Hội chứng Townes-Brocks (Townes-Brocks syndrome) là bệnh di truyền ảnh hưởng đến nhiều bộ phận trên cơ thể. Người bệnh thường có ít nhất hai trong ba dấu hiệu sau: lỗ hậu môn biến dạng (không hậu môn), tai có hình dạng bất thường và ngón tay cái dị tật.

Ảnh: Hệ tiêu hóa
Nguồn: © 2022 Terese Winslow LLC for the National Cancer Institute
Biểu hiện lâm sàng
Các dấu hiệu và triệu chứng khác của hội chứng Townes-Brocks bao gồm:
- Thận bất thường
- Mất thính lực từ nhẹ đến nặng
- Mắt bất thường
- Dị tật tim
- Chân bất thường
- Dị tật bộ phận sinh dục
Biểu hiện bệnh sẽ khác nhau giữa từng người. Khoảng 10% người bệnh thiểu năng trí tuệ dạng nhẹ hoặc chậm tiếp thu.

Ảnh: Thận và tuyến thượng thận
Nguồn: National Cancer Institue

Ảnh: Cấu trúc của mắt
Nguồn: Medlineplus.gov

Ảnh: Cấu trúc tim
Nguồn: American Heart Association
Độ phổ biến
Tỉ lệ mắc hội chứng Townes-Brocks chưa được thống kê chính xác, bởi vì người bệnh có các dấu hiệu và triệu chứng giống với bệnh di truyền khác.
Nguyên nhân
Đột biến gen SALL1 gây ra hội chứng Townes-Brocks. Gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra protein SALL1 liên quan đến quá trình phát triển trước sinh. Protein SALL1 hoạt động như yếu tố phiên mã, nó gắn vào một số vùng ADN để kiểm soát hoạt động của những gen tương ứng. Các gen do protein này kiểm soát có chức năng hình thành nhiều mô và cơ quan khác nhau trước sinh. Hiện nay, người ta chưa rõ đột biến gen SALL1 gây ra biểu hiện của hội chứng Townes-Brocks như thế nào.
Phần lớn đột biến gen SALL1 tạo ra protein ngắn bất thường và mất chức năng. Phân tử protein mất chức năng sẽ ngăn cản hoạt động của các phân tử protein SALL1 bình thường được sản xuất từ bản sao gen SALL1 không đột biến. Dó đó, protein SALL1 bình thường không thể điều chỉnh hoạt động gen.
Mặt khác, protein SALL1 mất chức năng có thể tương tác với protein khác và tác động lên chức năng của chúng. Ví dụ, người ta nhận thấy protein SALL1 ngắn bất thường sẽ ngăn cản hoạt động của protein kiểm soát quá trình hình thành lông mao. Lông mao rất quan trọng đối với cấu trúc và chức năng của nhiều loại tế bào cũng như quá trình phát triển mô. Lông mao bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển, chúng cũng gây ra một số dấu hiệu của hội chứng Townes-Brocks.
Ngoài ra, một số đột biến ít gặp khiến tế bào giảm sản xuất protein SALL1. Lượng protein chỉ còn một nửa có thể làm giảm khả năng điều hòa gen. Gen không được kiểm soát dẫn đến hình thành mô và cơ quan bất thường, góp phần gây ra các dị tật bẩm sinh liên quan đến hội chứng Townes-Brocks.
Chẩn đoán
Chẩn đoán hội chứng Townes-Brocks dựa trên ba triệu chứng chính gồm dị dạng hậu môn, tai và ngón cái. Quá trình chẩn đoán bao gồm đánh giá lâm sàng kĩ lưỡng, ghi nhận tiền sử bệnh nhân chi tiết và khám thể chất toàn diện. Xét nghiệm di truyền phân tích gen SALL1 có thể phát hiện các biến thể có hại nhằm xác nhận kết quả chẩn đoán và cung cấp thông tin về nguyên nhân di truyền của bệnh.
Điều trị
Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn hội chứng Townes-Brocks. Các liệu pháp chủ yếu nhằm giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chất lượng đời sống bệnh nhân. Biện pháp can thiệp chính là phẫu thuật chỉnh hình nhằm điều chỉnh hình dạng hậu môn và ngón cái. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện đánh giá thính lực và theo dõi chức năng thận bằng siêu âm. Trong một số trường hợp, người bệnh cần siêu âm tim để đánh giá tình trạng tim mạch.
Dạng di truyền
Bệnh di truyền theo kiểu trội trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, một bản sao của gen trong mỗi tế bào đủ để gây ra bệnh. Người bệnh thường được di truyền từ cha hoặc mẹ mắc bệnh. Một số ít trường hợp do đột biến mới (denovo) xuất hiện trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc quá trình phát triển phôi sớm.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Phòng ngừa
Hội chứng Townes-Brocks di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nếu cha hoặc mẹ mắc bệnh, con sinh ra sẽ có 50% khả năng di truyền bệnh. Do đó, để bảo đảm 100% khả năng con không bị bệnh, cha mẹ có thể chọn phương pháp thụ tinh nhân tạo IVF và sàng lọc phôi PGS/PGD. Các thành viên trong gia đình nên khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì nếu có thành viên mắc bệnh. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh.
Các tên gọi khác
- Townes syndrome
- Renal-ear-anal-radial syndrome (REAR)
- Anal-ear-renal-radial malformation syndrome
- Imperforate anus-hand and foot anomalies syndrome
- Deafness-imperforate anus-hypoplastic thumbs syndrome
- Sensorineural deafness-imperforate anus-hypoplastic thumbs syndrome
References
- Genetic and Rare Diseases Information Center. Townes-Brocks syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7784/index
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. TOWNES-BROCKS SYNDROME 1; TBS1. Retrieved July 27, 2024 from https://omim.org/entry/107480
- U.S National Library of Medicine. Townes-Brocks Syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/condition/townes-brocks-syndrome/
- MalaCards. Townes-Brocks Syndrome (TBS). Retrieved July 27, 2024 from https://www.malacards.org/card/townes_brocks_syndrome
- National Institute of Health. Townes-Brocks Syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1445/
- National Organization for Rare Disorders. Townes-Brocks Syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://rarediseases.org/rare-diseases/townes-brocks-syndrome/
- Orphanet. Townes-Brocks syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://www.orpha.net/en/disease/detail/857
- Radiopaedia. Townes-Brocks syndrome. Retrieved July 27, 2024 from https://radiopaedia.org/articles/townes-brocks-syndrome-1?lang=us
