Bệnh Dent

Dấu hiệu phổ biến nhất của bệnh Dent là protein niệu ống thận. Các triệu chứng phổ biến khác bao gồm tăng canxi niệu, vôi hóa thận và sỏi thận. Sỏi thận khiến bệnh nhân đau bụng và tiểu ra máu. Đa số người bệnh có triệu chứng liên quan đến thận sẽ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối trong giai đoạn đầu đến giữa tuổi trưởng thành. Bệnh thận giai đoạn cuối có thể đe dọa tính mạng của người bệnh vì thận không còn khả năng lọc hiệu quả chất lỏng và chất thải.

Trong một số trường hợp, người bệnh có triệu chứng còi xương. Triệu chứng này xảy ra khi nồng độ vitamin D và các khoáng chất bao gồm canxi trong máu xuống quá thấp. Còi xương có thể dẫn đến xương yếu và mềm, đau xương, chân vòng kiềng và khó đi lại.

Bệnh Dent gồm hai dạng khác nhau tùy theo nguyên nhân di truyền và triệu chứng. Cả hai dạng bệnh loại 1 và loại 2 đều có các dấu hiệu nêu trên. Tuy nhiên, bệnh Dent loại 2 có thể gây ra các biểu hiện lâm sàng không liên quan đến thận.

Các triệu chứng khác của bệnh Dent loại 2 bao gồm:

• Thiểu năng trí tuệ
• Yếu cơ
• Đục thủy tinh thể cận lâm sàng

Ảnh: Đục thủy tinh thể
Nguồn: Cleveland Clinic

Người ta cho rằng bệnh Dent loại 2 là dạng biến thể mức độ nhẹ của hội chứng Lowe.

Bệnh Dent rất hiếm gặp. Hiện hay có khoảng 250 gia đình mắc bệnh. Bệnh Dent loại 1 phổ biến hơn loại 2. Các bệnh nhân có triệu chứng nhẹ hoặc dấu hiệu trùng lặp với các bệnh lí khác có nguy cơ không được phát hiện. Do đó, bệnh Dent có thể bị chẩn đoán thiếu.

Đột biến gen CLCN5 hoặc OCRL gây ra bệnh Dent. Đột biến gen CLCN5 gây ra bệnh Dent loại 1 với khoảng 60% tổng số trường hợp mắc bệnh Dent. Đột biến gen OCRL gây ra bệnh Dent loại 2 với khoảng 15% tổng số ca bệnh. Số bệnh nhân còn lại chưa rõ nguyên nhân di truyền.

Gen CLCN5 và OCRL hướng dẫn tạo ra các protein quan trọng đối với chức năng của thận bao gồm chức năng của ống thận gần—cấu trúc giúp cơ thể tái hấp thu chất dinh dưỡng, nước và các vật liệu khác đã được lọc khỏi máu. Thận tái hấp thu các vật liệu cần thiết vào máu và bài tiết những thứ khác vào nước tiểu. Người ta cho rằng đột biến gen CLCN5 hoặc OCRL khiến ống thận gần bị gián đoạn chức năng tái hấp thu, do đó các vấn đề với thận tiến triển.

Gen OCRL hoạt động trên khắp cơ thể, do đó, nguyên nhân bệnh Dent loại 2 chủ yếu ảnh hưởng đến thận, não, mắt và các mô khác chưa được xác định.

Bệnh Dent được chẩn đoán dựa trên các triệu chứng đặc trưng, bệnh sử chi tiết của người bệnh và các xét nghiệm chuyên khoa.

Một số xét nghiệm phổ biến bao gồm:

• Xét nghiệm nước tiểu nhằm xác định nồng độ protein và canxi
• Sinh thiết mô thận nhằm xác định các thay đổi về thận nhưng không có tính đặc hiệu cao

Ngoài ra, xét nghiệm di truyền có thể xác nhận chẩn đoán vì nó có thể phát hiện đột biến tại hai gen gây ra bệnh. Ngày nay, xét nghiệm di truyền thường được khuyến nghị thực hiện vì bệnh canxi hóa thận và bệnh thận mãn tính đều có cùng đặc điểm lâm sàng với bệnh Dent.

Quá trình điều trị bệnh Dent thường khác nhau giữa từng trường hợp bởi vì các liệu pháp chủ yếu tập trung vào triệu chứng cụ thể. Hiện nay, chưa có phác đồ điều trị hoặc hướng dẫn chuẩn hóa nào dành riêng cho bệnh Dent, vì bệnh rất hiếm gặp nên không thể thử nghiệm điều trị trên một nhóm gồm nhiều bệnh nhân.

Thuốc lợi tiểu thiazide thường được sử dụng để ngăn ngừa sỏi thận tái phát và làm giảm nồng độ canxi trong nước tiểu. Tuy nhiên, loại thuốc này gây ra nhiều tác dụng phụ.

Ngoài ra, trẻ bệnh có thể sử dụng vitamin D nhằm điều trị còi xương. Tuy nhiên, bệnh nhân cần thận trọng đối với phương pháp này vì lượng vitamin thừa sẽ làm tăng nồng độ canxi trong nước tiểu. Trẻ chậm phát triển thường được điều trị bằng cách bổ sung hormone tăng trưởng. Trong một số ít trường hợp, bác sĩ chỉ định người bệnh thực hiện chế độ ăn nhiều citrate hoặc bổ sung citrate dạng viên và dạng lỏng để làm chậm quá trình tiến triển của các triệu chứng về thận. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này chưa được chứng minh.

Nếu chức năng thận của bệnh nhân tiếp tục giảm, bác sĩ cần áp dụng các phương pháp điều trị tích cực hơn bao gồm thẩm phân máu, thẩm phân phúc mạc và ghép thận.

Bệnh Dent do đột biến gen CLCN5 và OCRL di truyền theo kiểu lặn liên kết với nhiễm sắc thể giới tính X. Nam giới chỉ có một nhiễm sắc thể X, do đó một bản sao của gen đột biến trong mỗi tế bào đủ gây ra triệu chứng nghiêm trọng bệnh. Người cha bị bệnh không thể truyền gen đột biến này cho con trai. Đối với phụ nữ có hai nhiễm sắc thể X, đột biến tại một bản sao của gen CLCN5 hoặc OCRL thường chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ của bệnh bao gồm protein niệu, tăng canxi niệu. Các triệu chứng nghiêm trọng về thận bao gồm bệnh thận giai đoạn cuối rất hiếm xuất hiện trên nữ giới mang gen đột biến.

Bệnh Dent có cơ chế di truyền liên kết X phức tạp nên khó phát hiện đối với những người phụ nữ mang gen bệnh cho đến khi họ sinh con. Do đó, người mẹ nên làm xét nghiệm sàng lọc gen lặn để chủ động cho tương lai của con. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền nhằm đảm bảo sinh con khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh cần khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì.

• Dent's disease
• Dents disease