Bệnh thận liên-quan-REN

Người bệnh thận liên-quan-REN đôi khi xuất hiệu triệu chứng huyết áp thấp. Ngoài ra, lượng kali trong máu của bệnh nhân có dấu hiệu tăng nhẹ. Trẻ bệnh thường thiếu máu và có biểu hiện xanh xao, yếu ớt và mệt mỏi. Tình trạng thiếu máu thường nhẹ và cải thiện khi trẻ lớn.

Phần lớn người bệnh có nồng độ chất thải axit uric trong máu cao. Thông thường, thận loại bỏ axit uric từ máu rồi đưa vào nước tiểu để thải ra ngoài. Đối với người bệnh thận liên-quan-REN, khả năng loại bỏ axit uric của thận kém hiệu quả khiến axit uric tích tụ và gây ra bệnh gút—dạng viêm khớp do tinh thể axit uric đọng lại trong khớp. Bệnh nhân có thể xuất hiện triệu chứng bệnh gút từ độ tuổi 20.

Bệnh thận liên-quan-REN rất hiếm gặp. Trên thế giới có ít nhất ba gia đình mắc bệnh.

Đột biến gen REN gây ra bệnh thận liên-quan-REN. Gen REN cung cấp hướng dẫn tạo ra protein renin. Protein này do thận sản xuất, nó nắm vai trò quan trọng đối với hoạt động điều chỉnh huyết áp và lượng nước trong cơ thể.

Đột biến gen REN tạo ra các protein mất chức năng và gây hại trực tiếp đến tế bào sản xuất renin. Theo thời gian, tế bào thận bị tổn thương và chết dần. Từ đó, chức năng thận của người bệnh giảm đi.

Chẩn đoán bệnh thận liên-quan-REN cần kết hợp giữa dấu hiệu lâm sàng và kết quả xét nghiệm chuyên sâu. Các triệu chứng điển hình bao gồm thiếu máu do giảm sản xuất hồng cầu, nồng độ axit uric máu cao, lượng axit uric bài tiết qua nước tiểu thấp cùng với quá trình suy thận mãn tính tiến triển chậm tại ống kẽ thận.

Tiền sử gia đình có người mắc bệnh thận tương tự là một yếu tố quan trọng hỗ trợ chẩn đoán. Kết quả siêu âm thường cho thấy thận của người bệnh có kích thước bình thường hoặc nhỏ, không xuất hiện nang thận. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy nồng độ renin thấp bất thường. Ngoài ra, người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm đa gen hoặc giải trình tự toàn bộ exome nhằm xác nhận kết quả chẩn đoán.

Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh thận liên-quan-REN cần được theo dõi và can thiệp sớm. Phác đồ điều trị thường phụ thuộc vào triệu chứng cụ thể của mỗi cá nhân. Với trường hợp thiếu máu, bệnh nhân được chỉ định thuốc kích thích sản sinh hồng cầu. Khi hạ huyết áp, họ có thể sử dụng fludrocortisone. Giải pháp bổ sung kiềm có thể hỗ trợ điều chỉnh nhiễm toan chuyển hóa, tuy nhiên hiệu quả thường không bằng fludrocortisone.

Duy trì nồng độ bicarbonate máu tại mức bình thường là yếu tố then chốt để tối ưu hóa quá trình phát triển của trẻ. Tuy nhiên, cần thận trọng với fludrocortisone, chủ yếu đối với bệnh nhân có chức năng thận suy giảm, tăng huyết áp, tăng kali máu hoặc phù. Thuốc có thể vô tình khiến triệu chứng xơ hóa kẽ thận trở nên nặng hơn.

Để phòng ngừa bệnh gút, người bệnh cần sử dụng allopurinol liên tục hoặc febuxostat suốt đời. Chế độ ăn giảm natri và thuốc chống viêm không steroid không được khuyến nghị trong trường hợp này.

Bệnh nhân cần được theo dõi sát sao quá trình bệnh tiến triển. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn cuối, ghép thận được coi là giải pháp tối ưu, nhất là can thiệp trước khi bệnh nhân tiến hành lọc máu. Tư vấn di truyền có vai trò quan trọng cho gia đình người bệnh. Trẻ có cha hoặc mẹ mang đột biến gen REN cần được kiểm tra chức năng thận và thực hiện xét nghiệm di truyền sớm sau sinh.

Bệnh thận liên-quan-REN di truyền theo kiểu trội trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, một bản sao của gen trong mỗi tế bào đủ để gây ra bệnh. Người bệnh thường được di truyền từ cha hoặc mẹ mắc bệnh. Một số ít trường hợp là do đột biến mới (denovo) xuất hiện trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc quá trình phát triển phôi sớm.

Bệnh thận liên-quan-REN di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nếu cha hoặc mẹ mắc bệnh, con sinh ra sẽ có 50% khả năng di truyền bệnh. Do đó, để bảo đảm 100% khả năng con không bị bệnh, cha mẹ có thể chọn phương pháp thụ tinh nhân tạo IVF và sàng lọc phôi PGS/PGD. Các thành viên trong gia đình nên khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kỳ nếu có thành viên mắc bệnh. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và chẩn đoán di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh.

• Familial juvenile hyperuricemic nephropathy 2