ta cho rằng, mô não và thận cần rất nhiều năng lượng. Do đó, ADN ti thể giảm và tế bào sản xuất ít năng lượng khiến các mô này dễ chết hơn so với mô của các cơ quan khác.

Bác sĩ chẩn đoán hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B dựa trên biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm sinh hóa và bệnh sử gia đình. Các xét nghiệm sinh hóa nhằm xác định bệnh nhân có nhiễm axit lactic hay không.

Các đánh giá lâm sàng gồm có:

• Cơ
• Thần kinh trung tâm
• Thính giác
• Ống thận
• Đường tiêu hóa

Ngoài ra, người bệnh nên thực hiện chẩn đoán di truyền nhằm xác nhận chẩn đoán.

Hiện nay, chưa có liệu pháp điều trị hoàn toàn hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B. Các liệu pháp tập trung làm giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống người bệnh. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mắc bệnh có biểu hiện khác nhau nên cần các chuyên gia theo dõi thường xuyên nhằm đưa ra các liệu pháp điều trị phù hợp. Đối với phương pháp sử dụng thuốc theo toa, người bệnh cần cân nhắc về nhu cầu và rủi ro khi sử dụng.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRM2B di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, nên cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều mang đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường đều mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ thường không biểu hiện dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-RRMB2 di truyền lặn do đột biến gen RRM2B, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kỳ.

• Mitochondrial DNA depletion syndrome 8A (encephalomyopathic type with renal tubulopathy)
• MTDPS8A
• RRM2B-MDS