Bệnh dự trữ glycogen loại III

Bệnh dự trữ glycogen loại III gồm bốn dạng với các dấu hiệu khác nhau:

• Dạng IIIa
• Dạng IIIb
• Dạng IIIc
• Dạng IIId

Dạng IIIa và IIIc chủ yếu ảnh hưởng đến gan và cơ, trong khi dạng IIIb và IIId thường ảnh hưởng đến gan. Quá trình phân biệt các dạng bệnh gây ảnh hưởng trên cùng một loại mô gặp nhiều khó khăn. Dạng IIIa và IIIb là hai dạng phổ biến nhất.

Ngay từ giai đoạn sơ sinh, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng đường huyết thấp, lượng chất béo và nồng độ men gan trong máu tăng. Khi lớn lên, trẻ có triệu chứng gan to. Kích thước gan sẽ trở lại bình thường trong giai đoạn thiếu niên. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh tiến triển thành xơ gan mãn tính và suy gan trong giai đoạn sau của tuổi trưởng thành. Không chỉ vậy, bệnh nhân còn có dấu hiệu chậm phát triển do các vấn đề về gan, dẫn đến tình trạng thấp còi. Trong một số ít trường hợp, bệnh nhân xuất hiện các khối u lành tính trong gan.

Người mắc dạng IIIa có thể phát triển bệnh cơ trong giai đoạn sau của cuộc đời. Các triệu chứng liên quan đến cơ ảnh hưởng đến cả cơ tim và cơ xương. Mức độ tổn thương cơ khác nhau đáng kể giữa những người bệnh. Triệu chứng đầu tiên thường là yếu cơ mức độ nhẹ khởi phát từ giai đoạn trẻ nhỏ. Bệnh cơ có thể tiến triển nghiêm trọng vào đầu hoặc giữa tuổi trưởng thành. Một số người mắc dạng IIIa có biểu hiện cơ tim yếu nhưng không tiến triển thành suy tim. Một số ít bệnh nhân không gặp vấn đề gì về cơ tim.

Tại Hoa Kì, tỉ lệ mắc bệnh dự trữ glycogen loại III khoảng 1/100.000 người. Bệnh xuất hiện thường xuyên hơn trong cộng đồng người Do Thái Bắc Phi, với tỉ lệ mắc bệnh 1/5.400 người. Trong đó, dạng IIIa phổ biến nhất với khoảng 85% tổng số ca bệnh. Dạng IIIb chiếm khoảng 15% số người bệnh. Dạng IIIc và IIId rất hiếm gặp với các dấu hiệu và triệu chứng chưa được xác định rõ ràng.

Đột biến gen AGL gây ra bệnh dự trữ glycogen loại III. Gen này cung cấp hướng dẫn tạo ra enzyme khử glycogen. Enzyme này tham gia vào quá trình phân hủy glycogen—nguồn dự trữ năng lượng chính của cơ thể. Trong khoảng thời gian giữa các bữa ăn, cơ thể phân hủy các nguồn dự trữ năng lượng như glycogen để làm nhiên liệu.

Phần lớn các đột biến gen AGL làm mất chức năng của enzyme khử glycogen. Những đột biến này thường gây ra bệnh dự trữ glycogen loại III dạng IIIa và IIIb. Trong khi đó, đột biến gây ra dạng IIIc và IIId làm giảm chức năng của enzyme. Tất cả các đột biến gen AGL đều dẫn đến quá trình tích tụ phân tử glycogen bất thường trong tế bào. Từ đó, các cơ quan và mô trong cơ thể tổn thương, trong đó gan và cơ là hai cơ quan tổn thương nghiêm trọng nhất.

Bệnh dự trữ glycogen loại III được chẩn đoán dựa trên các triệu chứng lâm sàng, bệnh sử gia đình và xét nghiệm chuyên biệt. Trẻ em thường được nghi ngờ mắc bệnh nếu có dấu hiệu bụng phình ra do gan to. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện xét nghiệm máu nhằm đánh giá mức đường huyết và chất béo trong máu. Bởi vì đây là bệnh hiếm và khó chẩn đoán, người nghi ngờ mắc bệnh cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa và thực hiện xét nghiệm di truyền chuyên sâu.

Trong quá trình điều trị bệnh dự trữ glycogen loại III, các chuyên gia dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mắc bệnh thường được khuyến nghị áp dụng chế độ ăn giàu protein với mỗi bữa cách nhau 3–4 giờ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung bột ngô trong năm đầu tiên.

Với những bệnh nhân có dấu hiệu gan to và tổn thương gan, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp ghép gan. Mặt khác, người bệnh cần tái khám định kì, siêu âm gan và xét nghiệm máu thường xuyên. Ngoài ra, tư vấn di truyền rất hữu ích cho bệnh nhân và gia đình.

Bệnh dự trữ glycogen loại III được di truyền theo kiểu lặn trên nhiễm sắc thể thường, có nghĩa là cả hai bản sao của gen trong mỗi tế bào đều mang đột biến. Cha mẹ của người mắc bệnh lặn trên nhiễm sắc thể thường mỗi người mang một bản sao của gen bị đột biến, nhưng họ thường không có dấu hiệu và triệu chứng của bệnh.

Bệnh dự trữ glycogen loại III di truyền lặn đột biến gen AGL, cha mẹ mang đột biến dị hợp nên gần như không có biểu hiện bệnh, do đó rất khó phát hiện cho đến khi sinh con. Cha mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• AGL deficiency
• Cori disease
• Cori's disease
• Debrancher deficiency
• Forbes disease
• Glycogen debrancher deficiency
• GSD III
• GSD3
• Limit dextrinosis