Hội chứng chân không yên

Hội chứng chân không yên khiến chân người bệnh có cảm giác tê, nhức, ngứa như có kiến bò, vì vậy họ phải cử động chân liên tục. Cảm giác này thường xuất hiện khi người bệnh ngồi hoặc nằm, chúng trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm. Khi bệnh nhân thực hiện một số hành động như đá, kéo giãn, xoa chân hay đi lại, triệu chứng có thể tạm thời giảm nhẹ.

Đối với người bệnh thuộc dạng nhẹ, triệu chứng xảy ra với tần suất vài lần mỗi tháng. Trong khi đó, người bệnh thuộc dạng năng xuất hiện triệu chứng này mỗi đêm. Trường hợp nghiêm trọng, cảm giác tê ngứa có thể lan đến tay và những vị trí khác trên cơ thể.

Nhiều bệnh nhân chuyển động chân không kiểm soát trong lúc ngủ hoặc khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, người ta chưa rõ chúng là biểu hiện của hội chứng chân không yên hay một hội chứng khác có triệu chứng tương tự.

Do người bệnh luôn cử động chân, hội chứng này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của họ và gây ra các vấn đề như:

• Khó ngủ, dễ thức giấc
• Mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày
• Thay đổi hành vi, cảm xúc thất thường
• Giảm khả năng chú ý, ghi nhớ, tập trung
• Trầm cảm, lo âu

Người ta phân loại hội chứng chân không yên thành hai dạng bao gồm:

• Dạng khởi phát sớm: chẩn đoán trước 45 tuổi, bệnh thường di truyền trong gia đình và các triệu chứng tiến triển chậm
• Dạng khởi phát muộn: bệnh tiến triển nhanh, triệu chứng xuất hiện rõ rệt sau 45 tuổi

Hội chứng chân không yên là một trong những bệnh lí liên quan đến giấc ngủ và chuyển động phổ biến nhất. Nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo độ tuổi. Theo ước tính, khoảng 5–10% người trưởng thành và 2–4% trẻ em tại Mĩ mắc hội chứng này. Người ta ghi nhận nhiều bệnh nhân nữ hơn nam nhưng chưa rõ nguyên nhân.

Hội chứng chân không yên liên quan đến cả hai yếu tố di truyền và môi trường.

Hội chứng chân không yên được chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh cá nhân, gia đình kết hợp với biểu hiện lâm sàng.

Những tiêu chí để chẩn đoán hội chứng chân không yên bao gồm:

• Bệnh nhân có cảm giác khó chịu, đau, tê, ngứa chân và rất muốn chuyển động chân
• Triệu chứng xuất hiện hoặc trở nặng vào ban đêm khi người bệnh nghỉ ngơi, không hoạt động
• Người bệnh cảm thấy thoải mái khi duỗi chân, đi bộ, tập thể dục

Ngoài ra, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm máu và kiểm tra thần kinh để loại trừ khả năng mắc các bệnh khác hoặc xác định nguyên nhân gây bệnh. Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh ngủ qua đêm tại bệnh viện nhằm đánh giá những bệnh lí liên quan đến giấc ngủ.

Trong một số trường hợp, trẻ mắc hội chứng chân không yên không được chẩn đoán do biểu hiện không rõ ràng. Bệnh nhi thường xuất hiện các dấu hiệu giống rối loạn tăng động giảm chú ý hoặc đau quanh vùng chân.

Người ta chưa rõ dạng di truyền của hội chứng chân không yên vì bệnh liên quan đến yếu tố di truyền và môi trường. Người ta đã ghi nhận khoảng 40–90% trường hợp người bệnh có bố mẹ hoặc anh chị em cũng mắc hội chứng chân không yên. Dạng khởi phát sớm có khả di truyền cao hơn.

Đối với các trường hợp di truyền, bệnh di truyền theo kiểu trội trên nhiễm sắc thể thường. Do đó, một bản sao của gen trong mỗi tế bào đủ để gây ra bệnh. Người bệnh thường được di truyền từ cha hoặc mẹ mắc bệnh. Một số ít trường hợp là do đột biến mới (denovo) xuất hiện trong quá trình hình thành tế bào sinh sản (trứng, tinh trùng) hoặc quá trình phát triển phôi sớm.

Hội chứng chân không yên di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nếu cha hoặc mẹ mắc bệnh, con sinh ra sẽ có 50% khả năng di truyền bệnh. Do đó, để bảo đảm 100% khả năng con không bị bệnh, cha mẹ có thể chọn phương pháp thụ tinh nhân tạo IVF và sàng lọc phôi PGS/PGD. Các thành viên trong gia đình nên khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kì nếu có thành viên mắc bệnh. Các cặp vợ chồng trước khi mang thai cần tư vấn và xét nghiệm di truyền đảm bảo sinh con khỏe mạnh.

Ngoài ra, các biện pháp khác bao gồm điều trị bệnh lí nền, ngủ đủ giấc, hạn chế sử dụng caffeine và đồ uống có cồn cũng giảm nguy cơ mắc bệnh.

• Ekbom syndrome
• Ekbom's syndrome
• Restless leg syndrome
• RLS
• WED
• Willis-Ekbom disease