Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 (SUCLG1-related mitochondrial DNA depletion syndrome) là bệnh di truyền ảnh hưởng đến quá trình phát triển sớm của não. Các triệu chứng của bệnh thường xuất hiện ngay sau khi trẻ chào đời.

Nguồn: Terese Winslow
Biểu hiện lâm sàng
Đa số trẻ mắc hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 có dấu hiệu rối loạn chức năng não nghiêm trọng kèm yếu cơ. Do đó, trẻ gặp khó khăn khi ăn và cần đặt ống thông dạ dày.
Các triệu chứng khác của bệnh bao gồm:
- Triệu chứng về gan
- Cơ tim phì đại
- Axit methylmalonic tích tụ trong máu và nước tiểu

Nguồn: Alila Medical Media/Shutterstock.com
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng khiến tuổi thọ giảm. Phần lớn bệnh nhân không thể sống hết giai đoạn trẻ nhỏ.
Trong vài ngày đầu đời, trẻ bệnh có xu hướng tích tụ axit độc hại trong cơ thể. Hiện tượng này được gọi là nhiễm toan lactic trẻ sơ sinh. Trẻ có dấu hiệu nhiễm toan lactic nghiêm trọng chỉ sống được vài ngày sau khi chào đời.
Độ phổ biến
Đến nay, khoảng 40 trường hợp mắc hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 đã được báo cáo.
Nguyên nhân
Đột biến gen SUCLG1 gây ra hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1. Gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra tiểu đơn vị alpha của enzyme succinyl-CoA ligase. Enzyme này có vai trò quan trọng đối với ti thể—trung tâm sản xuất năng lượng bên trong tế bào. Cụ thể, succinyl-CoA ligase tham gia vào quá trình sản xuất và duy trì các phân tử tạo nên ADN ti thể nhằm duy trì chức năng bình thường của bào quan.

Nguồn: Designua/Shutterstock.com
Các đột biến gen SUCLG1 tạo ra một phiên bản khác của tiểu đơn vị alpha. Từ đó, chúng làm gián đoạn chức năng bình thường của enzyme succinyl-CoA ligase. Khi số lượng enzyme chức năng giảm, ti thể không thể đảm bảo quá trình sản xuất và duy trì ADN ti thể.
Số lượng ADN ti thể giảm khiến quá trình sản xuất năng lượng của nhiều tế bào và mô yếu đi. Các thay đổi này dẫn đến triệu chứng yếu cơ và các dấu hiệu đặc trưng khác của hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1.
Chẩn đoán
Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 được chẩn đoán thông qua biểu hiện lâm sàng và bệnh sử gia đình. Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu khác.
Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán bệnh gồm có:
- Xét nghiệm hình ảnh
- Sinh thiết cơ
- Xét nghiệm máu
- Xét nghiệm nước tiểu

Nguồn: Cleveland Clinic
Khi cần thiết, người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm di truyền để xác nhận chẩn đoán.
Điều trị
Các phương pháp điều trị hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 chủ yếu giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
Một số liệu pháp phổ biến bao gồm:
- Vật lí trị liệu: nhằm duy trì chức năng của cơ và ngăn ngừa co cứng khớp
- Sử dụng ống thông dạ dày: khi bệnh nhân gặp khó khăn khi ăn uống
- Vật lí trị liệu ngực và điều trị bằng kháng sinh: cho người nhiễm trùng ngực

Nguồn: ADAM
Dạng di truyền
Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều có đột biến. Cha mẹ của một cá nhân mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường đều mang một bản sao của gen đột biến, nhưng họ thường không biểu hiện dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Phòng ngừa
Hội chứng giảm ADN ti thể liên-quan-SUCLG1 di truyền lặn đột biến gen SUCLG1, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.
Các tên gọi khác
- Fatal infantile lactic acidosis with methylmalonic aciduria
- Mitochondrial DNA depletion syndrome 9 (encephalomyopathic type with methylmalonic aciduria)
- MTDPS9
- Succinate-coenzyme A ligase deficiency
- SUCLG1 deficiency
- SUCLG1-related mitochondrial DNA depletion syndrome, encephalomyopathic form with methylmalonic aciduria
- SUCLG1-related succinyl-CoA ligase deficiency
References
- Genetic and Rare Diseases Information Center. Mitochondrial dna depletion syndrome. Retrieved December 30, 2024 from https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/13643/index
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. MITOCHONDRIAL DNA DEPLETION SYNDROME 9 (ENCEPHALOMYOPATHIC TYPE WITH METHYLMALONIC ACIDURIA); MTDPS9. Retrieved December 30, 2024 from https://omim.org/entry/245400
- U.S. National Library of Medicine. SUCLG1-related mitochondrial DNA depletion syndrome. Retrieved December 30, 2024 from https://medlineplus.gov/genetics/condition/suclg1-related-mitochondrial-dna-depletion-syndrome/
- Frontiers. Mitochondrial DNA Depletion Syndrome and Its Associated Cardiac Disease. Retrieved December 30, 2024 from https://www.frontiersin.org/journals/cardiovascular-medicine/articles/10.3389/fcvm.2021.808115/full
- MalaCards. Suclg1-Related Mitochondrial Dna Depletion Syndrome, Encephalomyopathic Form with Methylmalonic Aciduria. Retrieved December 30, 2024 from https://www.malacards.org/card/suclg1_related_mitochondrial_dna_depletion_syndrome_encephalomyopathic_form_with_methylmalonic_aciduria
- MalaCards. Mitochondrial Dna Depletion Syndrome 9 (MTDPS9). Retrieved December 30, 2024 from https://www.malacards.org/card/mitochondrial_dna_depletion_syndrome_9_encephalomyopathic_type_with_methylmalonic_aciduria
- National Institute of Health. SUCLG1-Related Mitochondrial DNA Depletion Syndrome, Encephalomyopathic Form with Methylmalonic Aciduria. Retrieved December 30, 2024 from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28358460/
