Hội chứng WAGRO (WAGR syndrome) là một biến thể hiếm gặp của hội chứng WAGR. Nguyên nhân bắt nguồn từ một đoạn trên nhiễm sắc thể 11 bị xóa nên một số gen quan không có mặt.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Biểu hiện lâm sàng
Trí tuệ và hành vi
Hội chứng WAGRO tác động đáng kể đến quá trình phát triển của trẻ với các biểu hiện bao gồm thiểu năng trí tuệ, khó học tập và xử lý thông tin, khó giao tiếp và ngôn ngữ.
Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng về tâm lý và hành vi như:
Cơ quan sinh dục và đường tiết niệu
Các dấu hiệu liên quan đến cơ quan sinh dục và đường tiết niệu phổ biến với nam giới hơn so với nữ giới. Biểu hiện phổ biến nhất của bệnh nhân nam là tinh hoàn ẩn. Đối với nữ giới, hội chứng WAGRO khiến buồng trứng không hoạt động và xuất hiện tuyến sinh dục sọc. Ngoài ra, thai phụ còn có nguy cơ sinh non vì hiện tượng tử cung hình trái tim.

Nguồn: Tommy’s
Mắt
Phần lớn bệnh nhân mắc hội chứng WAGRO có dấu hiệu thiếu mống mắt khiến thị lực giảm và mắt nhạy cảm với ánh sáng.
Các biểu hiện khác về mắt bao gồm:
- Đục thủy tinh thể
- Tăng nhãn áp
- Rung giật nhãn cầu

Ảnh: Tăng nhãn áp
Nguồn: Alila Medical Media/Shutterstock.com

Ảnh: Đục thủy tinh thể
Nguồn: Cleveland Clinic
Khối u Wilms
Khoảng 45–60% bệnh nhân xuất hiện khối u Wilms—dạng ung thư thận hiếm gặp. Loại ung thư này thường khởi phát trong giai đoạn trẻ nhỏ nhưng đôi khi cũng xuất hiện trong độ tuổi trưởng thành. Trong một số ít trường hợp, bệnh nhân không bao giờ phát triển khối u Wilms.

Nguồn: Cleveland Clinic
Các biểu hiện khác
Bên cạnh những biểu hiện chính, người bệnh có thể gặp các vấn đề khác như:
- Táo bón kéo dài
- Viêm tụy
- Suy thận
- Khó thở
- Dị ứng
Béo phì cũng là một triệu chứng phổ biến, chủ yếu xảy ra trên trẻ em.
Độ phổ biến
Hội chứng WAGRO rất hiếm gặp nên tỉ lệ mắc bệnh chưa được xác định.
Nguyên nhân
Hội chứng WAGRO do đột biến mất đoạn trên cánh ngắn của nhiễm sắc thể 11 gây ra, cụ thể vùng 11p13. Đột biến này làm mất nhiều gen quan trọng bao gồm WT1, PAX6 và BDNF.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Gen WT1 cần thiết cho quá trình phát triển bình thường của thận và tuyến sinh dục. Do đó, đột biến mất gen WT1 gây ra khối u Wilms và các dấu hiệu về tiết niệu-sinh dục.
Gen PAX6 nắm vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển của mắt. Vì vậy, mất gen này dẫn đến thiếu mống mắt bẩm sinh.
Điểm khác biệt quan trọng giữa hội chứng WAGRO và hội chứng WAGR là độ dài của đoạn mất trên nhiễm sắc thể 11. Đoạn nhiễm sắc thể đột biến của hội chứng WAGRO dài hơn và chứa gen BDNF. Gen này hoạt động trong não với chức năng kiểm soát thời gian sống của tế bào thần kinh. Protein do gen BDNF hướng dẫn tạo ra liên quan đến hoạt động ăn uống và cân nặng của cơ thể. Vì vậy, mất gen BDNF dẫn đến biểu hiện béo phì trên trẻ mắc hội chứng WAGRO.
Chẩn đoán
Chẩn đoán hội chứng WAGRO đòi hỏi một quy trình toàn diện, kết hợp giữa đánh giá lâm sàng tỉ mỉ và xét nghiệm di truyền chuyên sâu. Thiếu mống mắt bẩm sinh là một dấu hiệu lâm sàng quan trọng. Ngoài ra, béo phì khởi phát sớm, chậm phát triển tâm thần vận động, khó học tập và các vấn đề hành vi cũng là những triệu chứng đáng chú ý.
Ngoài ra, bác sĩ thường chỉ định bệnh nhân thực hiện các xét nghiệm như chụp cắt lớp vi tính CT, điện não đồ để phát hiển động kinh rolandic. Mặt khác, siêu âm bụng có thể phát hiện khối u Wilms và các dấu hiệu về tiết niệu-sinh dục. Bệnh nhân có thể thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra lượng đường huyết.

Nguồn: Lecturi
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ khuyến nghị bệnh nhân thực hiện xét nghiệm di truyền để xác nhận chẩn đoán. Các xét nghiệm này có thể phát hiện đột biến mất đoạn đặc trưng của vùng 11p13 trên nhiễm sắc thể 11. Đáng chú ý, mất đoạn chứa gen BDNF là yếu tố then chốt để phân biệt hội chứng WAGRO với hội chứng WAGR.
Điều trị
Đối với bệnh nhân có khối u Wilms, bác sĩ thường sử dụng phương pháp phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.

Nguồn: Terese Winslow
Bệnh nhân tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể thường được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật. Ngoài ra, người bệnh cần tránh sử dụng kính áp tròng để bảo vệ giác mạc.
Trong một số trường hợp, bác sĩ cần phẫu thuật cắt bỏ tuyến sinh dục bất thường để ngăn ngừa ung thư. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân thường điều trị bằng liệu pháp thay thế hormone.
Hội chứng WAGRO có thể gây ra suy thận khiến người bệnh tăng huyết áp và tăng cholesterol hoặc có biểu hiện protein niệu. Đối với các triệu chứng này, bác sĩ sẽ kê thuốc ức chế men chuyển angiotensin. Ngoài ra, còn một số phương pháp khác như thẩm phân hoặc ghép thận.

Nguồn: National Kidney Foundation
Dạng di truyền
Phần lớn các trường hợp mắc hội chứng WAGRO đều không di truyền. Nguyên nhân do đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc trong giai đoạn phát triển sớm của thai nhi. Đối với những trường hợp này, bệnh nhân thường không có tiền sử mắc bệnh trong gia đình.
Một số ít trường hợp hội chứng WARGO có thể di truyền từ bố hoặc mẹ khi bố hoặc mẹ mang một biến đổi nhiễm sắc thể được gọi là chuyển đoạn cân bằng. Trong trường hợp này, một đoạn của nhiễm sắc thể 11 chuyển sang một nhiễm sắc thể khác nhưng thông tin di truyền vẫn giữ nguyên. Tuy nhiên, khi truyền sang thế hệ sau, biến đổi này có thể trở nên mất cân bằng, do đó đứa trẻ có thể thừa hưởng một nhiễm sắc thể 11 thiếu đoạn thông tin quan trọng dẫn đến hội chứng WAGRO.

Nguồn: U.S. National Library of Medicine
Phòng ngừa
Hội chứng WAGRO do đột biến ngẫu nhiên xảy ra trong quá trình tạo phôi, vì vậy tất cả thai phụ đều có nguy cơ mang thai bị bệnh. Do đó sàng lọc phát hiện bệnh sớm vô cùng quan trọng và cần thiết. Sản phụ nên thăm khám và siêu âm thai định kì cũng như thực hiện các xét nghiệm cần thiết như sàng lọc NIPT nhằm phát hiện sớm vấn đề có thể xảy ra với thai nhi.
Các tên gọi khác
- Wilms Tumor, Aniridia, Genitourinary Anomalies, Mental Retardation, And Obesity Syndrome
- WAGR Syndrome With Obesity
- Chromosome 11p13-p12 Deletion Syndrome
References
- Genetic Testing Information. 11p partial monosomy syndrome. Retrieved September 19, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gtr/conditions/C0206115/
- Catalog of Genes and Diseases from OMIM. WAGRO SYNDROME; WAGRO. Retrieved September 19, 2024 from https://omim.org/entry/612469
- MalaCards. Wagro Syndrome (WAGRO). Retrieved September 19, 2024 from https://www.malacards.org/card/wagro_syndrome
- National Institute of Health. WAGRO syndrome: a rare genetic condition associated with aniridia and additional ophthalmologic abnormalities. Retrieved September 19, 2024 from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31116317/
- National Institute of Health. Wilms tumor, aniridia, genitourinary anomalies, intellectual disability, and obesity syndrome (WAGRO). Retrieved September 19, 2024 from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/medgen/382718
- National Organization for Rare Disorders. Wilms tumor, aniridia, genitourinary anomalies, intellectual disability, and obesity syndrome. Retrieved September 19, 2024 from https://rarediseases.org/mondo-disease/wilms-tumor-aniridia-genitourinary-anomalies-intellectual-disability-and-obesity-syndrome/
- Gen Cards. WAGRO Gene - WAGRO Syndrome. Retrieved September 19, 2024 from https://www.genecards.org/cgi-bin/carddisp.pl?gene=WAGRO
