Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2

Trẻ sơ sinh mắc hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 thường có triệu chứng yếu cơ trong vài tháng đầu đời. Do đó, trẻ chậm phát triển các kĩ năng vận động bao gồm nâng đầu và lăn. Ngoài ra, trẻ bệnh cũng khó ăn uống nên quá trình phát triển thể chất và cân nặng kém hơn bình thường.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 còn gây ra các triệu chứng khác bao gồm:

• Loạn trương lực cơ
• Mất thính lực
• Teo cơ
• Thiểu năng trí tuệ
• Tích tụ axit methylmalonic trong máu

Người bệnh thường có tuổi thọ ngắn hơn so với bình thường. Khoảng 30% bệnh nhân không thể sống hết giai đoạn trẻ nhỏ.

Đến nay, khoảng 60 trường hợp mắc hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 đã được ghi nhận. Bệnh xuất hiện phổ biến tại quần đảo Faroe thuộc Bắc Đại Tây Dương.

Đột biến gen SUCLA2 gây ra hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2. Gen SUCLA2 cung cấp hướng dẫn tạo ra tiểu đơn vị beta của enzyme succinyl-CoA ligase. Enzyme này có vai trò quan trọng đối với ti thể—trung tâm sản xuất năng lượng bên trong tế bào. Succinyl-CoA ligase tham gia vào quá trình sản xuất và duy trì phân tử tạo nên ADN ti thể. Loại ADN này rất cần thiết đối với chức năng bình thường của ti thể.

Các đột biến gen SUCLA2 khiến cơ thể sản xuất một phiên bản mới của tiểu đơn vị beta. Từ đó, chức năng của succinyl-CoA ligase bị gián đoạn. Thiếu các enzyme chức năng ảnh hưởng đáng kể đến quá trình sản xuất và duy trì lượng ADN ti thể. Khi ADN ti thể giảm đi, quá trình sản xuất năng lượng trong nhiều tế bào và mô của cơ thể yếu dần. Các hiện tượng này dẫn đến triệu chứng đặc trưng của hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 được chẩn đoán thông qua biểu hiện lâm sàng và bệnh sử gia đình của bệnh nhân. Nếu cần thiết, bệnh nhân cần thực hiện xét nghiệm di truyền nhằm xác nhận chẩn đoán.

Ngoài ra, bác sĩ cũng chỉ các xét nghiệm lâm sàng bao gồm:

• Chụp MRI não: phát hiện cường độ hạch nền tăng cao, dấu hiệu teo não và bệnh não trắng
• Phân tích axit hữu cơ trong nước tiểu: trẻ bệnh có nồng độ axit methylmalonic và các chất chuyển hóa khác tăng cao
• Đo nồng độ axit methylmalonic huyết tương: là phương pháp có độ nhạy cao hơn so với kĩ thuật phân tích axit hữu cơ trong nước tiểu
• Xác định chỉ số acylcarnitine huyết tương: phát hiện mức C3 trong máu bệnh nhân cao hơn so với bình thường
• Đo nồng độ lactate huyết tương và dịch não tủy: nồng độ lactate trong máu và dịch não tủy của đa số người bệnh tăng cao
• Sinh thiết cơ: được thực hiện khi xét nghiệm phân tử phát hiện các đột biến có ý nghĩa không chắc chắn và cần thêm số liệu để xác nhận chẩn đoán

Các phương pháp điều trị hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 chủ yếu làm giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Đối với bệnh nhân có biểu hiện yếu cơ và co cứng khớp, bác sĩ thường chỉ định thực hiện vật lí trị liệu để duy trì chức năng cơ. Trong trường hợp mất thính lực, bệnh nhân có thể sử dụng máy trợ thính hoặc cấy ghép ốc tai điện tử tùy vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng.

Khi trẻ khó ăn uống, bác sĩ sẽ thực hiện phương pháp đặt ống thông dạ dày nhằm đảm bảo lượng calo nạp vào cơ thể. Ngoài ra, bệnh nhân cần tái khám định kì để theo dõi quá trình phát triển thể chất, kiểm tra thính lực và đánh giá xương.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều có đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường đều mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ thường không biểu hiện dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLA2 di truyền lặn đột biến gen SUCLA2, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• Mitochondrial DNA depletion syndrome 5 (encephalomyopathic with or without methylmalonic aciduria)
• Mitochondrial DNA depletion syndrome, encephalomyopathic form with or without methylmalonic aciduria, autosomal recessive, SUCLA2-related
• MTDPS5
• Succinate-CoA ligase deficiency
• SUCLA2 deficiency
• SUCLA2-related mitochondrial DNA depletion syndrome, encephalomyopathic form with methylmalonic aciduria